You are here

F2

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Hesych. s.v. Ἀφρόδιτος

  1Ἀφρόδιτος2 · Θεόφραστος (Char. 16.10 ?) μὲν τὸν Ἑρμαφρόδι-

  τόν φησιν, ὁ δὲ τὰ περὶ3 Ἀμαθοῦντα γεγραφὼς Παίων4 ↓ εἰς

3 ἄνδρα τὴν θεὸν ἐσχηματίσθαι ἐν Κύπρωι λέγει.

  1. [Vid. Hesych., edd. Schmidt1/2, Latte. FGrH 757 F 1; ΑΚΕΠ Γα΄ 76.1 (Β΄ 30).]
  2. 1 «Ἀφρόδιτος (Aristoph. fr. CXXXVII)» Schm.1
  3. 2 τὰ περὶ Musurus: περὶ τὰ cod. ‖
  4. Παίων εἰς Valesius (εἰς Bergk) coll. Plut. (supra), prob. Schm.2Παίων Schm.1) Latte: παιάνισον cod.
Ἡσύχ. σ.λ. Ἀφρόδιτος

Ἀφρόδιτος· ὁ Θεόφραστος (περ. 372/70-288/6 π.Χ.) λέει πὼς εἶναι

ὁ Ἑρμαφρόδιτος, ἐνῶ ὁ Παίων ποὺ ἔχει γράψει τὰ περὶ Ἀμα-

θοῦντα λέει πὼς ἡ θεὰ ἔχει πάρει στὴν Κύπρο τὴ μορφὴ ἄντρα.

Σχόλια: 

1. Ἀφρόδιτος: καὶ Ἐπαφρόδ(ε)ιτος (βλ. ΑΚυΓ2 11 Ε71 σχόλ. σ.στ. 2 σ.λ. Ἐπαφρ[όδειτος], μὲ περαιτέρω παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία, καὶ Roscher [P. Herrmann] σ.λ. Hermaphroditos ["Kult auf Kypros", "in der Kunst", κ.λπ.] γιὰ τὴν παλαιότερη βιβλιογραφία)· ὁ Θεόφραστος, κατὰ τὸν Ἡσύχιο, τὸν ὀνομάζει Ἑρμαφρόδιτον (ὡς γιὸ τοῦ Ἑρμῆ καὶ τῆς Ἀφροδίτης: βλ. ΕλλΜ 3. 339-41 μὲ «τεκμηρίωση» καὶ εἰκ. 187). «Τὸ διπλὸ φύλο τῆς θεᾶς τῆς γονιμότητας μαρτυρεῖται στὴν Κύπρο ἤδη ἀπὸ τὴ χαλκολιθικὴ περίοδο, κατὰ τὴν ὁποία ἐμφανίζονται εἰδώλια μὲ χαρακτηριστικὰ καὶ τῶν δύο φύλων ποὺ συμβόλιζαν τὴν ἀπόλυτη δύναμη τῆς συνδυασμένης θηλυκῆς καὶ ἀρσενικῆς γονιμότητας» (Καραγιώργης ὅ.π. 131), κι ἔχει ἀντιστοιχίες Φοινικικές (Burkert ὅ.π. 125 μὲ σημ. 5)· στὸν δὲ Φιλόχορον (ποὺ ἀναφέρεται συχνὰ σὲ σχέση μὲ τὸν Ἴστρον τὸν Πάφιον: ἀνωτ. Τ3, F1, F18, F19, F30), κατὰ τὸν Μακρόβιο (Saturn. 3.8.2: FGrH 328 F 184, βλ. Burkert ὅ.π.), μνημονευόταν καὶ «Ἀφρόδιτος στήν Ἀθήνα μέ τελετές μεταμφιέσεων» (γιὰ τὴν Κύπρο [τμῆμα τοῦ ἀνωτ. ἀποσπ.]: ΑΚΕΠ Δα΄ / Δβ΄ 241, βλ. καὶ 242). Ὁ Θεόφραστος (Χαρακτ. 18 [16, Δεισιδαιμονίας]. 10 [στ. 21-23 ἐξελθὼν ἀγοράσαι μυρρίνας [πβ. ἀνωτ. 25 F19 μὲ σχόλ.], λιβανωτόν, πόπανα, καὶ εἰσελθὼν εἴσω στεφανῶν τοὺς Ἑρμαφροδίτους ὅλην τὴν ἡμέραν), παρὰ τὶς ἐπιφυλάξεις τοῦ H. Diels (Theophr. Charact. XVI.10, κριτ. ὑπόμν. σ.στ. 24: «ερμαφρο, suprascr. δ΄ τ V: Ἑρμαφροδίτους quod scribunt dubium. fortasse Ἑρμᾶς ῥοδίνοις cf. Theopomp. fr. 283 Porphyr. d. abst. ii 16»· βλ. ὅμως Πορφυρ. Περὶ ἀποχ. 2.16 [ed. Patillon al. = Θεόπομπ. 115 F 344 Jacoby] στεφανοῦντα καὶ φαιδρύνοντα τὸν Ἑρμῆν καὶ τὴν Ἑκάτην καὶ τὰ λοιπὰ τῶν ἱερῶν, μὲ τὴ σημ. Ussher [Χαρακτ. 16, στ. 23, σελ. 151, σ.λ. τοὺς Ἑρμαφροδίτους]: "Emendation is needless" κ.λπ., πβ. ἔκδ. Jebb – Sandys σελ. 144, κ.ἄ.), ἀποτελεῖ μιὰ πρώτη μαρ­τυρία πρώιμη (περ. 370-285 π.Χ., βλ. καὶ ἀνωτ. 14 F2 σχόλ. σ.στ. 1 κἑ. [καὶ Θεόπομπος, βλ. καὶ 17 F1 σχόλ. σ.στ. 10 σ.λ.], κ.ἀ.) γιὰ τὸ ὄνομα Ἑρμαφρόδιτος βλ. Jebb – Sandys σ.λ.: "The cult of the Cyprian Aphrodîtos had been introduced into Athens during the 5th century; but the present passage is the earliest example of the name Hermaphrodîtos", μὲ βιβλιογραφία).

