You are here

F11

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Schol. Pind. Nem. 10.114a

1,2Ἀπὸ Ταϋγέτου πεδαυγάζων ἴδε Λυγκεὺς δρυὸς ἐν στελέχει

ἥμενος· Ὁ μὲν Ἀρίσταρχος ἀξιοῖ γράφειν ἥμενον, ἀκολούθως

τῆι ἐν τοῖς Κυπρίοις λεγομένηι ἱστορίαι· ὁ γὰρ τὰ Κύ-

πρια συγγράψας φησὶ τὸν Κάστορα ἐν τῆι δρυῒ κρυφθέντα

  ὀφθῆναι ὑπὸ Λυγκέως, τῆι δὲ αὐτῆι γραφῆι καὶ Ἀπολλόδωρος

(FGrH 244 F 148) κατηκολούθησε. πρὸς οὕς φησι Δίδυμος ·

Ἀμφοτέρων τῆι δρυῒ λοχώντων, τοῦ τε Κάστορος καὶ τοῦ Πο-

λυδεύκους, ‹πῶςμόνον3Λυγκεὺς τὸν Κάστορα εἶδε; μήποτε

οὖν, φησί, δεῖ4 ἀναγινώσκειν τὴν παραλήγουσαν συλλαβὴν -

ξυτόνως ἡμένος ‹ἢ διὰ τοῦ› ω̅ς ἡμένως5, ἵνα κατ' ἀμφοῖν ἀκού-

ηται· ἴδε Λυγκεὺς δρυὸς ἐν στελέχει ἡμένος ἀντὶ τοῦ ἡμένους,

δηλονότι τοὺς Διοσκούρους, ὡς ἀελλόπος καὶ τρίπος, οὐχ ἕδος

ἐστὶ γεραιέ (Λ 648), ἀντὶ τοῦ οὐχ ἕδους. παρατίθενται6 δὲ καὶ

τὸν τὰ Κύπρια γράψαντα οὕτω λέγοντα·

(v. 1) Αἶψα δὲ Λυγκεὺς

         Ταΰγετον7 προσέβαινε ποσὶν ταχέεσσι8 πεποιθώς.

         ἀκρότατον δ' ἀναβὰς διεδέρκετο νῆσον ἅπασαν

         Τανταλίδου9 Πέλοπος10· τάχα δ' εἴσιδε κύδιμος11 ἥρως

(v. 5) δεινοῖς12 ὀφθαλμοῖσιν13 ἔσω δρυὸς ἄμφω κοίλης14,

         Κάστορά θ' ἱππόδαμον καὶ ἀεθλοφόρον Πολυδεύκεα15·

         νύξε16 δ' ἄρ' €ἀγχίστωρ17 μεγάλην δρῦν18,19 ↓ (...).

  1. Vid. etiam Tzetz. Chil. 2.711-9 (Leone) τῆς ἱστορίας μέμνηνται Λυκόφρων, Εὐριπίδης, | πάντες ἁπλῶς οἱ ποιηταὶ σὺν τῶι Ἀπολλοδώρωι, | καί γε Στασῖνος σὺν αὐτοῖς οὕτω τὰ ἔπη γράφων | ἡρωϊκοῖς ἐν ἔπεσι λέγων· ΑἶψαΠολυδεύκεα (vv. 1-6); id., Lycophr. 511 (II 185.12 Scheer) στρατεύσαντες δὲ οἱ Διόσκουροι καὶ τὴν ἀγέλην ἐκείνην τῶν βοῶν ἤλασαν καὶ ἄλλα πολλὰ κἀκείνους ἐλόχων. Λιγγεὺς δὲ ἰδὼν Κάστορα ἐμήνυσε τῶι Ἴδαι, ὃς καὶ κτείνει αὐτόν. Πολυδεύκης δὲ διώκων αὐτοὺς τὸν Λιγγέα κτείνει δόρατι, ὑπὸ δὲ τοῦ Ἴδα στήληι λιθίνηι ἀπὸ τοῦ Ἀφαρέως τάφου βληθεὶς τὴν κεφαλὴν σκοτισθεὶς πίπτει. Ζεὺς δὲ Ἴδαν κεραυνοῖ, Πολυδεύκην δὲ ἀθάνατον ἔμελλε ποιεῖν· ὁ δὲ αἱρεῖται | θνήσκειν | ἡμέραν καὶ ἡμέραν ζῆν ὁμοίως τῶι ἀδελφῶι ἢ καθ' ὁλόκληρον εἶναι ἀθάνατον. καὶ ὁ Ζεὺς τοῦτο αὐτοῖς χαρίζεται ὡς καὶ Ὅμηρος· «ἄλλοτε μὲν ζώουσ' ἑτερήμεροι, ἄλλοτε δ' αὖτε | τεθνᾶσιν» καὶ τὰ ἑξῆς (λ 303-4). τὴν δ' ἱστορίαν τῶν Διοσκούρων καὶ Στασῖνος ὁ τὰ Κύπρια πεποιηκὼς γράφει· ΑἶψαΠολυδεύκεα (vv. 1-6). Cf. Apollod. Bibl. 3.136 (vid. infra ad loc.), et F11a.


