You are here

T4

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Liban. Epist. 171, Ζήνωνι

1Καλῶς ποιεῖς φίλον τέ με νομίζων καὶ ἐπιστέλλων, εἰ καὶ μήπω

συνεμίξαμεν, ἐπεὶ καὶ αὐτὸς πάλαι τέ σε φιλῶ διὰ τῶν σῶν μα-

θητῶν σεσωσμένος2  καὶ τῆι ‹σῆι3 συμφορᾶι λίαν ἐπλήγην , οἷος4

ὢν οἷα πέπονθας, τήν τε Τύχην  ἱκέτευσα πολλάκις σπείσασθαί

  σοι καὶ καταστῆσαι πάλιν εἰς τὰ εἰωθότα. (2) ἡ δέ, ὡς ἔοικε,

πείθεταί τε καὶ διαλλάττεται· τοιοῦτος ἥκει λόγος περὶ τῆς -

λης σκευωρίας, ὡς αὐτίκα δέχεται λύσιν· τῆι τε οὖν ἐλπίδι κου-

φίζου καὶ προσδέχου τὸ ἔργον. (3) ὁ δὲ5 δοὺς ἡμῖν τὰς ἐπιστο-

λὰς βραδέως τε ὡμολόγησεν ἥκειν καὶ ἐμέμφετο τοὺς ἀνέμους.

μέμφου δὴ καὶ αὐτὸς ἀντὶ τῶν ἐμπλεόντων τοὺς ἀνέμους.

  1. [Vid. Liban. ed. Foerster (X [1921], pp. 159-160, ροα´), cum siglis.]
  2. 3 σεσωσμένων VaVo a. corr. (ος supra ων scr. m.4, it. Foe.); -ον V ‖
  3. σῆι add. Reisk. Foe.: om. codd., Wolf
  4. 4 οἴα Va
  5. 8 δὲ V, Foe.: om. VaVo, Wolf.
Λιβαν. Ἐπιστ. 171, Στὸν Ζήνωνα

Καλὰ κάνεις ποὺ καὶ φίλο μὲ θεωρεῖς καὶ μοῦ γράφεις, ἂν καὶ ποτὲ
ὣς τώρα δὲν συναντηθήκαμε, ἐπειδὴ καὶ ὁ ἴδιος ἀπὸ παλιὰ διάκει-
μαι φιλικὰ ἀπέναντί σου, ἔχοντας σωθεῖ μὲ τὴ βοήθεια τῶν μαθητῶν
σου, καὶ ἀπὸ τὴ συμφορά σου πολὺ συγκλονίστηκα, ποιός (πόσο
καλὸς) ὄντας τί (κακὰ) ἔπαθες, καὶ τὴν Τύχη πολλὲς φορὲς ἱκέτευσα
νὰ συνθηκολογήσει μαζί σου καὶ νὰ σὲ φέρει πάλι πίσω σ' αὐτὰ ποὺ
ἔχεις συνηθίσει. Κι αὐτή, ὅπως φαίνεται, πείθεται καὶ γίνεται διαλ-
λακτική· τέτοιος λόγος ἔχει φτάσει σχετικὰ μὲ τὴν ὅλη σκευωρία, ὅτι
πάραυτα βρίσκει ὁριστικὴ ἐπίλυση· μὲ τὴν ἐλπίδα λοιπὸν αὐτὴν ἀ-
νακουφίζου καὶ πρόσμενε τὴν ἔμπρακτη ἐπιβεβαίωση. Αὐτός, πάλι,
ποὺ μᾶς ἔφερε τὶς ἐπιστολὲς ὁμολόγησε πὼς ἔφτασε μὲ καθυστέρη-
ση καὶ μεμφόταν τοὺς ἀνέμους· νὰ μέμφεσαι λοιπὸν κι ἐσὺ ὁ ἴδιος
τοὺς ἀνέμους ἀντὶ τοὺς ποντοπόρους.

