You are here

10

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

10

10    Περὶ δὲ τῆς ἑτέρας κατασείσεως οὗτως ὑπογέγραφεν (IV

188.1 L.)· εἰ μέντοι κάρτα ἄνω εἴη τὸ ὕβωμα, δέοι δὲ πάντως

κατασείειν, ἐπὶ πόδας κατασείειν λυσιτελεῖ, ὥσπερ δὴ εἰρήκα-

μεν· γίνεται δὲ ἡ καταρροπὴ  ἐπὶ ταῦτα. ἑρμάσαι  δὲ χρὴ κατὰ

  μὲν τὸ στῆθος πρὸς τὴν κλίμακα ἀποδήσαν‹τα›, δῆσαι δὲ ἰσχυ-

ρῶς , κατὰ δὲ{ιν} τὸν αὐχένα {ε}ὡς χαλαρωτάτηι ταινίηι, ὅσον

τοῦ κατορθοῦσθαι ἕνεκα· καὶ αὐτὴν τὴν κεφαλὴν κατὰ τὸ μέ-

τωπον προσδῆσαι πρὸς τὴν κλίμακα, τὰς δὲ χεῖρας παρατανύ-

σαντα πρὸς τὸ σῶμα προσδῆσαι καὶ μὴ πρὸς τὴν κλίμακα. τὸ

μέντοι ἄλλο σῶμα ἄδετον εἶναι, πλὴν ὅσον τοῦ κατορθοῦσθαι

ἕνεκα ἄλληι καὶ ἄλληι ταινίηι χαλαρῆι περιβεβλῆσθαι. ὅπως δὲ

μὴ κωλύσωσιν τὴν κατάτασιν οὗτοι οἱ δεσμοί, τὰ {δὲ} σκέλη

πρὸς μὲν τὴν κλίμακα μὴ προσδεδέσθαι, πρὸς ἄλληλα δέ, ὡς

κατὰ τὴν ῥάχιν εἰς εὐθὺ ῥέπηι . ταῦτα μὲν οὖν ἐπὶ τοσοῦτον

διηρίθμηται· τὴν δὲ ἐπὶ πόδας κατάσεισιν οὕτως χρὴ ποιεῖσθαι.

10

10    Σχετικὰ μὲ τὴν ἄλλη κατάσειση ἔχει γράψει τὰ ἑξῆς: Ἐὰν ὅμως τὸ

ὕβωμα (ἡ καμπούρα) βρίσκεται πολὺ ψηλά, καὶ χρειάζεται βέβαια

νὰ γίνει κατάσειση, ὠφελεῖ νὰ κατασείεις πρὸς τὰ πόδια, ὅπως ἀ-

κριβῶς ἔχουμε ἀναφέρει· γίνεται δὲ ἡ πρὸς τὰ κάτω ροπὴ πάνω σ'

αὐτά. Πρέπει δὲ νὰ στερεώσει κανεὶς δένοντας δυνατὰ τὸ στῆθος

στὴ σκάλα, τὸν δὲ αὐχένα μὲ ὅσο τὸ δυνατὸν χαλαρώτερη ταινία,

ὅσο χρει­άζεται γιὰ νὰ κρατιέται ὄρθιος· καὶ τὸ ἴδιο τὸ κεφάλι στὸ

μέτωπο νὰ προσδέσει στὴ σκάλα, τὰ δὲ χέρια ἀφοῦ τὰ τεντώσει

παράλληλα πρὸς τὸ σῶμα νὰ τὰ προσδέσει πάνω σ' αὐτὸ καὶ ὄχι

στὴ σκάλα. Τὸ ὑπόλοιπο σῶμα πρέπει νὰ εἶναι ἄδετο, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ

ὅτι πρέπει νὰ περιτυλιχθεῖ σὲ μερικὰ σημεῖα μὲ χαλαρὴ ταινία, ὅσο

γιὰ νὰ κρατηθεῖ ὄρθιο. Γιὰ νὰ μὴν ἐμποδίζουν ὅμως αὐτὰ τὰ δεσί-

ματα τὴν κατάσειση, τὰ σκέλη δὲν πρέπει νὰ προσδεθοῦν στὴ σκάλα

ἀλλὰ μεταξύ τους, ὥστε νὰ γέρνουν ἰσόρροπα σὲ εὐθεία γραμμὴ

πρὸς τὴ σπονδυλικὴ στήλη. Αὐτὰ λοιπὸν σὲ τέτοιο βαθμὸ ἔχει ἀπα-

ριθμήσει· ἡ δὲ κατάσειση πρὸς τὰ πόδια πρέπει νὰ γίνεται ὡς ἑξῆς.