2. ὁ δὲ τὰ περὶ Ἀμαθοῦντα γεγραφὼς Παίων: στὴ χειρόγρ. παράδοση περὶ τὰ ἀμαθοῦντα καὶ παιά­νισον ἄνδρα, ποὺ σταδιακὰ διορθώθηκαν στὸ εὔλογο καὶ βέβαιο –σὲ ἀντιπαραβολὴ μὲ τὸ ἀνωτ. F1– τὰ περὶ Ἀμαθοῦντα καὶ Παίων εἰς ἄνδρα (συνολικά: ὁ δὲ τὰ περὶ Ἀμαθοῦντα γεγραφὼς Παίων εἰς ἄνδρα τὴν θεὸν ἐσχηματίσθαι λέγει, βλ. ἀνωτ. κριτ. ὑπόμν.). Τὸ τὰ περὶ Ἀμαθοῦντα (ὄχι Περὶ Ἀμαθοῦντος) σὲ συνδυασμὸ μὲ τὰ ἀναφερόμενα στὰ δύο ἀνωτ. ἀποσπ. προσδιορίζει τὸ περιεχόμενο τοῦ ἔργου ἢ μέρους του, ἀλλ' ὄχι κατ' ἀνάγκη καὶ τὴ φύση καὶ τὸν τίτλο του· ἡ ἄποψη (O. Seel, RE σ.λ. Paion 4.) ὅτι δὲν ἐπρόκειτο γιὰ τοπογραφικὴ - ἱστορικὴ ἀναφορὰ στὴν Κύπρο ἀλλὰ γιὰ εἰδικὸ ἔργο γι' αὐτὴ τὴν ἐπιχώρια λατρεία καὶ μυθολογικὴ παράδοση, τοῦ ὁποίου ὁ τίτλος ὁπωσδήποτε δὲν μπορεῖ νὰ ἦταν Κυπριακά, εἶναι αὐθαίρετη (βλ. καὶ κατωτ. *F3, πβ. τὰ ἀνωτ.).