You are here

14

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

14

14 |17 Ὃν τρόπον δὲ ἐπὶ τῆς τοῦ ὤμου ἐμβολῆς τὸν ἐπὶ πᾶσι

καταρτισμὸν δυνατώτατον ὄντα κατακεχώρικεν, οὕτως καὶ

ἐπὶ τῶν παρόντων τὸ ὅμοιον πεποίηκεν ἑξῆς τὸν τρόπον τοῦ-

τον διασαφῶν (IV 206.15 L.)· δυνατωτάτη{ν} μὲν οὖν τῶν ἀν-

  αγκέων ἐστί, εἰ ὁ μὲν τοῖχος, ‹ἧι› ἐντέτμηται, ‹ἢ› τὸ ξύλον τὸ

κατωρυγμένον, ἧι ἐντέτμηται, κατωτέρω εἴη  τοῦ ἀνθρώπου

τῆς ῥάχιος, ὁπόσωι ‹ἂ›ν δοκέοι μετρίως ἔχειν , σανὶς ‹δὲ› φιλυ-

ρίνη μὴ λεπτὴ ‹ἐν›είη ‹ἢ› καὶ ἄλλου τινὸς ξύλου· ἔπειτ' ἐπὶ μὲν

τὸ ὕβωμα ἐπιτεθείη τρυχίον πολύπτυχον ἢ μικρὸν σκύτινον

ὑποκεφάλαιον· ὡς ἐλάχιστα μὴν ἐπικεῖσθαι συμφέρει, μόνον

προμηθευόμενον, ὅπως μὴ ἡ σανὶς ὑπὸ σκληρότητος ὀδύνην

παρὰ καιρὸν παρέχηι{ν}. κα{ι}τ' ἴξιν δὲ ὡς μάλιστα ἔστω τῆι

ἐντομῆι τῆι εἰς τὸν τοῖχον τὸ κύφωμα, ὡς ἡ σανίς, ἧι μάλιστα

ἐξέστηκεν, ταύτηι μάλιστα πιέζειν ἐπιτεθεῖσα. ὅταν δὲ ἐπιτε-

θῆι, τὸν μέν τινα καταναγκάζειν χρὴ τῆς σανίδος τὸ ἄκρον, ἤν

τ' ἕνα δέηι ἤν τε δύο, τοὺς δὲ κατατείνειν τὸ σῶμα κατὰ μῆκος,

ὥσπερ πρόσθεν εἴρηται, τοὺς μὲν τῆι, τοὺς δὲ τῆι. ἔξεστιν δὲ

καὶ ὀνίσκοις κατάτασιν ποιεῖσθαι ἢ κατορύξαντα παρὰ τὸ ξύ-

λον ἢ ἐν αὐτῶι τῶι ξύλωι τὰς φλιὰς τῶν ὀνίσκων ἐντεκτηνάμε-

νον, ἤν τε ὀρ{νι}θὰς θέληι μικρὸν ὑπερεχούσας, ἤν τε κατὰ

κορυφὴν {το} τοῦ ξύλου ἔνθεν καὶ ἔνθεν. αὗται ‹αἱ› ἀνάγκαι

εὐταμίευτοι καὶ εἰς τὸ ἰσχυρότερον καὶ εἰς τὸ ἧσ‹σ›ον, καὶ ἰσχὺν

ἔχουσιν τοιαύτην, ὥστε καὶ εἴ τις ἐπὶ λύμηι βούλοιτο, ἀλλὰ μὴ

ἐπὶ ἰατρείηι , εἰς τοιαύτας ἀνάγκας ἀγαγεῖν. καὶ γὰρ ἂν κατα-

τείνων κατὰ μῆκος μόνον ἔνθεν καὶ ἔνθεν οὕτως καὶ ἄλλην

ἀνάγκην μηδεμίαν προστιθεὶς ὅμως κατατείνει‹ε›ν {ε}ἄν τις.

ἡ δὲ προκειμένη κατάτασις καὶ ἡ τῆς σανίδος μοχλεία τοῦτον

ἂν τὸν τρόπον γίνοιτο.