Σχόλια: 

10.4. καταρροπὴ: βλ. ἀνωτ. σχόλ. σ.στ. 9.20 σ.λ. ἡ καταρροπίη (μὲ τὸ σχετικὸ κριτ. ὑπόμν. μας).

   ἑρμάσαι: κατὰ τὸν Γαλην. Εἰς Ἱππ. Π. ἄρθρ. XVIII1 523.1, ἕρματα τὰ ἐρείσματα καὶ ἑρμάσαι τὸ ἐρεῖσαι, Εἰς Ἱππ. Π. ἀγμ. XVIII2 531.10, ἡρματισμένης δὲ παρὰ τὰ ἕρματα, τουτέστι τὰ ἐρείσματα (...). εἴη ἂν οὖν τὸ ἡρματισμένης ἀντὶ τοῦ ἠρτημένης, Εἰς Ἱππ. Κατ' ἰητρ. XVIII2 835.9 ἑρμάζειν δεῖ, ὅπερ ἐστὶ ἑδράζειν τε καὶ στηρίζειν, 874.8 ἑρμάσματα μὲν ὅτι ἕρματα λέγουσιν οἱ Ἕλληνες εὔδηλόν ἐστι κἀκ τοῦ παρὰ τοῦ ποιητοῦ λεχθέντος οὕτω· ὑπὸ δ' ἤρεον ἕρματα νηῶν, 916.7 τὰ δὲ ἑρμάσματα καὶ ἀποστηρίγματα, 917.9 τῆς ἑρμάζειν φωνῆς τὸ σημαινόμενον ἀπὸ τῶν ἑρμάτων εἰληφὼς (...) ὡς οὐδὲν διαφέρων ἢ ἐρείσματα εἰπεῖν ἢ στηρίγματα. φαίνεται δὲ πολλάκις μὲν κεχρημένος τῷ ἑρμάζειν ἐπί τε τῶν ἐπιδέσμων καὶ σπληνῶν καὶ παρερμάτων, σημαίνων τό γε στηρίζειν. ἤκουσαν δὲ κατὰ πάσας τὰς ῥήσεις τοῦ ἑρμάζειν οἱ ἐξηγηταὶ ταὐτὸ σημαινόμενον, ὅπερ κἀκ τοῦ στηρίζεσθαι· ἀλλὰ νῦν γε φαίνεται γράψας ἐφεξῆς ἀλλήλων τὰς δύο φωνάς, τήν τε τῶν ἑρμασμάτων καὶ τὴν τῶν στηριγμάτων, ἐνδείκνυσθαι διάφορον ἐξ αὐτῶν τι σημαίνεσθαι. μή τις οὖν ἑρμάσματα μὲν ὠνόμασε τὰ κατὰ τὴν ἐπίδεσιν αὐτῶν ἕνεκα τοῦ φυλάττεσθαι τὸ πεπονθὸς ἀκίνητον, ὑποβαλλόμενά τε καὶ περιβαλλόμενα οὐ μόνον πρὸς τὰς μὲν πρώτας ὑποδεσμίδας ἔχοντα καὶ ἄλλας τινὰς χρείας. ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν ἑρμασμάτων, εἶθ' ἑξῆς τοὺς σπλῆνας ἑρμάσματα καὶ αὐτοὺς ὄντας οὐ μόνον τοῦ κατάγματος, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπιδέσμων, εἶτα τοὺς ἔξωθεν αὐτοῖς περιβαλλομένους ἐπιδέσμους κατὰ τοὺς νάρθηκας καὶ τὰ παρέρματα (...). ἀποστηρίγματα δὲ δοκεῖ μοι λέγειν ὅσα χωρὶς ἐπιδέσεως ἔξωθεν ὅλῳ τῷ πεπονθότι μορίῳ παρατιθέμενα ἐκ δεξιῶν ἢ ἀριστερῶν ἢ κάτωθεν ἢ ἄνωθεν (...)· βλ. καὶ Ἐρωτιαν. σ.λ. ἕρματα (ε 28, 68.13 [37.7 Ν.1])· στηρίγματα καὶ σ.λ. ἥρμοσται (η 6, 75.1 [43.4 N.1])· ἕδρασται, ἐστήρικται. ἡ μεταφορὰ ἀπὸ τῶν ἑρμασμάτων τῶν τὸν ἱστὸν τῆς νεὼς διακρατούντων, οὐ φορτίου τάξιν ἐπεχόντων, ἀλλὰ τὸ στηρίζειν μόνον. ἕρμα οὖν καὶ ἕρμασμα καὶ ἕρμασις τὸ αὐτὸ δηλοῖ, Ἡσύχ. ε 5942 ἑρμάσαι· ἐλαφρῶς περιελίξαι, Μ. Ἐτυμ.2 375.44 ἕρμα· εἰ μὲν δασύνεται, σημαίνει ἐρείσματα, στηρίγματα, βαστάγματα (...). εἰ δὲ ψιλοῦται, σημαίνει τὰ ἐνώτια καὶ 376.30 ἕρματα, διὰ τὸ ἔρυμα ἡμῶν εἶναι, καὶ ὀχύρωμα τοῦ βίου, κ.τ.τ. Βλ. ΕΛεξΙ3 σ.λ. ἑρμάζω («στηρίζω, στερεώνω») καὶ σ.λλ. ἕρμασμα, ἑρμασμός, ἑρματίζω (γιὰ λοιπὲς σημασίες: LSJ94 / LSK5 σ.λλ.)· γιὰ τὴν ἐτυμ., Chantraine6 σ.λ. ἕρμα (: οἱ διάφορες σημασίες μποροῦν νὰ ἀναχθοῦν στὴν ἔννοια τοῦ λίθου, πέτρας) καὶ Μπαμπ.7 σ.λ. έρμα ("<Ι.Ε. *swer- «βαρύς», πβ. λιθ. svarùs «βαρύς», αρχ. γερμ. swār(i), γερμ. schwer «βαρύς, δύσκολος» κ.ά. Δεν φαίνεται πιθ. η εκδοχή της αρχικής σημ. «πάσσαλος», που θα συνέδεε το ἕρμα με λ. όπως σανσκρ. sváru-, λατ. surus κ.ά. Έχει προταθεί επίσης η αναγωγή σε μικρασιατικά ή λυδικά τοπωνύμια, όπως το όνομα του λυδικού ποταμού Ἕρμου").

