You are here

Τ2

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Athen. 7, 289F-290a

1,2Καὶ Θεμίσων δὲ ὁ Κύπριος , τὰ Ἀντιόχου τοῦ βασιλέως

παιδικά , ὥς φησι Πύθερμος ὁ Ἐφέσιος ἐν τῆι ὀγδόηι τῶν Ἱστο-

3ριῶν (80 F 1 J.), οὐ μόνον ἐν ταῖς πανηγύρεσιν ἀνεκηρύττετο

«Θεμίσων Μακεδών, Ἀντιόχου βασιλέως Ἡρακλῆς », ἔθυον δὲ

  αὐτῶι4 πάντες οἱ ἐγχώριοι ἐπιλέγοντες «Ἡρακλεῖ Θεμίσωνι»·

καὶ παρῆν αὐτὸς ὁπότε τις5 τῶν ἐνδόξων θύοι καὶ ἀνέκειτο

στρωμνὴν καθ' αὑτὸν ἔχων ἠμφιεσμένος λεοντῆν, ἐφόρει δὲ

καὶ τόξα Σκυθικὰ καὶ ῥόπαλον ἐκράτει.

  1. Cf. Epit. ad 7, 290a [II1.127 Peppink] Πύθερμος δὲ ἱστορεῖ ὅτι Θεμίσων ὁ Κύπριος, τὰ Ἀντιόχου τοῦ βασιλέως παιδικά, οὐ μόνον ἐν ταῖς πανηγύρεσιν ἀνεκηρύττετο «Θεμίσων Μακεδών, Ἀντιόχου βασιλέως Ἡρακλῆς», ἀλλ' ἔθυον αὐτῶι (...) καὶ ῥόπαλον ἐκράτει.


  2. [Vid. FHG IV. 488 fr. 2; FGrH 80 F 1. Athen., edd. Kaibel, Gulick, (Epit.) Peppink. ΑΚΕΠ Α΄ 88.1.]
  3. 3 sqq. interp. alius alio (7 λεοντῆν, Voskos)
  4. 4-5 ἔθυον δὲ αὐτῶι Α, prob. Kaibel (καὶ ante αὐτῶι add. Meyer, prob. Gulick): ἀλλ' ἔθυον αὐτῶι C (ex Epit. ?), prob. Hadjioannou
  5. 6 τις C: τι Α.
Ἀθήν. 7, 289f-290a

Καὶ ὁ Θεμίσων ὁ Κύπριος, τοῦ ὁποίου ὁ βασιλιὰς Ἀντίοχος

(πιθανῶς ὁ Ἀντίοχος Β΄ ὁ Θεός, 261-246 π.Χ.) ἦταν παιδεραστής,

ὅπως λέει ὁ Πύθερμος ὁ Ἐφέσιος (250-180 περίπου π.Χ.), στὸ ὄγδοο

βιβλίο τῶν Ἱστοριῶν, ὄχι μόνο στὰ πανηγύρια ἀνακηρυσσόταν «Θε-

μίσων Μακεδών, τοῦ βασιλιᾶ Ἀντίοχου Ἡρακλῆς», ἀλλὰ θυσίαζαν

σ' αὐτὸν ὅλοι οἱ ντόπιοι ἀναφωνώντας «στὸν Ἡρακλῆ Θεμίσωνα»·

καὶ ὁ ἴδιος παρευρισκόταν ὅταν θυσίαζε κάποιος σπουδαῖος καὶ ξά-

πλωνε δίπλα ἀπ' τὸ τραπέζι μόνος του σὲ στρῶμα φορώντας προβιὰ

λιονταριοῦ, ἔφερε δὲ συνήθως τόξα Σκυθικὰ καὶ κρατοῦσε ρόπαλο.