14

14    Ὅπως ἔχει καταχωρίσει τὸν τρόπο ἀνάταξης τοῦ ὤμου, λίαν

ἀποτελεσματικὸ γιὰ ὅλες τὶς περιπτώσεις, ἔτσι καὶ γιὰ τὶς ἐδῶ πε-

ριπτώσεις τὸ ἴδιο ἔχει πράξει, διασαφηνίζοντας στὴ συνέχεια τὸν

τρόπο τοῦτο: Ἡ πιὸ ἀποτελεσματικὴ μέθοδος ἀναγκαστικῆς ἀνά-

ταξης εἶναι, ἂν ὁ τοῖχος, στὸ σημεῖο ποὺ ἔχει γίνει ἐντομή, ἢ τὸ ξύλο

ποὺ εἶναι μπηγμένο στὸ ἔδαφος, στὸ σημεῖο ποὺ ἔχει γίνει ἐντομή,

βρίσκεται χαμηλότερα ἀπὸ τὴ ράχη τοῦ πάσχοντος, ὅσο φαίνεται ὅτι

εἶναι ἀναγκαῖο στὴν κάθε περίπτωση, εἰσάγεται δὲ (στὴν ἐντομὴ)

μιὰ σανίδα ὄχι λεπτή, ἀπὸ φιλύρα ἢ ἀπὸ κάποιο ἄλλο ξύλο· ἔπειτα,

πάνω στὸ ὕβωμα νὰ τοποθετήσεις ἕνα κουρέλι μὲ πολλὲς πτυχὲς ἢ

ἕνα μικρὸ δερμάτινο μαξιλάρι· συμφέρει μάλιστα νὰ τοποθετηθεῖ

(ἕνα μαξιλάρι) ὅσο τὸ δυνατὸν πιὸ μικρό, προνοώντας μόνο νὰ

μὴν προκαλεῖ ἡ σανίδα ἄκαιρα πόνο ἀπὸ σκληρότητα. Νὰ κατορ-

θώσεις ὅμως ὥστε τὸ ὕβωμα νὰ βρίσκεται κατὰ τὸ δυνατὸν στὴν

ἴδια εὐθεία μὲ τὴν ἐντομὴ στὸν τοῖχο, ὥστε ἡ σανίδα, ὅταν τοποθε-

τηθεῖ, νὰ πιέζει δυνατὰ στὸ σημεῖο ποὺ ἐξέχει περισσότερο. Ὅταν

δὲ τοποθετηθεῖ, πρέπει κάποιος πιέζοντας νὰ κρατᾶ σταθερὴ στὴ

θέση της τὴν ἄκρη τῆς σανίδας, εἴτε χρειαστεῖ ἕνας εἴτε δύο (βοη-

θοί), ἐνῶ ἄλλοι νὰ ἐκτείνουν τὸ σῶμα κατὰ μῆκος, ὅπως ἀκριβῶς

ἔχει λεχθεῖ πιὸ μπροστά, ἄλλοι πρὸς τὴ μία μεριὰ καὶ ἄλλοι πρὸς τὴν

ἄλλη. Εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ κάνει κανεὶς τὴν ἔκταση μὲ ὀνίσκους ἢ

σκάβοντας καὶ μπήγοντας τοὺς παραστάτες τῶν ὀνίσκων κοντὰ στὸ

ξύλο ἢ τακτοποιώντας τους πάνω στὸ ἴδιο τὸ ξύλο, εἴτε θέλει νὰ

ὑπερέχουν λίγο κάθετα εἴτε (θέλει νὰ ὑπερέχουν) ἀπὸ τὴν κορυφὴ

τοῦ ξύλου καὶ πρὸς τὴ μία καὶ πρὸς τὴν ἄλλη πλευρά. Αὐτὰ τὰ

ἀναγκαστικὰ μέσα ἀνάταξης εἶναι κατάλληλα καὶ γιὰ μεγαλύτερη

δύναμη καὶ γιὰ μικρότερη· καὶ ἔχουν τέτοια δύναμη, ὥστε κι ἂν

ἀκόμα κάποιος τὰ θέλει γιὰ κακοποίηση καὶ ὄχι γιὰ θεραπεία, νὰ

ἀνατρέχει στὰ τέτοιου εἴδους ἐξαναγκαστικὰ μέσα· καθ' ὅσον μά-

λιστα ἂν κάποιος τεντώσει ἀπὸ τὴ μία καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ

μόνο κατὰ μῆκος, κι ἂν ἀκόμα δὲν προσθέσει κανένα ἄλλο ἐξαναγ-

καστικὸ μέσο ἀνάταξης, παρ' ὅλα αὐτὰ θὰ μποροῦσε νὰ ἐκτείνει. Ἡ

προκειμένη ἔκταση καὶ ἡ χρησιμοποίηση τῆς σανίδας ὡς μοχλοῦ,

μπορεῖ νὰ γίνει μ' αὐτὸν τὸν τρόπο.