5-6. ἀποδήσαν<τα>, δῆσαι δὲ ἰσχυρῶς: απο|δησαι δησαι δε υχοιρως (οχοιρως κατὰ τοὺς Sch.8 καὶ KK.9) στὸν L, προσδήσαντα ἰσχυρῶς στὸν Ἱππ. (χφφ. καὶ ἐκδ.). Οἱ Di.10 καὶ Sch.8 γράφουν –κατὰ τὸν Ἱππ.– προσδήσαντα καὶ οἱ KK.9 €αποδησαι€, ὁ Di.10 δῆσαι δὲ ἰσχυρῶς καὶ οἱ Sch.8 καὶ KK.9 δῆσαι δὲ ὀχυρῶς. Γράψαμε ἀποδήσαν<τα>, δῆσαι δὲ ἰσχυρῶς, μὲ τὸ ἀποδήσαν<τα> συνημμένο πρὸς τὸ ἐννοούμενο ὑποκ. τῶν ἀπαρεμφάτων (τινά) καὶ τὸ δῆσαι δὲ ἰσχυρῶς νὰ διασαφηνίζει τὸ ἀποδήσαν<τα> (ὁπότε τὸ αποδησαι τοῦ L πρέπει νὰ θεωρηθεῖ ὅτι ὀφείλεται στὸ ἑπόμενο δῆσαι, ποὺ δὲν παραλείφθηκε γιατὶ θεωροῦνταν ἀπαραίτητο): τὸ ρῆμα ἀποδέω ἀπαντᾶ ἤδη στὸν Ἱππ. μὲ τὴν ἔννοια «δένω καλά, σφιχτά» (βλ. ΕΛεξΙ3 σ.λ., μὲ παραπομπές, καὶ LSJ94 / LSK5 σ.λ., μὲ περαιτέρω παραπ.)· δὲν ἀποκλείεται ὅμως νὰ ἔγραψε ὁ Ἀπ. ἀποδήσαντα (ἀντὶ προσδήσαντα) ἰσχυρῶς (ὁπότε πρέπει νὰ θεωρηθεῖ ὅτι τὸ δῆσαι δὲ ἀρχικὰ προσετέθη στὸ περιθώριο καὶ ἀργότερα εἰσήχθη στὸ κείμενο, μὲ παραφθορὰ τοῦ ἀποδήσαντα σὲ αποδησαι, καὶ τοῦ κατὰ δὲ σὲ καταδειν στὴ συνέχεια: βλ. τὸ κριτ. ὑπόμν. μας).

