You are here

8

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

ΠΕΡΙ ΓΝΑΘΟΥ

8    Ἑπομένως δὲ ὁ Ἱπποκράτης περὶ ἐξαρθρήσεως γνάθου , τῆς

δὴ σιαγόνος ὑπό τινων λεγομένης, διὰ τούτων κατακεχώρικεν

(IV 140.5 L.)· γνάθος δὲ ὀλίγοις ἤδη τελέως ἐξήρθρησεν· ὀστέ

ον γὰρ τὸ ἀπὸ τῆς ἄνω γνάθου πεφυκὸς ὑπεζύγωται πρὸς τῶι

  ὑπὸ τὸ οὖς ὀστέωι πεφυκότι. καὶ προβὰς ἐπιλέγει (IV 142.10

L.)· ἐκπέσοι δ' ἂν ἀπ' οὐδενὸς ἄλλου σχήματος ἢ ἀπὸ τοῦ μέγα

χανόντα μετάγειν τὴν γένυν ἐπὶ θάτερα. εἶτεν μετ' ὀλίγους

ἀριθμοὺς τά τε σημεῖα τὰ παρακολουθοῦντα καὶ τὸν καταρτι-

σμὸν οὕτω παρέστακεν (IV 142.16 L.)· περὶ οὗ οὖν ὁ λόγος,

ἐκπίπτει μὲν γνάθος ὀλιγάκις ἐν χασμήσει . δῆλος μὲν οὖν τοῖσ-

δε μάλιστά ἐστιν, ὅταν ἐκπεπτώκηι· προΐσχεται γὰρ ἡ κάτω

γνάθος εἰς τὸ ἔμπροσθεν καὶ παρῆκται ἐναντία τοῦ ὀλισθήμα-

τος, καὶ τοῦ ὀστέου τὸ κορωνὸν ὀγκηρὸν γίνεται παρὰ τὴν

ἄνω γνάθον, καὶ χαλεπῶς συμβάλλουσι τὰς γνάθους. τούτοις

ἐμβολὴ πρόδηλος, οἵη τις· χρὴ γὰρ τὸν μὲν κατέχειν τὴν κεφα-

λήν, τὸν δὲ περιλαβόντα τὴν κάτω γνάθον καὶ ἔσωθεν καὶ

ἔξωθεν τοῖς δακτύλοις κατὰ τὸ γένειον, χάσκοντος τοῦ ἀνθρώ-

που ὅσον μετρίως δύναται, πρῶτον μὲν διακινεῖν τὴν γνάθον

χρόνον τινὰ ‹τῆι› καὶ τ‹ῆ›ι  παράγοντα τῆι χειρί, καὶ αὐτὸν τὸν

ἄνθρωπον κελεύειν χαλαρὴν τὴν γνάθον συμπαράγειν καὶ συν-

διδόναι ὡς μάλιστα, ἔπειτα ἐξαπίνης σπάσαι εἰς τοὐπίσω καὶ

ἀναλήψει γενείου τρισὶν ὁμοῦ σχήμασιν προσέχοντα τὸν νοῦν·

δεῖ μὲν γὰρ παράγε{νε}σθαι ἐκ τῆς διαστροφῆς εἰς τὴν φύσιν

ἑπόμενον τούτοις καὶ συμβάλλειν τὰς γνάθους καὶ μὴ χάσκειν .

ἐμβολὴ μὲν οὖν αὕτη, καὶ οὐκ ἂν γένοιτο ἀπ' ἄλλων σχημάτων.

καὶ οὕτως πάλιν (IV 144.19 L.)· ἀσφα|14λέστερον δὲ χειρουρ-

γεῖν ἐστιν ὕπτιον κατακλίνοντα τὸν ἄνθρωπον, ἐρείσαντα τὴν

κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ σκυτίνου ὑποκεφαλαίου ὡς πληρεστάτου,

ἵνα ὡς ἥκιστα ὑποκλίνηι. προσκατέχειν χρὴ δέ τινα  τὴν κεφα-

λὴν τοῦ ἰωμένου. ἢν δὲ ἀμφότεραι αἱ γνάθοι ἐξαρθρήσωσιν, ἡ

μὲν ἴησις ἡ αὐτή· συμβάλλειν δὲ ἧσσον ἔτι οὗτοι τὸ στόμα

δύνανται· καὶ προπετέστεραι δὲ γένυες  τούτοις, ἀστραβεῖς δέ.