Σχόλια: 

Πηγή: Λιβάνιος (Ἐπιστ. 171 [ροα´], X 159-61 Foerster1), σοφιστής, Ἀντιοχεύς, τῶν ἐπὶ Ἰουλιανοῦ τοῦ βασιλέως χρόνων καὶ μέχρι Θεοδοσίου τοῦ πρεσβύτου, Φασγανίου πατρός, μαθητὴς Διοφάντου, κατὰ τὸν Σουίδα (λ 486, Λιβάνιος), ὁ ὁποῖος ἔγραψεν ἄπειρα, ἐν οἷς Ἐγκώμιον εἰς Κωνστάντιον τὸν βασιλέα, ἕτερον εἰς Ἰουλιανόν, μελέτας ῥητορικὰς καὶ ἐπιστολάς (...), ὁ δὲ Ἰουλιανὸς ὁ Παραβάτης, καίπερ τοσούτοις ἐπεμβεβηκώς, τῆς τε περὶ λόγους ἥπτετο φιλοτιμίας καὶ τὸν τῆς Ἀντιοχείας σοφιστὴν (...) διαφερόντως ἐθαύμασε (...). Γεννημένος τὸ 314 μ.Χ. (ἦν δὲ τῶν εὖ γεγονότων καὶ εἰς τοὺς ἄκρους ἐτέλει, κατὰ τὸν Εὐνάπιο, Βίοι σοφ. 16.1.1), τὸ 336-340 σπουδάζει στὴν Ἀθήνα (καὶ ἐκεῖ [ὅ.π. 16.1.3:] ἑαυτὸν ἐπὶ ταῖς μελέταις συνεῖχεν, καὶ πρὸς τὸν ἀρχαῖον ἐξεβιάζετο τύπον, τὴν ψυχὴν διαπλάττων καὶ τὸν λόγον), καὶ στὴ συνέχεια ἐκλάμπει (ὅ.π. 16.1.6) ὡς ρητοροδιδάσκαλος στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ στὴ Νικομήδεια (344-349), ὣς τὸ 354, ὅταν ἐπὶ τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα καὶ πόλιν ἐπανέρχεται, κἀκεῖ τὸν πάντα ἐβίω χρόνον, μακρὸν καὶ παρατείνοντα γενόμενον (ὅ.π. 16.1.8), ἀλλὰ μὲ σοβαρὰ προβλήματα ὑγείας (βλ. κατωτ. σχόλ. σ.στ. 2-3), μέχρι τὸν θάνατό του περὶ τὸ 393 μ.Χ. (βλ. A. F. Norman LibJO2 I [1969] xxxix-lx καὶ LibASL3 I [1992] 1-50· Penella GrPS4 100-8 [κ.ἀ., μὲ βιβλιογραφία: κυρίως 100 σημ. 42]· πιὸ συνοπτικά: Lesky ΙΑΕΛ55 1189-90 καὶ 1193). Οἱ σχέσεις του μὲ τὸν Ἰουλιανὸ ἀποτυπώνονται σὺν τοῖς ἄλλοις στὶς ἐπιστολὲς 96-98 Bidez6 (Ι.2 175-84, χαρακτηριστικά, 96. Ἰουλιανὸς Λιβανίῳ σοφιστῇ καὶ κοιαίστωρι [176.14-15]: Ἔρρωσό μοι, ἀδελφὲ ποθεινότατε καὶ προσφιλέστατε, καὶ 97. Ἰουλιανὸς Λιβανίῳ [178.14-17]: Μακάριος εἶ λέγειν οὕτω, μᾶλλον δὲ φρονεῖν οὕτω δυνάμενος. Ὢ λόγος, ὢ φρένες, ὢ σύνεσις, ὢ διαίρεσις, ὢ ἐπιχειρήματα, ὢ τάξις, ὢ ἀφορμαί, ὢ λέξις, ὢ ἁρμονία, ὢ συνθήκη.
Κύπρος μνημονεύεται ἀπὸ τὸν Λιβάνιο σὲ οὐκ ὀλίγα χωρία, ὅπως στὴν Ἐπιστ. 366.3 [Foerster1] γιὰ τὸν Κυρῖνον, τὸν κυβερνήσαντα Κύπρον (: ΑΚΕΠ7 Α´ 128.1)· στὶς Ἐπιστ. 503.3, 515.4, 571.2, 1197.5, 1221.5, 1400.3, καὶ στοὺς Λόγ. 1.273, 25.23, 47.31, 55.21, 63.6 γιὰ τὸν μυθικὸ βασιλέα Κινύραν (: ὅ.π. 14.31α)· στὶς Ἐπιστ. 103.2, 325.1, 1483.6 (τὰ τῆς δικαίας Ἀφροδίτης ἀναγκασθεὶς ἀφεῖναι), 1518.5, 1537.4 (: ὅ.π. Β´ 59.6, τὴν νῆσον τὴν ἐκείνης, δηλ. τὴν Κύπρο, τὸ νησὶ τῆς Ἀφροδίτης), στοὺς Λόγ. 5.8 κἑ., 6.17. 11.237, 64.107 (: ὅ.π. 20.8ζ) κ.ἀ., στὰ Προγυμν. 11.17.3 καὶ 11.18.1/3 (: ὅ.π. 46, μὲ χαρακτηριστικὸ τὸ Ἀφρογένειαν [βλ. ΑΚυΓ1β´8 σχόλ. στὸ 5 Υ1.5 καὶ στὸ 5 Υ2.1] καὶ ἰδιαίτερα ἀξιοσημείωτο τὸ φεύγει καὶ Κύπρις τὸν γάμον, εὖ οἶδα, τὸν ἐφύβριστον) κ.ἀ. [συχνότατα] γιὰ τὴν Κύπριδα Ἀφροδίτην, καὶ ἄλλα πολλά, ὅπως ἡ ἐνδιαφέρουσα διήγηση γιὰ τὴ μεταφορὰ στὴν Ἀντιόχεια μὲ τέχνασμα τῶν ἀγαλμάτων τῶν τιμωμένων στὴν Κύπρο θεῶν (Λόγ. 11.111-13 [Ἀντιοχικός]: ὅ.π. 99.1).