13-14. ὡς (...) εἰς εὐθὺ ῥέπηι: ὁριστ. ρεπει στὸν L, ποὺ υἱοθετεῖται ἀπὸ τοὺς KK.9, ἐνῶ τὰ χφφ. καὶ οἱ ἐκδ. τοῦ Ἱππ. δίνουν γραφὲς σὲ ὑποτ.: ἰθύρροπα (Kw.11 καὶ Wi.12) ἢ ἔῃ (Li.13, καὶ Γαλην. Εἰς Ἱππ. Π. ἄρθρ. XVIII1 523.6), ἀντὶ τοῦ εἰς εὐθὺ ῥ. (τοῦ Ἀπ.)· ῥέπῃ γράφουν οἱ Di.10 καὶ Sch.8 (βλ. καὶ Blomquist14 22, 54.25: πρέπει νὰ διαβαστεῖ ῥέπῃ καὶ ὄχι ῥέπει στὴν τελικὴ πρόταση), ὀρθῶς (τὸ ρεπει τοῦ L, ἀντὶ τοῦ ῥέπηι, ἴσως γιατὶ βρίσκεται στὴν ἀρχὴ μεθεπόμενης σὲ σχέση μὲ τὸ ὡς σειρᾶς).

  1. Nachmanson, E. (1918), Erotiani Vocum Hippocraticarum collectio (cum fragmentis), Collectio scriptorum veterum Upsaliensis Göteborg-Uppsala.a↑ b↑
  2. Lasserre, F. & Livadaras N. (1976/1992), Etymologicum Magnum Genuinum, Symeonis Etymologicum (una cum magna Grammatica), Etymologicum Magnum Auctum, Rome/Ἀθῆναι.
  3. Ἀποστολίδης, Π. Δ. (1997), Ἑρμηνευτικὸ Λεξικὸ πασῶν τῶν λέξεων τοῦ Ἱπποκράτους, Αθήνα.a↑ b↑
  4. Liddell, H G. & Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon, 9th ed. , Oxford.a↑ b↑
  5. Liddell, H G. & Scott R. (1980), Μέγα Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Vols. I-V, Ἀθῆναι .a↑ b↑
  6. Chantraine, P. (1968-1980), Dictionnaire étymologique de la langue grecque: Histoire de mots, Vols. 1-4, Paris.
  7. Μπαμπινιώτης, Γ. (1998), Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα.
  8. Schöne, H. (1896), Apollonius von Kitium: Illustrierter Kommentar zu der hippokrateischen Schrift Περὶ ἄρθρων, Leipzig.a↑ b↑ c↑ d↑
  9. Kollesch, J. & Kudlien F. (1965), Apollonii Citiensis in Hippocratis De articulis commentarius, Vol. XI.1.1, CMG Berlin.a↑ b↑ c↑ d↑
  10. Dietz, F. R. (1834), Apollonii Citiensis, Stephani, Palladii, Theophili, Meletii, Damascii, Ioannis, aliorum Scholia in Hippocratem et Galenum, Vols. I-II, Königsberg.a↑ b↑ c↑
  11. Kühlewein, H. (1895), Hippocratis Opera (quae feruntur omnia), Vol. I, Leipzig.
  12. Withington, E. T. (1928), Hippocrates, Vol. 3, London – Cambridge, Mass..
  13. Littré, É. (1839-1861), Oeuvres complètes d'Hippocrate, Paris.
  14. Blomqvist, J. (1974), Der Hippokratestext des Apollonios von Kition, Scripta Minora, 1973-1974,1 Lund.