ταῦτα ἀναγκαῖον ἦν καταχωρίσαι χάριν τοῦ μηδέν σε τῶν περὶ

ἄρθρων λεγομένων διαλαθεῖν.

ΠΕΡΙ ΓΝΑΘΟΥ

8    Στὴ συνέχεια ὁ Ἱπποκράτης σχετικὰ μὲ τὸ ἐξάρθρημα τῆς γνά

θου, ποὺ ἀπὸ μερικοὺς ὀνομάζεται ὡς γνωστὸν σιαγόνα, ἔχει κατα-

χωρίσει τὰ ἑξῆς: Ἡ κάτω γνάθος σπάνια ἐξαρθρώνεται πλήρως· για-

τὶ τὸ ὀστὸ ποὺ φύεται ἀπὸ τὴν ἄνω γνάθο συνδέεται μὲ τὸ ὀστὸ ποὺ

βρίσκεται κάτω ἀπὸ τὸ αὐτί. Καὶ συνεχίζοντας προσθέτει: Δὲν μπο-

ρεῖ νὰ ἐξαρθρωθεῖ ἀπὸ καμμία ἄλλη θέση παρὰ μόνο μὲ τὸ νὰ ἀνοί-

ξει κανεὶς πολὺ τὸ στόμα καὶ νὰ ἐκτρέψει τὴν κάτω γνάθο πρὸς τὸ

ἄλλο μέρος. Μετὰ ἀπὸ λίγες σειρὲς τὰ ἐπακόλουθα συμπτώματα καὶ

τὴ μέθοδο ἀνάταξης ἔχει παρουσιάσει ὡς ἑξῆς: Ὅσον ἀφορᾶ στὴ

συγκεκριμένη περίπτωση, ἡ κάτω γνάθος ἐξαρθρώνεται σπάνια κα-

τὰ τὸ ἄνοιγμα τοῦ στόματος. Γίνεται δὲ κατα­φανὲς ὅταν ἐξαρθρώ-

νεται ἀπ' αὐτὰ κυρίως τὰ συμπτώματα: Ἡ κάτω γνάθος ἐξέχει πρὸς

τὰ ἐμπρὸς καὶ παρεκκλίνει πρὸς τὴν ἀντίθετη πλευρὰ τοῦ ἐξαρθρή-

­ματος καὶ τὸ κυρτὸ τμῆμα (ἡ κορωνοειδὴς ἀπόφυση) τοῦ ὀστοῦ

ἐξογκώνεται πρὸς τὴν ἄνω γνάθο, καὶ μὲ δυσκολία (οἱ πάσχοντες)

ἑνώνουν τὶς γνάθους. Σ' αὐτὲς τὶς περιπτώσεις εἶναι προφανὴς ἡ

ἀνάταξη, ποιά θὰ εἶναι· πρέπει, δηλαδή, ὁ μὲν ἕνας νὰ κρατᾶ στα-

θερὰ τὸ κεφάλι, ὁ δὲ ἄλλος ἀφοῦ πιάσει τὴν κάτω γνάθο καὶ ἀπὸ

μέσα καὶ ἀπ' ἔξω μὲ τὰ δάκτυλα στὸ πιγούνι, ἐνῶ ὁ πάσχων κρατᾶ τὸ

στόμα του ὅσο μόνο πρέπει ἀνοικτό, πρῶτον μὲν νὰ μετακινεῖ πρὸς

τὰ ἐδῶ καὶ πρὸς τὰ ἐκεῖ τὴ γνάθο γιὰ κάποιο χρόνο, μεταφέροντας

τὸ χέρι ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος στὸ ἄλλο, καὶ νὰ προστάζει τὸν ἴδιο τὸν