  2. [Vid. Schol. Pind. Nem. 10.104a ed. Drachmann (=Didymi Ὑπομν. Πινδ. fr. 53 ed. Schmidt), cum siglis; fr. 11 All., 13 Da., 15 Be., 16 We.]
  3. 8 πῶςμόνον Wilamowitz (ante Ἀμφοτέρων [supra, 7] Bergk): ‹μῶνμόνον Mommsen, ‹πῶς τούτωι τῶι τρόπωι λοχήσανταμόνον Schmidt
  4. 9 φησὶ δεῖν D, δεῖν φησὶν B, δεῖ φησιν h, δεῖ Oxon.
  5. 10 ἢ διὰ τοῦ ω̅ς ἡμένως All.: ὡς ἡρμένος D; «vix sanum (...) ft. ὡς ἠρμένος delenda» adnot. Drachm., €ὡς ἠρμένος€ scr. Da.; ὡς ἀρμένος coni. Bergk
  6. 13 παρατίθεται Bergk, it. Drachm. et We.
  7. 16 (v. 2) Τηΰγετον Tzetz., it. Da. Be.
  8. ταχέσσι B, ταχέσι D; ῥαχέεσσι Tzetz.
  9. 18 (v. 4) Τανταλίδεω Schneidewin, it. Da. Be.
  10. Πέλοπος· intepunximus (vid. nunc et We.): Πέλοπος, plur.
  11. κύδιμος schol. Pind.: ὄ(μ)βριμος Tzetz.
  12. 19 (v. 5) δεινοῖς D, Tzetz.: εἰν B; an εἰν οἷς?
  13. ὀφθαλμοῖς D
  14. κοίλης δρυὸς ἄμφω coni. Gerhard, prob. Nauck, it. Da. We., et Be. (qui κοΐλης scr.); alii alia
  15. 20 (v. 6) πὺξ ἀγαθὸν Πολυδεύκεα Rossbach
  16. 21 (v. 7) νύξε δ' ἄρ' om. Tzetzes
  17. ἀγχίστωρ B: ἄγχιστα D; ἄγχι στὰς Heyne, it. Da. Be., et We. (ἄγχι στὰς›); ὁ Κάστωρ vulg.; ἔγχεϊ Κάστορα Xydas; possis ἔγχεϊ Κάστορ' Ἴδας
  18. μεγάλην δρῦν om. B
  19. ‖ ‹ὄβριμος Ἴδας› post δρῦν add. We.
Σχόλ. Πινδ. Νεμ. 10.114a

