You are here

F1

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Phot. et Sud. s.v. Τιτανίδα γῆν

  1,2Τιτανίδα3 γῆν4 · οἱ μὲν τὴν πᾶσαν, οἱ δὲ τὴν Ἀττικὴν5 ἀπὸ Τιτη-

    νίου6, ἑνὸς τῶν Τιτάνων ἀρχαιοτέρου7, οἰκήσαντος περὶ8 Μαρα-

3  θῶνα, 9ὃς μόνος οὐκ ἐστράτευσεν ἐπὶ τοὺς θεούς, ὡς Φιλόχορος

    10ἐν Τετραπόλει (328 F 74 J.), Ἴστρος δὲ ἐν α΄Ἀττικῶν.

  1. Vid. et Apostol. 16.69 (II. 679 L. – S. [FHG I. 418 fr. 2]) s.v. Τιτανίδα παροικεῖς· ἐπὶ τῶν φιλοθέων· οἱ μὲν etc. Cf. Etym. M. s.v. Τιτανίδα γῆν· οἱ μένΤιτάνων· ὃςθεούς; cf. etiam Hesych. s.v. Τιτανὶς γῆ.


  2. 1 sqq. dist. alius alio (cf. Phot. [Porson / Naber] / Sud. [Adler], vid. et infra 3-4)
  3. 1 v.l. Τιτηνίδα (vid. et Sud. s.v. Τιτηνίδα γῆν· ζήτει ἐν τῶι Τιτανίδα γῆν) ‖
  4. γῆν post πᾶσαν Apostol. ‖
  5. φασὶν post Ἀττικὴν Apostol.1-
  6. 1-2 Τιτηνίου Sud. Τινίου Phot. (Τιτινίου edd.): Τιτάνου (-νίου) Etym. M.; Τιτάκου Wilamowitz; τῶν κατα­σχόντων Hesych.
  7. 2 ἀρχαιοτέρου om. EtymM.; «τὸ ἀρχαῖον ο. ἀρχαιότερον ο. [ἀρχ.] "ut huic irrepserit Τιτάνων ἀρχαιότεροι articulus explicatione carens ex Aristoph. Αν. 469" Dobree» Jac. (328 F 74) ‖
  8. παρὰ FV (Sud.) 
  9. 3-4 ὃςἈττικῶν (et sequentia) om. F (Sud.)
  10. 4 ἐν Τετραπόλει, Ἴστρος δὲ (δ') ἐν α΄ Ἀττικῶν codd., vulg. (et Jacoby 328 F 74, sequ. * * Τιτᾶνας βοᾶν· ἐβοήθουν γὰρ etc.); καὶ Ἴστρος Apostol.: ἐν Τετραπόλει. Ἴ. δὲ ἐν α΄ Ἀττικῶν * * Jac. (334 F 1), fort recte.
Φώτ. καὶ Σοῦδ. σ.λ. Τιτανίδα γῆν

Τιτανίδα γῆν· ἄλλοι ὀνομάζουν ὁλόκληρη τὴ γῆ κι ἄλλοι τὴν Ἀττικὴ

ἀπὸ τὸν Τιτήνιο, ἕναν ἀπὸ τοὺς Τιτάνες τὸν πιὸ γηραιό, ὁ ὁποῖος

κατοίκησε στὰ περίχωρα τοῦ Μαραθώνα καὶ ἦταν ὁ μόνος ποὺ δὲν

πολέμησε ἐναντίον τῶν θεῶν, ὅπως παραδίδει ὁ Φιλόχορος (περ.

340-263/2 π.Χ.) στὸ ἔργο του Τετράπολις, καὶ ὁ Ἴστρος στὸ πρῶ-

το βιβλίο τῶν Ἀττικῶν.

Σχόλια: 