πάσχοντα νὰ ἔχει χαλαρὴ τὴ γνάθο καὶ νὰ συμμετέχει ὅσο τὸ δυνα-

τὸν περισσότερο, ἔπειτα ξαφνικὰ νὰ τραβήξει πρὸς τὰ πίσω καὶ νὰ

σηκώσει ψηλὰ τὴν κάτω γνάθο, ἔχοντας συγχρόνως τὴν προσοχή

του συγκεντρωμένη κατὰ τρεῖς τρόπους· γιατί, ἀκολουθώντας αὐ-

τούς, πρέπει νὰ ἐπαναφέρει (τὴ γνάθο) ἀπὸ τὴν ἐκτροπὴ στὴ φυσιο-

λογικὴ θέση καὶ νὰ συμπλησιάζει τὶς γνάθους καὶ νὰ μὴν ἀνοίγει

πολὺ τὸ στόμα του. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ (πρέπουσα) ἀνάταξη, καὶ

δὲν μπορεῖ νὰ γίνεται μὲ ἄλλους τρόπους. Καὶ ὡς ἑξῆς πάλι (IV

144.19 L.): Εἶναι ἀσφαλέστερο νὰ χειρουργεῖς (νὰ ἐφαρμόζεις τὴν

χειροπρακτική, νὰ κάνεις τὴν ἀνάταξη μὲ τὰ χέρια) ἀφοῦ ξαπλώσεις

τὸν πάσχοντα ὕπτιο κι ἀφοῦ στηρίξεις τὸ κεφάλι του ἐπάνω σὲ δερ-

μάτινο προσκέφαλο ὅσο τὸ δυνατὸν πιὸ γεμάτο, γιὰ νὰ ὑποχωρεῖ

ἐλάχιστα. Πρέπει ὅμως κάποιος νὰ κρατᾶ σταθερὰ τὸ κεφάλι τοῦ

πάσχοντος. Ἐὰν πάλι ἐξαρθρωθοῦν καὶ οἱ δύο γνάθοι (ἂν δηλ. ἡ κά-

τω γνάθος ἐξαρ­θρωθεῖ καὶ πρὸς τὶς δύο πλευρές, τουτέστιν ἐπὶ ἀμ-

φοτεροπλεύρου ἐξαρθρήματος τῆς κάτω γνάθου), ἡ θεραπεία εἶναι

ἡ ἴδια· αὐτοὶ ὅμως πιὸ λίγο ἀκόμα μποροῦν νὰ κλείνουν τὸ στόμα·

καὶ σ' αὐτοὺς οἱ σιαγόνες γέρνουν περισσότερο πρὸς τὰ ἐμπρός,

χωρὶς ἀπόκλιση. Ἦταν ἀναγκαῖο νὰ καταχωρίσω αὐτά, γιὰ νὰ

μὴν σοῦ διαφύγει τίποτα ἀπὸ τὰ λεγόμενα σχετικὰ μὲ τὶς ἀρθρώσεις.

Σχόλια: 

