You are here

F12

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Ἀθήν. 3, 74e

Ὁ Ἴστρος στὰ Ἀττικὰ ἀναφέρει ὅτι ἀπαγορευόταν νὰ ἐξά-

γονται ἀπὸ τὴν Ἀττικὴ οἱ «ἰσχάδες» (δηλ. τὰ ξερὰ σύκα) ποὺ γί-

νονταν ἀπ' αὐτὰ (δηλ. τὰ σύκα τῆς Ἀττικῆς), γιὰ νὰ τὰ ἀπολαμβά-

νουν μόνο οἱ αὐτόχθονες· καὶ ἐπειδὴ ἐμφανί­ζονταν πολλοὶ κατὰ

καιροὺς νὰ ἐξάγουν κρυφά, αὐτοὶ ποὺ τοὺς κατάγγελλαν στοὺς

δικαστὲς ὀνομάσθηκαν τότε γιὰ πρώτη φορὰ «συκοφάντες».

Σχόλια: 

12. Βλ. καὶ τὴ συνέχεια στὸν Ἀθήν. (3, 74f-75a) Φιλόμνηστος (527 F 1 J.1) δ' ἐν τῶι Περὶ τῶν ἐν Ῥόδωι Σμινθείων φησίν· «ἐπεὶ καὶ ὁ συκοφάντης ἐντεῦθεν προσηγορεύθη διὰ τὸ εἶναι τότε τὰ ἐπιζήμια καὶ τὰς εἰσφορὰς σῦκα καὶ οἶνον καὶ ἔλαιον, ἀφ' ὧν τὰ κοινὰ διώικουν· καὶ τοὺς ταῦτα εἰσπράττοντας καὶ φαίνοντας (Kaibel2, πράττοντας καὶ εἰσφαίνοντας codd., cf. Jacoby3 637) ἐκάλουν, ὡς ἔοικε, συκοφάντας, αἱρούμενοι τοὺς ἀξιοπιστοτάτους τῶν πολιτῶν», ὅπου δίνεται μιὰ ἄλλη διάσταση τῆς σημασίας τῆς λέξεως συκοφάνται ("orig. of citizens entrusted with the collection of figs as part of the public revenues of Athens and the denouncing of tax-evaders according to Philomnest.1" κατὰ τοὺς LSJ94 σ.λ. συκοφάντης [βλ. καὶ τὰ προηγούμενα καὶ τὰ ἑπόμενα], πβ. LSK5 [μὲ ἀναφορὰ στὸν L. Shadwell: «ἡ λέξις κυρίως ἐσήμαινε τὸν... φανερώνοντα τὴν ὕπαρξιν τῶν σύκων διὰ τῆς σείσεως τοῦ δένδρου» κ.λπ.], καὶ βλ. Chantraine6 σ.λ. σῦκον [Ε. Συκο-φάντης, μὲ βιβλιογραφία καὶ ἐτυμ.: δάνειο ἀπὸ γλώσσα Μεσογειακὴ ἢ ἀπὸ τὴ Μικρὰ Ἀσία, πβ. Λατ. ficus κ.λπ.], καὶ Jacoby3 636-38/513). Παρεμφερὲς πρὸς τὸ ἐδῶ ἀπόσπ., χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνει κατ' ἀνάγκη ὅτι ἀντλεῖται ἀπευθείας ἀπὸ τὸν Ἴστρο (βλ. Jacoby3 ὅ.π.), εἶναι τὸ χωρίο τοῦ Πλουτ. Σόλ. 24 τῶν δὲ γινομένων διάθεσιν πρὸς ξένους ἐλαίου μόνον ἔδωκεν, ἄλ̣λα δ' ἐξάγειν ἐκώλυσε, καὶ κατὰ τῶν ἐξαγόντων ἀρὰς τὸν ἄρχοντα ποιεῖσθαι προσέταξεν, ἢ τίνειν αὐτὸν ἑκατὸν δραχμὰς εἰς τὸ δημόσιον. (2) καὶ πρῶτος ἄξων ἐστὶν ὁ τοῦτον περιέχων τὸν νόμον. οὐκ ἂν οὖν τις ἡγήσαιτο παντελῶς ἀπιθάνους τοὺς λέγοντας, ὅτι καὶ σύκων ἐξαγωγὴ τὸ παλαιὸν ἀπείρητο, καὶ τὸ φαίνειν ἐνδεικνύμενον τοὺς ἐξάγοντας κληθῆναι συκοφαντεῖν, ὅπου ὅμως δὲν φαίνεται νὰ δηλώνεται ὅτι στοὺς νόμους τοῦ Σόλωνα ὑπῆρχε εἰδικὴ ἀπαγόρευση τῆς ἐξαγωγῆς σύκων (βλ. καὶ λοιπὰ παράλληλα χωρία ὅ.π.)· σὲ κάθε περίπτωση, ὁ Ἴστρος φαίνεται νὰ ἀναφέρεται σὲ παλαιότερους τοῦ Σόλωνα χρόνους (ἄγνωστο μὲ ποιάν εὐκαιρία). Μιὰ ἐπιγραφὴ ἀπὸ τὴν Κύπρο, SEG7 6 (1932) 136 ἀρ. 804, ποὺ φαίνεται νὰ ἀναφέρεται σὲ παρόμοιο θέμα (6 σ̣ῦκα γεμί(ξ)ειν, 8-9 - - ειν σῦκα τὰ γεινόμεν[α· - - | - -]ερὰς τῶ - -), δυστυχῶς εἶναι ἀκρωτηριασμένη.

  1. Jacoby, F. (1923-1958), Die Fragmente der griechischen Historiker, parts I-IIIC.2, Berlin-Leiden.
  2. Kaibel, G. (1878), Epigrammata Graeca ex lapidibus conlecta, Berlin.
  3. Jacoby, F. (1949), Atthis: The Local Chronicles of Ancient Athens, Oxford .a↑ b↑ c↑
  4. Liddell, H G. & Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon, 9th ed. , Oxford.
  5. Liddell, H G. & Scott R. (1980), Μέγα Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Vols. I-V, Ἀθῆναι .
  6. Chantraine, P. (1968-1980), Dictionnaire étymologique de la langue grecque: Histoire de mots, Vols. 1-4, Paris.
  7. Supplementum Epigraphicum Graecum, Amsterdam/Leiden.