Tit. Ζήνωνι: ἡ ἐπιστολή, γραμμένη πιθανῶς (βλ. κατωτ.) τὸ 361 μ.Χ. (τὸ 360 ἢ τὸ 361 κατὰ τὸν Bidez6 [Ι.2] 41 σημ. 3, τὸ 359/60 κατὰ τὸν Foerster1 [X] 159 καὶ τὸν Χατζηιωάννου [ΑΚΕΠ7] Γα´ 109.2, ἀλλὰ τὸ «356/60» κατὰ τὸν Χατζηστεφάνου [ΑΚΓ9] 1045 σημ. 273), ἀπευθύνεται στὸν Ζήνωνα τὸν Κύπριον τοῦ Εὐναπίου (ἀνωτ. Τ1) καὶ τοῦ Ἰουλιανοῦ (βλ. ἀνωτ. σχόλ. στὰ Τ2 καὶ *Τ3), κατὰ τὸν Bidez6 (ὅ.π.) καὶ τὸν Penella (GrPS4 109 κἑ., βλ. καὶ Χατζηιωάννου7 ὅ.π. καὶ Χατζηστεφάνου9 ὅ.π. 1045-46)· ταύτιση τοῦ ἐδῶ Ζήνωνος μὲ τὸν Ζήνωνα τοῦ Ἰουλιανοῦ δέχεται καὶ ἡ Wright, EmpJul10 III lxiii-lxiv (γιὰ τὴν εὔστοχη ἀντίκρουση τῆς ἄποψής της πὼς ὁ Ζήνων τοῦ Ἰουλιανοῦ καὶ τοῦ Λιβάνιου δὲν εἶναι ὁ ἴδιος μὲ τὸν Ζήνωνα τὸν Κύπριον τοῦ Εὐνάπιου [βλ. καὶ PLRE111 σ.λλ. Zenon 2 / Zenon 4] ἀπὸ τὸν Penella4 ὅ.π. 109-11 βλ. ἀνωτ. σχόλ. στὸ Τ2 [Tit.] σ.λ. Ζήνωνι ἀρχιητρῶι)· ὅσοι ἄλλοι ἔχουν ἀσχοληθεῖ μὲ τὸν ἰατρὸ Ζήνωνα τὸν Κύπριον τοῦ Εὐνάπιου, ταυτίζοντάς τον μὲ τὸν Ζήνωνα τοῦ Ἰουλιανοῦ (βλ. ἀνωτ. σχόλ. στὰ Τ2 καὶ *Τ3 [Tit.]), δὲν ἀναφέρουν τὴν ἐδῶ ἐπιστολὴ τοῦ Λιβάνιου). Τὸ περιεχόμενο ὅμως τῆς ἐδῶ ἐπιστολῆς, συγκρινόμενο μὲ αὐτὸ τῆς ἀνωτ. Τ2, δὲν ἐπιτρέπει εὔλογες ἀμφιβολίες ὅτι γιὰ τὸν ἴδιο Ζήνωνα γίνεται λόγος (βλ. κατωτ.).

2-3. διὰ τῶν σῶν μαθητῶν σεσωσμένος: Στὸν νοῦ ἔρχονται τὰ σοβαρὰ προβλήματα ὑγείας τοῦ Λιβάνιου (βλ. Norman LibJO2 [I, 1969] xliv-xlv, μὲ παραπομπές [Λιβαν. Λόγ. 1.9 καὶ Ἐπιστ. 727], πβ. Ἐπιστ. 778.2 [Ἀσκληπιῷ] ἐγὼ δὲ πάλαι μὲν ἀρρωστῶν σοῦ βοηθοῦντος ἀνέστην καὶ ἦν μοι τῆς ὑγείας ἥδιον τὸ σοῦ φροντίζοντος ἐκείνης τετυχηκέναι) καὶ οἱ μαθητὲς τοῦ Ζήνωνος τοῦ Κυπρίου (βλ. ἀνωτ. Τ1 καὶ κατωτ. Τ5), ἀπὸ τοὺς ὁποίους ὁ πιὸ ὀνομαστός, ὁ Ὀρειβάσιος (βλ. ἀνωτ. σχόλ. στὸ 34 F5a καὶ κατωτ. σχόλ. στὸ Τ5b), εἶναι γνωστὸς σὺν τοῖς ἄλλοις –ὅπως καὶ ὁ Λιβάνιος– γιὰ τὶς στενὲς σχέσεις μὲ τὸν Ἰουλιανὸ τὸν Παραβάτη. Ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ ὅτι ὁ Ὀρειβάσιος, γεννημένος τὸ 325 μ.Χ., εἶναι 11 μόνο χρόνια νεώτερος ἀπὸ τὸν Λιβάνιο, κι ἡ ἡλικιακὴ σχέση τοῦ Ζήνωνος μὲ τὸν Λιβάνιο (βλ. ἀνωτ. σχόλ. στὸ Τ1 σ.λ. Ζήνων) δὲν ἀποκλείεται νὰ εἶναι ἀνάλογη (αὐτὴ τὴν εἰκόνα μᾶλλον φαίνεται νὰ εἰσηγεῖται καὶ τὸ φίλον τέ με νομίζων καὶ ἐπιστέλλων τοῦ ἐδῶ στ. 1).