ΑΤΤΙΚΑ

  Στὰ πολλὰ καὶ καταλογάδην καὶ ποιητικῶς ποὺ ἔγραψε κατὰ τὴ Σοῦδ. (βλ. ἀνωτ. Τ1, μὲ σχόλ. σ.στ. 4) ὁ Ἴστρος, σημαντικὴ θέση κατέχουν τὰ Ἀττικά του (F1.4 ἐν α΄ Ἀττικῶν, F4.8 ἐν γ΄ τῶν Ἀ., F7.2 ἐν τῆι τρισκαιδεκάτηι τῶν Ἀ., F10.2-3 ἐν τῆι τεσσαρεσκαιδεκάτηι τῶν Ἀ., F12.1 καὶ F16.3 ἐν τοῖς Ἀττικοῖς), ποὺ φέρονται ἐπίσης μὲ τὸν τίτλο Συναγωγὴ τῶν Ἀτθίδων (F14.3-4 ἐν τῆι Συναγωγῆι τῶν Ἀτθίδων, πβ. F15.4-5 ἐν τῆι Συναγωγῆι τῆς Ἀτθίδος, πβ. ἐπίσης F3.5 ἐν α΄ Συναγωγῶν, F5.4-5 ἐν τῆι δωδεκάτηι τῆς Συναγωγῆς, F13.2 ἐν τοῖς τῆς Συναγωγῆς, ἀλλὰ καὶ F2.5 ἐν α΄ τῶν Ἀτθίδων καὶ F9.5 ἐν ιγ΄ τῶν Ἀττικῶν Συναγωγῶν). Ἀρχικὸς φαίνεται νὰ ἦταν ὁ τίτλος Ἀττικά (ποὺ παραδίδεται σὺν τοῖς ἄλλοις ἀπὸ τὸν Ἀθήν. [F10 καὶ F12] καὶ τὸν Πλούτ. [F7], ἀπὸ τοὺς ὁποίους ὁ πρῶτος εἶναι ἀξιόπιστη πηγὴ σὲ θέματα βιβλιογραφικὰ καὶ ὁ δεύτερος φαίνεται νὰ ἔχει ἄμεση γνωριμία μὲ τὸ ἔργο τοῦ Ἴστρου), ἐνῶ ὁ τίτλος Συναγωγὴ τῶν Ἀτθίδων ἀνήκει μᾶλλον στοὺς μετα­γενεστέρους παρὰ στὸν Ἴστρο τὸν ἴδιο, καθὼς δύσκολα ὁ εὐρὺς καὶ ἀόριστος τίτλος Ἀττικά (ποὺ ἁπλῶς σημαίνει «θέματα ἀναφερόμενα στὴν Ἀθήνα») θὰ ἀντικαθιστοῦσε ἕναν τίτλο τόσο χαρακτηριστικὸ ὅπως τὸ Συναγωγὴ τῶν Ἀτθίδων (βλ. Jacoby, FGrH1 ΙΙΙbi. 619 κἑ. μὲ σημ. στὸ IIIbii. 501 κἑ., καὶ Wellmann Pamp.2 57). Ἀπὸ τὴν ἄλλη, τὰ σωζόμενα ἀποσπ. φαίνεται νὰ μαρτυροῦν ὅτι τὸ ἔργο αὐτὸ τοῦ Ἴστρου δὲν ἦταν μιὰ τυπικὴ Ἀτθίς, καθὼς ὁ συγγραφέας περιορίζεται στὴν «Ἀρχαιολογία» (πιθανῶς ὣς τοὺς χρόνους τοῦ Κόδρου) καὶ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴν Ἀθήνα μᾶλλον ὡς γραμματικὸς παρὰ ὡς ἱστορικός (βλ. ὅ.π. 624 κἑ./504 κἑ., γιὰ τὴν Ἀτθιδογραφία καὶ τοὺς Ἀτθιδογράφους Lesky ΙΑΕΛ53 467 κἑ., 863 κἑ., 922 κἑ. μὲ βιβλιογραφία [East. – Knox ΙΑΕΛ44 55 κ.ἀ.], OCD5 καὶ RE6 σ.λ. Atthis μὲ περαιτέρω βιβλιογραφία, ἀναλυτικὰ Jacoby Atthis7 καὶ Pearson LocHA8).