8 [ΠΕΡΙ ΓΝΑΘΟΥ]. 1. γνάθου, 7. γένυν: κατὰ τὸν Γαλην. Εἰς Ἱππ. Π. ἄρθρ. XVIII1 423.5 (: σχόλ. στὸ κατωτ. στ. 3 γνάθος ... ἐξήρθρησεν) γνάθον ὀνομάζουσιν οἱ ἀνατομικοὶ τὸ ὑποκάτω τοῦ μήλου καλουμένου. τὸ μῆλον δ' αὐτοῖς ἐξέχον ἐν τοῖς πρόσω διακρατοῦσιν ἀτρέμα περιφερές. ὁ τοίνυν Ἱπποκράτης οὕτως εἴρηκεν, ὤμου δὲ ἄρθρον ἐν ἴσῳ τοῦ κατ' ὦμον ἄρθρου, ἵνα καὶ νυνὶ λέγων τὸ κατὰ τὴν γνάθον ἄρθρον ἢ τὴν κάτω γένυν ὠνόμασε γνάθον. οὕτως δὲ καὶ ὁ ποιητὴς (...) φαίνεται γνάθους ὀνομάζων τὰς γένυας· αὐτός τε πάλιν ὁ Ἱπποκράτης ἐν τοῖς ἐφεξῆς γνάθους αὐτὰς καλεῖ, καὶ 443.10 (: σχόλ. στὸ κατωτ. 30-32 ἢν δὲ ἀμφότεραι αἱ γνάθοι ἐξαρθρήσωσιν κ.λπ.) ἐν ταύτῃ τῇ ῥήσει δόξῃ γνάθους ὀνομάζειν οὐ τὸ γένυν ὅλως, ἀλλ' ἑκάτερον τῶν μερῶν καθ' ἃ πλατύνεται αὐτή. δόξῃ δὲ καὶ τὰ κάτω πέρατα, καθ' ἃ γυμνὸν καὶ ἄσαρκον γίγνεται τὸ ὀστοῦν, ὀνομάζειν γένυας, ἐκ τοῦ φάναι· καὶ γὰρ προπετέστεραι γένυες τούτοισιν· ἀλλὰ μετ' ὀλίγον τὸ πάλιν ὅλην τὴν κάτω γένυν ὠνόμασε γνάθον, ἔνθα φησίν· ἢν δὲ ἡ κάτω γνάθος κατὰ ξύμφυσιν τὴν κατὰ τὸ γένειον διασπασθῇ, μόνιμον (κ.λπ.). Βλ. –μὲ περαιτέρω παραπομπές– ΕΛεξΙ1 σ.λ. γνάθος: «ἡ σιαγόνα (ἡ ἄνω καὶ ἡ κάτω)· ἡ μασέλα. εἰδικ. ἡ κάτω γνάθος, γένυς» (Ρούφ. Ἐφεσ. Π. ὀνομ. ἀνθρ. μορ. 47.1 ἀπὸ δὲ τῶν μήλων αἱ παρειαί· καλοῦνται καὶ σιαγόνες, καὶ γνάθοι· καὶ προσέτι γένυς ἡ μὲν κάτω, ἡ δὲ ἄνω· καὶ τὸ ἄποξυ τῆς κάτω γνάθου, γένειον καὶ ἀνθερεών κ.λπ., βλ. καὶ Ἡσύχ. σ.λλ. γαμφηλαί· γνάθοι, σιαγόνες καὶ γένυσσι· ταῖς σιαγόσιν, ἢ γνάθοις κ.ἄ.) καὶ σ.λ. γένυς: «ἡ κάτω σιαγόνα, ἡ κάτω γνάθος» (Λέ. ἰατρ. Σύνοψ. εἰς φύσ. ἀνθρ. 46.1 λέγεται δὲ καὶ ἄνω γένυς <καὶ ἡ κάτω>, καὶ τὴν μὲν κάτω πάντα τὰ ζῷα κινεῖ, τὴν δὲ ἄνω ὁ κροκόδειλος, κ.ἄ.)· στὸν πληθ., γένυες: «ἀμφότεραι αἱ σιαγόνες, τὸ στόμα μετὰ τῶν ὀδόντων» (LSK2). Γιὰ τὴν ἐτυμ.: Chantraine3 σ.λλ. γένυς καὶ γνάθος, καὶ Μπαμπ.4 σ.λ. γνάθος: "ἀρχ. <*gna-dho-, μεταπτ. βαθμ. του Ι.Ε. *genu (δισύλλ. ρίζα) « πιγούνι », πβ. σανσκρ. januḥ, γοτθ. kinnus, ἀγγλ. chin, γερμ. Kinn κ.ά. Ομόρρ. αρχ. γένειον (> γένι)". (Γιὰ τὰ ἐξαρθρήματα τῆς γνάθου βλ. καὶ τὰ σχόλια τοῦ Φυλακτοῦ5 [98 κἑ.] στὸ σχετικὸ κεφ. τοῦ Ἱπποκράτη.)