Ἀπὸ τὸν Ταΰγετο ἀγναντεύοντας εἶδ' ὁ Λυγκεὺς μὲς στὸν κορμὸ

τῆς δρυὸς καθισμένος: Ὁ μὲν Ἀρίσταρχος θεωρεῖ σωστὸ νὰ γράψει

ἥμενον (καθισμένο), ἀκολουθώντας τὴν ἱστορία ποὺ λέγεται στὰ

Κύπρια· γιατὶ αὐτὸς ποὺ σύνθεσε τὰ Κύπρια λέει ὅτι ὁ Κάστο-

ρας κρύφτηκε στὴ δρὺ καὶ τὸν εἶδε ὁ Λυγκέας, καὶ τὴν ἴδια γραφὴ

ἀκολούθησε πιστὰ καὶ ὁ Ἀπολλόδωρος· ἐπιπρόσθετα ἀπ' ὅσα λὲν

αὐτοὶ ὁ Δίδυμος γράφει: Ἀφοῦ ἀμφότεροι κρύφτηκαν στὴ δρὺ καὶ

ἔστησαν ἐνέδρα, ὁ Κάστορας καὶ ὁ Πολυδεύκης, πῶς ὁ Λυγκεὺς

εἶδε μόνο τὸν Κάστορα; Ἴσως λοιπὸν πρέπει, λέει, νὰ διαβάζεται ἡ

παραλήγουσα μὲ ὀξεία ἡμένος ἢ μὲ τὸ ω̅ςἡμένως, γιὰ νὰ ἀκούεται

καὶ γιὰ τοὺς δυό: Ὁ Λυγκεὺς εἶδε στὸν κορμὸ τῆς δρυὸς ἡμένος ἀντὶ

τοῦ ἡμένους (=καθισμένους), δηλαδὴ τοὺς Διοσκούρους, ὅπως ἀελ-

λόπος καὶ τρίπος (δηλ. ἀελλόπους καὶ τρίπους), (κι ὅπως) οὐχ ἕδος

ἐστὶ γεραιέ, ἀντὶ τοῦ οὐχ ἕδους. Καὶ παραθέτουν αὐτὸν ὁ ὁποῖος

σύνθεσε τὰ Κύπρια ποὺ λέγει τὰ ἑξῆς:

(στ. 1)                                                   Ὁρμητικὰ ὁ Λυγκεὺς

          τὸν Ταΰγετο στὰ φτερωτά του πόδια ὅλος πίστη ἀνέβαινε.

          Καὶ στὴν ψηλότερη κορφή του ἀνεβασμένος ἀγνάντευ' ὅλο

             τὸ νησὶ

          τοῦ Τανταλίδη Πέλοπα· καὶ γρήγορα ὁ τρανὸς ὁ ἥρωας

             ἀτένισε

(στ. 5) μὲ τ' ἀετίσιο βλέμμα του μέσ' στῆς δρυὸς τὸ κοίλωμα τοὺς

             δυό τους,

          τὸν Κάστορα τὸν ἱπποδαμαστὴ καὶ τὸν πρωταθλητὴ τὸν

             Πολυδεύκη,

          κι ἔπληξε σὰν ἦταν φυσικό (...)1.

  1. Τοὺς στ. 1-6 παραθέτει καὶ ὁ Τζέτζ., Χιλ. 2.711-9 (Leone) καὶ Λυκόφρ. 511 (II 185.12 Scheer). Πβ. Ἀπολλοδ. Βιβλ. 3.136 (βλ. κατωτ. σχόλ. στὸ ἀπόσπ.), καὶ κατωτ. F11a.
Σχόλια: 

Ἡ θέση τοῦ ἀποσπ. εἶναι περίπου ἡ ἴδια στοὺς διάφορους ἐκδότες λόγω τῆς βοήθειας ποὺ προσφέρει ἡ περίληψη τοῦ Πρόκλου στὴν τοποθέτησή του (στὴν παρέκβαση μὲ τὴ διαμάχη Διοσκούρων καὶ Ἀφαρειδῶν, βλ. καὶ ἀνωτ. F10). (Γιὰ τὴ διαμάχη Διοσκούρων – Ἀφαρειδῶν βλ. καὶ ΕλλΜ Γ΄ 208 κἑ., ὅπου καὶ παραπομπὴ στὶς ἀρχαῖες πηγές.)