3-8. τῆι <σῆι> συμφορᾶι λίαν ἐπλήγην (...): ἡ ὅλη φρασεολογία (στ. 3-4 τῆι <σῆι> συμφορᾶι, οἷος ὢν οἷα πέπονθας καὶ 6-7 τοιοῦτος ἥκει λόγος περὶ τῆς ὅλης σκευωρίας / 5 καταστῆσαι πάλιν εἰς τὰ εἰωθότα καὶ 7-8 αὐτίκα δέχεται λύσιν· τῆι τε οὖν ἐλπίδι κουφίζου καὶ προσδέχου τὸ ἔργον) δὲν ἀφήνει περιθώρια εὔλογης ἀμφιβολίας ὅτι γιὰ τὴν ἐξορία τοῦ Ζήνωνα ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρεια κατόπιν σκευωρίας σὲ βάρος του καὶ γιὰ ἐπικείμενη ἀποκατάστασή του γίνεται ἐδῶ λόγος (πβ. Τ2.3-5 καὶ 11-13, κἑ.)· τὸ αὐτίκα τοῦ στ. 7 φαίνεται νὰ ὁδηγεῖ σὲ χρόνο κοντὰ στὴν ἀποκατάσταση παρὰ κοντὰ στὴν ἀρχὴ τῆς ἐξορίας (βλ. καὶ ἀνωτ. σχόλ. σ.λ. Ζήνωνι), τὸ δὲ ὡς ἔοικε τοῦ στ. 75 καὶ τὸ τῆι τε οὖν ἐλπίδι κουφίζου καὶ προσδέχου τὸ ἔργον τῶν στ. 7-8 ἴσως ὑποδηλώνει ὅτι ἔχουν γίνει ἤδη σχετικὲς συζητήσεις καὶ ἀναμένονται οἱ δέουσες ἐνέργειες.

4. Τύχην: γιὰ τὴν ἐμφάνιση τῆς Τύχης σὲ κείμενα τῆς ἀρχαίας Κυπριακῆς γραμματείας (μὲ ἀναφορὰ καὶ στὴν Τύχην τῶν Χυτρίων καὶ στὸ Τυχαῖον τῆς Πάφου) βλ. ΑΚυΓ212 11 Ε21 σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ. Μικρὰ Τύχ[ηι] Μυρτὼ ... μένφεται καὶ ΑΚυΓ313 12 Ε4 σχόλ. σ.στ. 7 σ.λ. [Τ]ύχηι τῆι ἀγα[θ]ῆι καὶ Ε5 σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ. Ἀγαθῆι Τύχηι, μὲ περαιτέρω παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία (καὶ σχετικοὺς Πίνακες).

  1. Förster, R. (1903-1927), Libani Opera, Leipzig .a↑ b↑ c↑
  2. Norman, F. (1969), Libanius, Selected Works, Vol. I. The Julianic Orations, London - Cambridge Mass..a↑ b↑
  3. Norman, F. (1992), Libanius, Autobiography and Selected Letters, Vol. I, Cambridge Mass. - London.
  4. Penella, R. S. (1990), Greek Philosophers and Sophists in the Fourth Century A.D.: Studies in Eunapius of Sardis, ARCA, Classical and Medieval Texts, Papers and Monographs ,28 Leeds.a↑ b↑ c↑
  5. Lesky, A. (1981), Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Λογοτεχνίας, 5th ed., Θεσσαλονίκη .
  6. Bidez, J. (1932-1964), L'empereur Julien, Paris.a↑ b↑ c↑
  7. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑
  8. Βοσκός, Α. Ι. (1995), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 1. Ποίηση Ἐπική Λυρική Δραματική, τóμ. 1, Λευκωσία.
  9. Χατζηστεφάνου, Κ. Παπαδόπουλλος, Θεόδωρος (ed.) (1997-2000), Ἡ Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία, Ἱστορία τῆς Κύπρουτóμ. Α', μέρος β΄, 973-1047.a↑ b↑
  10. Wright, W. C. (1922-1923), The Works of the Emperor Julian, Vols. I-III, Loeb Classical Library London – New York .
  11. Jones, A. H. M., Martindale L. R. & Morris J. (1971), The Prosopography of the Later Roman Empire, Vol. I: A.D. 260-395, Cambridge.
  12. Βοσκός, Α. Ι. (1997), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 2. Ἐπίγραμμα, τóμ. 2, Λευκωσία.
  13. Βοσκός, Α. Ι. (2002), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 3. Πεζογραφία, τóμ. 3, Λευκωσία.