10. ἐκπίπτει μὲν γνάθος ὀλιγάκις ἐν χασμήσει: ἐκπ. μὲν γν. ὀλιγάκις, (ὀλιγάκις· Li.6) σχᾶται μέντοι πολλάκις ἐν χάσμῃσιν (-σι Kw.7), ὥσπερ (ὡς Kw.7) καὶ ἄλλαι πολλαὶ μυῶν παραλλαγαὶ καὶ νεύρων τοῦτο ποιέουσιν στὸν Ἱππ. Οἱ Di.8 καὶ Sch.9 συμπληρώνουν –κατὰ τὸν Ἱππ. (μετὰ τὸ ὀλιγάκις,)– σχᾶται μέντοι πολλάκις (γιὰ τὸ σχᾶται βλ. ΕΛεξΙ1 σ.λ. σχάζω, β) «μετατοπίζομαι, μετακινοῦμαι, παρεκκλίνω» / "makes a side-slip" κατὰ τὸν Wi.10, μὲ τὴ σημ. 1: "σχᾶται, a gymnastic term for a sudden lateral movement", μὲ παραπ. στὸ σχετικὸ σχόλιο τοῦ Γαληνοῦ, Εἰς Ἱππ. Π. ἄρθρ. XVIII1 438 / «elle éprouve ... de ... déviations » κατὰ τὸν Li.6)· τὴν ἴδια συμ­πλήρωση θεωρεῖ ἀπαραίτητη ὁ Blomquist11, μὲ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι τὸ μὲν μετὰ τὸ ἐκπίπτει ἀπαιτεῖ μιὰ συνέχεια, καὶ ὁ Ἀπ. δὲν εἶχε λόγο νὰ παραλείψει τὴ φράση αὐτὴ τοῦ Ἱππ. (ἐνῶ, ἀντίθετα, οἱ λέξεις ποὺ ἀκολουθοῦν ἦταν περιττὲς γιὰ τὸν Ἀπ., καὶ δὲν τὶς παραθέτει). Οἱ KK.12, ὅμως, υἱοθετοῦν τὸ κείμενο τοῦ L (εκπιπτει μεν γναθος ολιγακις εν χασμησει), καὶ πιθανῶς ἔχουν δίκαιο, καθὼς ὁ Ἀπ. ἐνδιαφέρεται ἐδῶ μόνο γιὰ τὴν ἔκπτωσιν καὶ τὴν ἐμβολὴν τῆς γνάθου (παραλείπει δὲ καὶ ἄλλα πολλὰ χωρία ἀπὸ τὸ σχετικὸ κεφάλαιο τοῦ Ἱππ.). Ἀξίζει δὲ νὰ σημειωθεῖ ὅτι γιὰ τὸ ἀμέσως ἑπόμενο δῆλος μὲν οὖν τὰ χφφ. τοῦ Ἱππ. δίνουν καὶ τὴ γραφὴ δῆλον (διαφ. γρ. δῆλος) δὲ (ἀντὶ μὲν οὖν, βλ. Kw.7), καὶ πιὸ εὔλογη θὰ ἦταν ἐδῶ ἡ διόρθ. τοῦ μεν ουν τοῦ L (ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ ὀφείλεται στὰ προηγούμενα οὖν καὶ μὲν) σὲ δὲ (ἡ ὁποία ἐξομαλύνει τὸ κείμενο· βλ. ὅμως καὶ Schwyzer ΣυντΑΕ13 711 γιὰ τὸ ἀσυνόδευτο [solidarium] μέν).