2 κἑ. (...) Ἀρίσταρχος ἀξιοῖ (...) καὶ Ἀπολλόδωρος (...) πρὸς οὕς φησι Δίδυμος (...): Τὸ περιεχόμενο τῶν σχολίων προβληματίζει, καθὼς φαίνεται νὰ εἶναι ἀσυμβίβαστο πρὸς τὰ δεδομένα ποὺ ἔχουμε στὴ διάθεσή μας, καὶ κυρίως πρὸς τοὺς στίχους τῶν Κυπρίων ποὺ διασώζει ὁ ἴδιος ὁ σχολιαστής, ἀπ' ὅπου ἀπουσιάζει ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος τύπος ἡμένος καὶ ὅπου δίνεται ἡ ἐντύπωση διάφορης ἐκδοχῆς ἀπὸ αὐτὴ ποὺ περιγράφεται στὰ σχόλια: ὁ Λυγκεὺς (μόνος, χωρὶς τὸν Ἴδα;) Ταΰγετον προσέβαινε (...) ἀκρότατον δ' ἀναβὰς διεδέρκετο νῆσον ἅπασαν | Τανταλίδου Πέλοπος· τάχα δ' εἴσιδε (...) ἔσω δρυὸς ἄμφω κοίλης, | Κάστορα θ' ἱππόδαμον καὶ ἀεθλοφόρον Πολυδεύκεα· | νύξε δ' ἄρ' (...). Ὁ Ἀπολλόδωρος, ποὺ κατὰ τὸν σχολιαστὴ τῆι (...) αὐτῆι γραφῆι (...) κατηκολούθησε, γράφει (3.136): καὶ τὸν Ἴδαν ἐλόχων (sc. οἱ Διόσκουροι) καὶ τὸν Λυγκέα. Λυγκεὺς δὲ ἰδὼν Κάστορα ἐμήνυσεν Ἴδαι, κἀκεῖνος αὐτὸν κτείνει· πβ. Τζέτζ. Λυκόφρ. 511 (...) οἱ Διόσκουροι (...) ἐλόχων (...). Λιγγεὺς δὲ ἰδὼν Κάστορα ἐμήνυσε τῶι Ἴδαι, ὃς καὶ κτείνει αὐτόν. Κι ἂν ἀκόμα δεχθοῦμε κενὸ (lacunam) μετὰ τοὺς στίχους 5 καὶ 6 (ἀνωτ. 20 καὶ 21), ὅπως εἰσηγήθηκε ὁ Ribbeck, ὁπότε –κυρίως μὲ τὴν ἀποδοχὴ κενοῦ πρὶν ἀπὸ τὸ νύξε– δίνεται ἡ δυνατότητα προσαρμογῆς τοῦ ἀποσπάσματος στὸ β΄ σκέλος τῆς ἱστορίας τοῦ Ἀπολλοδώρου (ἐμήνυσεν Ἴδαι, κἀκεῖνος αὐτὸν κτείνει), καὶ πάλι ὅμως φαίνεται νὰ μένει ἀσυμβίβαστο μὲ τὸν Ἀπολλόδωρο καὶ τὸν ἀρχαῖο σχολιαστὴ τὸ εἴσιδε ... ἔσω δρυὸς ἄμφω κοίλης, ἐνῶ ἀντίθετα τὸ κείμενο τῶν Κυπρίων συμφωνεῖ μὲ τὸν Δίδυμο (μὲ τὴν ἀναγκαία διόρθωση τοῦ κειμένου τῶν ἀρχ. σχολίων): πρὸς οὕς φησι Δίδυμος ἀμφοτέρων ὑπὸ τῆι δρυῒ (πβ. Κύπρια στ. 5) λοχώντων (πβ. τὸ τοῦ Ἀπολλοδ. ἐλόχων) τοῦ Κάστορος καὶ τοῦ Πολυδεύκους (πβ. Κύπρια στ. 6), <πῶς> μόνον ὁ Λυγκεὺς τὸν Κάστορα εἶδε; χωρὶς ὅμως τὴ διόρθωση, ὁ Ἀπολλόδωρος ἐμφανίζεται νὰ συμφωνεῖ μὲ τὸν Δίδυμο: μόνον ὁ Λυγκεὺς τὸν Κάστορα εἶδε.) Ἀπὸ τὶς λοιπὲς πηγές, ὁ Φιλόδημος, Περὶ εὐσ. (βλ. κατωτ. F11a, Κάστο[ρα δ]ὲ ὑπὸ Εἴδα τοῦ [Ἀφαρ]έως κατηκ[οντί]σθαι γέγρα[φεν ὁ[τὰ Κύπρια] ποιήσα[ς ...), συμφωνεῖ μὲ τὸ ἀντίστοιχο τμῆμα τοῦ Ἀπολλοδώρου, ἐνῶ στὸ κείμενο τῶν Σχολ. τοῦ Πινδάρου, Νεμ. 10.114b 62, διαβάζουμε ἐπίσης: Ὁ δὲ Λυγκεὺς (...) ἰδὼν διὰ τῆς δρυὸς τὸν Κάστορα ἔτρωσε λόγχηι, ποὺ συμπληρώνεται (μετὰ τὴ λ. δρυὸς) μὲ τὴ φράση <ἐμήνυσε τῷ Ἴδαι, ὁ δὲ> ἀπὸ νεώτερους ἐκδότες. Πβ. καὶ περίληψη Πρόκλου (ἀνωτ. Τ7.24 κἑ.).