1. Ἡ ἀπάντηση –ἀβέβαιη, μὲ τὰ ὑπάρχοντα στοιχεῖα– στὸ πρόβλημα τῆς στίξεως τοῦ κειμένου, μὲ κόμμα –ὅπερ προτιμότερο– ἢ μὲ τελεία πρὸ τοῦ Ἴστρος (βλ. ἀνωτ. σημ. στὸ κριτ. ὑπόμν.), καθορίζει καὶ τὴν ἀπάντηση στὸ ἐρώτημα ἂν ὁ Φιλόχορος (βλ. ἀνάμεσα στ' ἄλλα Vossii HistGr29 154 καὶ Stiehle ZFGH10 638 κἑ. [καὶ τὰ σχόλια Jacoby, ἀρ. 328], περισσότερα ἀνωτ. Τ3 σχόλ. σ.στ. 1) ἀποτελεῖ ἢ ὄχι πηγὴ τοῦ Ἴστρου γιὰ τὴν Τιτανίδα γῆν καὶ τὰ περὶ Τιτηνίου (: ὁ Pearson [LocHA8 108, πβ. 141 σημ. 29] πιστεύει ὅτι ὁ Ἴστρος ἀκολουθεῖ ἐδῶ τὸν Φιλόχορο, ἐνῶ ὁ Jacoby7 [στίζοντας ἐδῶ μὲ τελεία πρὸ τοῦ Ἴστρος] φαίνεται νὰ καταλήγει στὴν ἀντίθετη ἄποψη)· ἀβέβαιη εἶναι καὶ ἡ ἀπάντηση στὸ συναφὲς ἐρώτημα ἂν οἱ λεξικογράφοι ἀντλοῦν ἐδῶ τὴν παραπομπὴ στὸν Φιλόχορο ἀπευθείας ἢ ἀπὸ τὸν Ἴστρο (βλ. Jacoby7 627/505), μὲ πιὸ πιθανὸ στὴ συγκεκριμένη περίπτωση τὸ δεύτερο κατὰ τὴν ἄποψή μας. Δυσκολίες ἐμφανίζει καὶ ἡ ἑρμηνεία τῆς φράσεως ἑνὸς τῶν Τιτάνων ἀρχαιοτέρου γιὰ τὸν Τιτήνιον σὲ σχέση μὲ τὸν χαρακτηρισμὸ τῆς Ἀττικῆς ὡς Τιτανίδος γῆς καὶ τὴν ὅλη περὶ Τιτάνων παράδοση· ὁ Jacoby7 (σχόλια στὸ 328 F 74) ὑποθέτει ὅτι δὲν πρόκειται γιὰ τοὺς γνωστοὺς Τιτάνες ὅπως τοὺς διαμόρφωσε ὁ Ἡσίοδος (βλ. West Theog.11 σσ. 31, 36 [μὲ σημ. 2], 38-39, καὶ σημ. σ.στ. 133-38, 453-506, 617-719, 720-819, κ.ἀ. [Ind. I σ.λ. Titans, σελ. 451], μὲ πλούσια βιβλιογραφία), ἀλλὰ γιὰ θεϊκὲς ὑπάρξεις πολὺ μεγάλης ἡλικίας, προγενέστερες ὄχι μόνο τῶν Ὀλύμπιων θεῶν μὰ καὶ τῶν Τιτάνων τοῦ Ἡσιόδου· ὁ ἴδιος (ὅ.π.) ἀντιμετωπίζει μὲ ἐπιφύλαξη τὶς παραδόσεις γιὰ Τιτάνες στὴν Ἀττική, ἐνῶ ἄλλοι θεωροῦν τὴν ἐδῶ μαρτυρία ὡς ἔνδειξη ὅτι στὴν Ἀττικὴ ἦταν ζωντανὴ ἡ παράδοση γιὰ τοὺς Τιτάνες (βλ. M. Pohlenz, "Kronos und die Titanes"12, NJahrb 37 [1916] 582 κἑ., πβ. RE6 σ.λ. Titanes [F. Wüst] στήλη 1499, καὶ Burkert ΑρΕΘ13 152 [καὶ ΜυΛΑ14 93 κ.ἀ.: βλ. Γεν. Εὑρ.], 362, 394, 602 κ.ἀ. [σχέσεις μὲ Διόνυσο καὶ Προμηθέα], μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία).

 

 

  1. Müller, K. & Müller T. (1841-1872), Fragmenta Historicorum Graecorum, Vols. I-V, Paris.
  2. Wellmann, M. (1916), Pamphilos, Hermes 51: 1-64.
  3. Lesky, A. (1981), Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Λογοτεχνίας, 5th ed., Θεσσαλονίκη .
  4. Easterling, P. E. & Knox B. M. W. (2000), Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, μτφρ. Κονομή, Ν., Γρίμπα Χρ, Κονομή Μ. & Στεφανή Α. Ἀθήνα.
  5. Hammond, N G L. & Scullard H H. (1970 [1992]), The Oxford Classical Dictionary, Oxford.
  6. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .a↑ b↑
  7. Jacoby, F. (1949), Atthis: The Local Chronicles of Ancient Athens, Oxford .a↑ b↑ c↑ d↑
  8. Pearson, L. (1942), The Local Historians of Attica, Philological Monographs,no. 11, ed. by T. R. S. Broughton Philadelphia.a↑ b↑
  9. Vossius, G. H. (1651), De Historicis Graecis (Libri IV), Leiden.
  10. Stiehle, R. (1853), Zu den fragmenten der griechischen historiker, Philologus 8: 590-651.
  11. West, M L. (1966), Hesiod, Theogony, Oxford.
  12. Pohlenz, M. (1916), Kronos und die Titanen , Neue Jahrbücher für das klassische Altertum 37: 549-594.
  13. Burkert, W. (1993), Ἀρχαία Ἑλληνική Θρησκεία: Ἀρχαϊκή καί Κλασσική Ἐποχή, μτφρ. Μπεζαντάκος, Ν Π. και Αβαγιανού, Α Ἀθήνα.
  14. Burkert, W. (1994), Μυστηριακές Λατρεῖες τῆς Ἀρχαιότητας, μτφρ. Ματθαίου, Ἔ. Ἀθήνα.