19. <τῆι> καὶ τ<ῆ>ι: και τι L, υἱοθετούμενο ἀπὸ τοὺς KK.12 (καί τι), ἐνῶ ὁ Di.8 γράφει καὶ (χωρὶς τὸ τι). Ὁ Sch.9 διορθώνει –κατὰ τὸν Ἱππ.– σὲ <τῇ> καὶ τῇ, καὶ ὁ Blomquist11 (18, 48.12 κἑ.) ὑποστηρίζει τὴ διόρθωση αὐτὴ –χωρὶς ἀναφορὰ στὸν Sch.9– μὲ τὸ εὔλογο ἐπιχείρημα τῆς σταδιακῆς παραφθορᾶς σὲ τι και τι (παραπέμποντας στὸ ἀνωτ. 1.8.6 [: 24.2], ὅπου ὁ L δίνει τὴ γραφὴ ειη ει τι ἀντὶ ἢ τῇ ἢ τῇ) καὶ ἔκπτωση τοῦ α´ τι στὴ συνέχεια. Υἱοθετήσαμε, ὅπως καὶ ἀνωτ. (1.8.6), τὴ διόρθωση κατὰ τὸ Ἱππ. κείμενο, καθὼς ἡ γραφὴ τοῦ L δίνει κείμενο συντακτικὰ καὶ νοηματικὰ δύσκολα ἀποδεκτό (ἔχοντας σὺν τοῖς ἄλλοις ἔντονη τὴν αἴσθηση ὅτι ἡ ἀρχικὴ παραφθορὰ σὲ τι και τι εὔκολα θὰ μποροῦσε νὰ ἐπέλθει ἂν ἡ ἀντιγραφὴ γινόταν ἀπὸ χειρόγραφο σὲ κεφαλαιογράμματη γραφὴ μὲ παραγεγραμμένο γιῶτα στὴν ἐδῶ φράση).

21-24. ἔπειτα (...) μὴ χάσκειν: Ὁ Blomquist11 (18-19) προτείνει μὲ ἀμφιβολίες δραστικὴ προσαρμογὴ τοῦ κειμένου τοῦ L σ' αὐτὸ τοῦ Ἱππ. (βλ. ἀνωτ. κριτ. ὑπόμν.): "ἔπειτα ἐξαπίνης σπάσαι (σχάσαι Hp.) {εἰς τοὐπίσω καὶ ἀναλήψει γενείου (αναληψη γενιου Hs.) τρισὶν ὁμοῦ σχήμασιν (τρ. σχ. ὁ. Hp.)} προσέχοντα τὸν νοῦν· δεῖ μὲν γὰρ παράγε{νε}σθαι (so KOLLESCH – KUDLIEN12) ἐκ τῆς διαστροφῆς εἰς τὴν φύσιν, <δεῖ δὲ ἐς τοὐπίσω ἀπωσθῆναι τὴν γνάθον τὴν κάτω, δεῖ δὲ> ἑπόμενον τούτοις {καὶ} συμβάλλειν τὰς γνάθους καὶ μὴ χάσκειν". Ὅπως ὁ ἴδιος παρατηρεῖ στὴ συνέχεια, μόνο ὑποθέσεις μπορεῖ νὰ κάνει κανεὶς γιὰ τὸ ποιές ἀπὸ τὶς ἀποκλίσεις τοῦ Ἀπ. ὀφείλονται στὸν ἴδιο καὶ ποιές στὴ χειρόγρ. παράδοση τοῦ ἔργου του: τὸ σπάσαι φαίνεται νὰ εἶναι ἐπεξήγηση τοῦ σχάσαι (μὲ παραπομπὴ στὸν Ἐρωτιανό, 120.1 [88.1 Ν.14]: σχάσματα· σπάσματα τὰ ἐκ τῆς πληγῆς περὶ τὴν γένυν γιγνόμενα καὶ οἷον στρεβλώματα, καὶ στὸν Γαληνό, Εἰς Ἱππ. Π. ἄρθρ. XVIII1 442.10: ἐπισπᾶσθαι)· ἡ φράση εἰς τοὐπίσω ποὺ βρίσκεται στὴν προσθήκη τοῦ στ. 21 ἐπανέρχεται στὸ χάσμα μετὰ τὸν στ. 23 (τὸ κείμενο ἦταν ἴσως ἀρχικὰ ὅπως στὰ ἱππ. χφφ., μετὰ οἱ λέξεις δεῖ δὲ ... δεῖ δὲ ἐξέπεσαν ἀλλὰ μεταφέρθηκαν στὸ περιθώριο ἢ στὰ διάστιχα, οἱ δὲ προσθῆκες εις τουπισω καὶ ανάληψη γενιου ἴσως εἶναι τὰ ὑπολείμματα αὐτῆς τῆς διόρθωσης)· τὸ καὶ πρὶν ἀπὸ τὸ συμβάλλειν θὰ πρέπει νὰ προστέθηκε σκόπιμα, γιὰ νὰ ὑπάρξει τριάδα ἀπὸ σχήματα στὸ ἀκρωτηριασμένο κείμενο (παραγενέσθαι, συμβάλλειν καὶ μὴ χάσκειν). Αὐτὰ κατὰ τὸν Blomquist11· τὰ ἐπιχειρήματα εἶναι εὔλογα, μὰ οἱ διορθώσεις ὄχι ἀπαραίτητες (ἢ τουλάχιστον ἀβέβαιες, καὶ κατὰ τὸν ἴδιο). Νὰ σημειωθεῖ ὅτι ὁ Di.8 παραλείπει τὸ καὶ πρὸ τοῦ συμβάλλειν, ὁ Sch.9 προσθέτει μετὰ τὸ φύσιν τὰ δεῖ δὲ ἐς τοὐπίσω ἀπωσθῆναι τὴν γνάθον τὴν κάτω, δεῖ δὲ, οἱ δὲ KK.12 (ὅπως σημειώνει ὁ Bl.11) διορθώνουν τὸ παραγενεσθαι του L σὲ παράγεσθαι (κατὰ τὸν M, εὔλογα, καθὼς σὺν τοῖς ἄλλοις ἕπονται τὰ συμβάλλειν καὶ χάσκειν).