Σχόλια: 

14.5-6. εἰ (...) κατωτέρω εἴη: ει ο μεν τυχος εν|τετμιται το ξυλον τω κα|τωρυ­γμενον η εντετμη|ται κατοτερω ειη L (μὲ προφανῆ λάθη)· εἰ ὁ μὲν τοῖχος ἐντετμη­μένος (διαφ. γρ. ἐντετμημένος εἴη Β [βλ. Kw.1, καὶ Γαλην. Εἰς Ἱππ. Π. ἄρθρ. XVII1 556.5], . εἴη καὶ vulg. [βλ. Li.2], ἐντετμημένος γράφουν οἱ Kw.1 καὶ Wi.3, ὁ δὲ Li.2 ᾗ ἐντέτμηται), ἢ τὸ ξύλον (διαφ. γρ. τὸ δὲ ξ. [βλ. Kw.1 καὶ Li.2], ἢ τὸ δὲ ξ. [sic] γράφει ὁ Wi.3) τὸ κατορωρυγμένον (στὰ πλεῖστα χφφ. [καὶ στοὺς Li.2 καὶ Kw.1], διαφ. γρ. κατωρυγμένον [υἱοθετούμενη ἀπὸ τὸν Wi.3], καὶ κατωρωρυγμένον καὶ κατορορυ­γμένον [βλ. Li.2]), ᾗ ἐντέτμηται («post add. δε B, del. B2» Kw.1), κατωτέρω εἴη στὸν Ἱππ. Ὁ Di.4 γράφει: εἰ ὁ μὲν τοῖχος ἐντετμημένος εἴη, τὸ δὲ ξύλον τὸ κατωρυγμένον ᾗ ἐντέτμηται κατωτ. εἴη· ὁ Sch.5: εἰ ὁ μὲν τ. ἐντέτμηται, τὸ <δὲ> ξ. τὸ κατωρυγμ. ᾗ ἐντέτμηται κ. εἴη· οἱ KK.6: εἰ ὁ μὲν τ., <> ἐντέτμηται, <> τὸ ξ. τὸ κατωρυγμ., ᾗ ἐντέτμηται, κ. εἴη. Ὁ Blomquist7 (23-24, 60.1) ἐπιδοκιμάζει τὸ <> τὸ ξύλον τῶν KK.6, ἀλλὰ θεωρεῖ ὅτι τὸ πρῶτο ἐντέτμηται τοῦ L προέκυψε ἀπὸ τὸ ἐντετμημένος (τοῦ Ἱππ.) ὑπὸ τὴν ἐπίδραση τοῦ δευτέρου ἐντέτμηται, καὶ ὅτι –ἑπομένως– πρέπει νὰ γραφεῖ τοῖχος ἐντετμημένος καὶ στὸν Ἀπ. Ἡ τελικὴ ἐπιλογὴ δὲν εἶναι εὔκολη (ὅπως δείχνουν καὶ οἱ διαφ. γρ. τῶν Ἱππ. χφφ. καὶ τῶν ἐκδ. του)· παραβάλλοντας ὅμως πρὸς τὸ ἀνωτ. 11.10 κἑ. ἔξεστι μὲν ξύλον ἰσχυρὸν καὶ πλατὺ ἐντομὴ<ν παραμήκεα ἔχον κατορύξαι· ἔξεστι δὲ ἀντὶ τοῦ ξύλου ἐν τοίχωι ἐντο­μὴν> παραμήκεα ἐντέμνειν ἀνωτέρω τοῦ ἐδάφεος, ὅπως ἂν μετρίως ἔχηι, γράψα­με καὶ ἐμεῖς <ἧι> ἐντέτμηται, <ἢ> τὸ ξύλον, πιστεύοντας ὅτι αὐτὴ ἦταν ἡ γραφὴ τοῦ Ἀπ. (ποὺ βελτιώνει, νομίζουμε, τὸ κείμενο τοῦ Ἱπποκράτη: βλ. καὶ κατωτ.).