Ἔτσι, ὁ προβληματισμὸς φαίνεται νὰ ὁδηγεῖ σὲ ἐπεμβάσεις ἐπὶ τοῦ κειμένου (ὀρθῶς ὅσον ἀφορᾶ στὰ περὶ Διδύμου) ἢ στὴν παραδοχὴ ὅτι ὁ σχολιαστὴς παρενόησε τὶς πηγές του (καὶ κυρίως τὰ Κύπρια, τὸ σχετικὸ ἀπόσπασμα τῶν ὁποίων παραθέτει ὁ ἴδιος). Τὰ κύρια προβλήματα, ὅμως, αἴρονται ἂν –ἁπλῶς– ὑποθέσει κανεὶς ὅτι ὁ Ἀρίσταρχος, θέλοντας νὰ διορθώσει τὸ προφανῶς ἐσφαλμένο –καὶ ἀσύμβατο τόσο μὲ τὸ κείμενο τῶν Κυπρίων ὅσο καὶ μὲ αὐτὸ τοῦ Ἀπολλοδώρου (κι ἄλλων)– ἥμενος (δηλ. ὁ Λυγκεύς) στὸ κείμενο τοῦ Πινδάρου σὲ αἰτ. ἑνικ. ἥμενον (δηλ. τὸν Κάστορα), πράττει τοῦτο ἀκολούθως τῆι ἐν τοῖς Κυπρίοις λεγομένηι ἱστορίαι, τῶν ὁποίων ὁ ποιητὴς ἐμφανίζει τὸν Κάστορα (ὅπως καὶ τὸν Πολυδεύκη) ἐν τῆι δρυῒ κρυφθέντα ὀφθῆναι ὑπὸ Λυγκέως, (τῆι δὲ αὐτῆι γραφῆι καὶ Ἀπολλόδωρος κατηκολούθησε), καθὼς τὸν Ἀρίσταρχο –καὶ τὸν ἀρχ. σχολιαστὴ– ἐνδιαφέρει ἐδῶ (στὸν Πίνδαρο) μόνο ὁ θνητὸς Κάστωρ, τὸν ὁποῖο σκοτώνει ὁ Λυγκεύς (βλέποντας, μὲ ἄλλα λόγια, τὰ πράγματα ἀπὸ τὴν ὀπτικὴ γωνία ποὺ τοὺς ἐνδιαφέρει). Ἄλλο ἂν στὸν Πίνδαρο πολὺ δύσκολα μπορεῖ νὰ δεχθεῖ κανεὶς τὸν ἑνικὸ ἀριθμό (γι' αὐτὸ καὶ οἱ διορθώσεις τοῦ κειμένου τοῦ Πινδάρου μὲ υἱοθέτηση τῆς γραφῆς ἢ ἁπλῶς τοῦ σκεπτικοῦ τοῦ Διδύμου σὲ πληθ. ἀρ. ἡμένους [ἡμένōς Δίδυμος ἢ δυικὸ ἡμένω).

15 (στ. 1) κἑ. (...) Ταΰγετον (...) μεγάλην δρῦν: βλ. ἀνωτ. κριτ. ὑπόμν.