29. προσκατέχειν χρὴ δέ τινα: π. δέ τινα χρὴ (Li.6 καὶ Wi.10) καὶ π. δὲ χρή τινα (Kw.7) δίνουν τὰ χφφ. τοῦ Ἱππ., κι ὁ Di.8 υἱοθετεῖ τὴ δεύτερη γραφή, ὁ δὲ Blomquist11 (19, 50.6) προτείνει διόρθωση μὲ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο τρόπο· οἱ Sch.9 καὶ KK.12 υἱοθετοῦν τὴ γραφὴ τοῦ L (προσ|κατεχειν χρη δε τινα). Ἀναμφίβολα ἡ κανονικὴ θέση τοῦ δὲ στὴν πρόταση εἶναι ἡ δεύτερη· δὲν λείπουν ὅμως οἱ ἐξαιρέσεις (βλ. Schwyzer ΣυντΑΕ13 701, μὲ σημ. 3), κι ἡ ἐδῶ θέση του μετὰ τὸ προσκατέχειν χρὴ (ὡς ἑνιαία ἔκφραση) δὲν μπορεῖ νὰ θεωρηθεῖ ἀπίθανη.

32. καὶ προπετέστεραι δὲ γένυες: L καὶ ἐκδ. (Ἀπ.). Τὰ χφφ. τοῦ Ἱππ. δίνουν τὴ γραφὴ καὶ γὰρ προπετέστεραι (διαφ. γρ. προυπ.) αἱ γένυες (γένν. vulg., βλ. Li.6 σημ. 3), υἱοθετούμενη ἀπὸ τοὺς Li.6, Kw.7 καὶ Wi.10 Ὁ Alpers15 (σελ. 31) καὶ ὁ Blomquist11 (19, 50.9) θεωροῦν τὸ δε τοῦ L ὡς λάθος τῆς μεγαλογράμματης γραφῆς –ἀντὶ τοῦ αἱ τοῦ Ἱππ. (ΑΙ → ΔΕ)– ποὺ πρέπει νὰ διορθωθεῖ, καὶ οὐδόλως ἀποκλείεται νὰ ἔχουν δίκαιο, καθὼς προηγεῖται τὸ καὶ (ποὺ καθιστᾶ μὴ ἀπαραίτητο τὸ δὲ) καὶ ἕπεται τὸ ἀστραβεῖς δὲ (ποὺ μπορεῖ νὰ θεωρηθεῖ ὅτι συνέτεινε στὴν παραφθορά, μὲ ἐνδιάμεσο ἴσως στάδιο τὸ δ' αἱ: ΑΙ → ΔΑΙ → ΔΕ)· ἀπὸ τὴν ἄλλη, τὸ γένυες μπορεῖ νὰ σταθεῖ ἐδῶ χωρὶς τὸ ἄρθρο, καὶ τὸ δὲ δὲν εἶναι κατ' ἀνάγκη ἐσφαλμένο (ἀνάλογες συντάξεις ἀπαντοῦν ὄχι σπάνια). Μὲ πάμπολλες, ἔτσι, ἐπιφυλάξεις κρατήσαμε καὶ ἐδῶ τὴ γραφὴ τοῦ L. (Γιὰ τὴν ἔλλειψη ἄρθρου βλ. καὶ Schwyzer ΣυντΑΕ13 32-33 καὶ 264.)

  1. Ἀποστολίδης, Π. Δ. (1997), Ἑρμηνευτικὸ Λεξικὸ πασῶν τῶν λέξεων τοῦ Ἱπποκράτους, Αθήνα.a↑ b↑
  2. Liddell, H G. & Scott R. (1980), Μέγα Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Vols. I-V, Ἀθῆναι .
  3. Chantraine, P. (1968-1980), Dictionnaire étymologique de la langue grecque: Histoire de mots, Vols. 1-4, Paris.
  4. Μπαμπινιώτης, Γ. (1998), Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα.
  5. Φυλακτός, Ἀ. Ἀ. (1983), Τὰ Ἅπαντα τοῦ Ἱπποκράτους: Περὶ ἄρθρων (Συμβολὴ εἰς τὴν συγκριτικὴν μελέτην καὶ ταύτισιν τῶν γενικῶν κανόνων περὶ τῶν ἐξαρθρημάτων τοῦ Ἱπποκράτους καὶ τῶν εἰς τὴν σύγχρονον Ὀρθοπεδικὴν ἰσχυόντων ἀντιστοίχως), Ἀθῆναι.
  6. Littré, É. (1839-1861), Oeuvres complètes d'Hippocrate, Paris.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  7. Kühlewein, H. (1895), Hippocratis Opera (quae feruntur omnia), Vol. I, Leipzig.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  8. Dietz, F. R. (1834), Apollonii Citiensis, Stephani, Palladii, Theophili, Meletii, Damascii, Ioannis, aliorum Scholia in Hippocratem et Galenum, Vols. I-II, Königsberg.a↑ b↑ c↑ d↑
  9. Schöne, H. (1896), Apollonius von Kitium: Illustrierter Kommentar zu der hippokrateischen Schrift Περὶ ἄρθρων, Leipzig.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  10. Withington, E. T. (1928), Hippocrates, Vol. 3, London – Cambridge, Mass..a↑ b↑ c↑
  11. Blomqvist, J. (1974), Der Hippokratestext des Apollonios von Kition, Scripta Minora, 1973-1974,1 Lund.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑
  12. Kollesch, J. & Kudlien F. (1965), Apollonii Citiensis in Hippocratis De articulis commentarius, Vol. XI.1.1, CMG Berlin.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  13. Schwyzer, E., Παπατσίμπας Γ. Ε. & Χαιρόπουλος Π. (2002), Η Σύνταξη της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας, τóμ. 2, Αθήνα.a↑ b↑ c↑
  14. Nachmanson, E. (1918), Erotiani Vocum Hippocraticarum collectio (cum fragmentis), Collectio scriptorum veterum Upsaliensis Göteborg-Uppsala.
  15. Alpers, K. (1963), Apollonios von Kition, edd. Kollesch / Kudlien, Gnomon 39: 26-33.