7. ὁπόσωι <ἂ>ν δοκέοι μετρίως ἔχειν: οπω|σων δοκεοι μετριως ε|χειν στὸν L, ὁπόσῳ (Kw.1 καὶ Wi.3, διαφ. γρ. ὁκόσῳ Li.2, οκωσοι κ.τ.τ. [βλ. Kw.1]) ἂν δοκέῃ (χφφ. καὶ Li.2, δοκῇ Kw.1 Wi.3) μετρίως ἔχειν· πβ. ἀνωτ. 11.12: οπως αν μετριως | εχει στὸν L (ἔχῃ ἐκδ.), ἢ ὅκως (πλεῖστα χφφ. καὶ Li.2, διαφ. γρ. ὅπως υἱοθετούμενη ἀπὸ τοὺς Kw.1 καὶ Wi.3) ἂν μετρίως ἔχῃ (πλεῖστα χφφ. καὶ ἐκδ., διαφ. γρ. ἔχοι [βλ. Li.2] καὶ ἔχει [βλ. Kw.1], βλ. καὶ τὴν προηγούμενη σημ. μας μὲ ἀναφορὰ στὸ χωρίο 11.10 κἑ.). Στὸ ἐδῶ χωρίο, οἱ Di.4 καὶ Sch.5 γράφουν ὅπως ἂν· οἱ δὲ KK.6 ὁπόσῳ <>ν, ἐπιδοκιμαζόμενο ἀπὸ τὸν Blomquist7 (24, 60.3-5). Προτιμήσαμε τὸ τελευταῖο, ὡς παλαιογραφικὰ ὑπέρτερο (: πιὸ εὔκολα θὰ προέκυπτε τὸ οπωσων ἀπὸ τὸ οπωσω αν παρὰ ἀπὸ τὸ οσων αν). Νὰ σημειωθεῖ ὅτι τὸ κείμενο τοῦ Ἀπ. στὸ ἀνωτ. 11.12 ὅπως ἂν πλεονεκτεῖ ἀπὸ τὸ ἢ ὅ. ἂν τοῦ Ἱππ., ὅπου τὸ δὲν εἶναι ἁπλῶς περιττὸ ἀλλὰ καὶ νοηματικὰ ἄστοχο: ἡ ἐντομὴ πρέπει σὲ κάθε περίσταση νὰ γίνεται ἀνωτέρω τοῦ ἐδάφ., σὲ ὕψος ἀνάλογο μὲ τὴν περίπτωση (ὄχι πιὸ ψηλὰ ἀπὸ τὸ ἔδαφος ἢ ἀνάλογα μὲ τὴν περίπτωση).
24. ἰατρείηι: ιατριη L, ἰητρείῃ Ἱππ. (χφφ. καὶ ἐκδ.)· ἰητρείῃ γράφει ὁ Di.4 (κατὰ τὸν Ἱππ.), ἰατρείῃ οἱ Sch.5 καὶ KK.6 (κατὰ τὸν L). Βλ. καὶ ἀνωτ. σχόλ. σ.στ. 11.5 σ.λ. ἰατρικῆι.

  1. Kühlewein, H. (1895), Hippocratis Opera (quae feruntur omnia), Vol. I, Leipzig.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑ h↑ i↑ j↑
  2. Littré, É. (1839-1861), Oeuvres complètes d'Hippocrate, Paris.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑ h↑ i↑
  3. Withington, E. T. (1928), Hippocrates, Vol. 3, London – Cambridge, Mass..a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  4. Dietz, F. R. (1834), Apollonii Citiensis, Stephani, Palladii, Theophili, Meletii, Damascii, Ioannis, aliorum Scholia in Hippocratem et Galenum, Vols. I-II, Königsberg.a↑ b↑ c↑
  5. Schöne, H. (1896), Apollonius von Kitium: Illustrierter Kommentar zu der hippokrateischen Schrift Περὶ ἄρθρων, Leipzig.a↑ b↑ c↑
  6. Kollesch, J. & Kudlien F. (1965), Apollonii Citiensis in Hippocratis De articulis commentarius, Vol. XI.1.1, CMG Berlin.a↑ b↑ c↑ d↑
  7. Blomqvist, J. (1974), Der Hippokratestext des Apollonios von Kition, Scripta Minora, 1973-1974,1 Lund.a↑ b↑