Σχόλια: 

1. Θεμίσων δὲ ὁ Κύπριος: βλ. καὶ 4. Θεμίσων Μακεδών, Ἀντιόχου βασιλέως Ἡρακλῆς καὶ 5. Ἡρακλεῖ Θεμίσωνι (βλ. κατωτ.), καὶ ἀνωτ. σχόλ. στὸ Τ1 μὲ περαιτέρω παραπομπές. Ὁ Πύθερμος ὁ Ἐφέσιος, ποὺ ὁ Ἀθήν. ἀναφέρει ὡς πηγή του γιὰ τὸν Θεμίσωνα τὸν Κύπριον (βλ. καὶ Voss 410), ἀποτελεῖ σημαντικὸν term. ante quem γιὰ τοὺς ἀδελφοὺς Ἄριστο καὶ Θεμίσωνα, σὲ συνδυασμὸ μὲ τὸν Φύλαρχον τοῦ ἀνωτ. Τ1a (βλ. 14 Τ3a-b μὲ σχόλ., καὶ Voss 110-11).

1-2. τὰ Ἀντιόχου τοῦ βασιλέως παιδικά: ὡς οὐσ., τὰ παιδικά (στὸν πληθ.), δηλώνει κατὰ τοὺς LSK (σ.λ. παιδικός, ΙΙ.2a: LSJ9 ΙΙΙ.2a) «ἠγαπημένον, εὐνοούμενον πρόσωπον, ἀντικείμενον περιπαθοῦς ἀγάπης, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπὶ παιδὸς ἄρρενος, καὶ ἀείποτε ἐπὶ ἑνὸς προσώπου, ὡς τὸ Λατ. deliciae» ἀλλὰ καὶ «[Ζήνων] π. τοῦ Παρμενίδου, ὁ ἐπιστήθιος μαθητὴς αὐτοῦ» στὸν Πλάτ. Παρμ. 127b (βλ. καὶ τὰ ἑπόμ.: σὲ πληθ., σπανίως, «οἱ ἐρασταί», β) «σπανίως ἐπὶ κορασίου», γ) «μεταφορ., ὡς τὸ Λατ. deliciae, ἠγαπημένη σπουδὴ και μελέτη» / «Ἐκ τοῦ παιδικά, τά, παράγεται τὸ Λατ. paedicare, paedico»). Στὴν ἐδῶ περίπτωση δὲν ὑπάρχει καμμιὰ ἀμφιβολία γιὰ τὴν ἐρωτικὴ χροιὰ τοῦ οὐσ. (πβ. Τ1a.7 ἐρώμενοι δὲ ἀμφότεροι τοῦ Ἀντιόχου), μικρὲς δὲ ἀμφιβολίες μπορεῖ νὰ ἔχει κανεὶς γιὰ τὸ ὅτι χρησιμοποιεῖται ἐδῶ «ἐπὶ παιδὸς ἄρρενος», μὲ ὅ,τι αὐτὸ συνεπάγεται γιὰ τὴν ἀκριβέστερη χρονολόγηση τοῦ Θεμίσωνα (: νεώτερος τοῦ Ἀντίοχου Β΄ [βασιλ. 261-246 π.Χ.], μεγαλύτερος μὰ ἐν μέρει σύγχρονος τοῦ Πύθερμου [μεταξὺ 250 καὶ περ. 180 π.Χ.] καὶ τοῦ Φύλαρχου [ποὺ κατὰ τὸν Jacoby γράφει περὶ τὸ 230-200 π.Χ. γιὰ τὴν περίοδο 272-220], πιθανῶς ὁ μικρότερος ἀπὸ τοὺς δύο ἐρωμένους τοῦ Ἀντιόχου ἀδελφούς). Σὲ κάθε περίπτωση, ὁ Θεμίσων φαίνεται νὰ ἀκμάζει περὶ τὸ 250 π.Χ., καὶ ὁ πειρασμὸς γιὰ ταύτιση μὲ τὸν ὁμώνυμο ἀφιερωτὴ τῆς ἐπιγραφῆς SEG 42 (1992) ἀρ. 1312 (βλ. ἀνωτ. Τ1 σχόλ. σ.λ. Θεμίσων) εἶναι ἔντονος· τὸ ὄνομα Θεμίσων, ὅμως, εὔλογα καθίσταται ἑλκυστικὸ μετὰ τὸν πρὸς Θεμίσωνα τὸν Κυπρίων βασιλέα ὀνομαστὸν Ἀριστοτέλους Προτρεπτικόν, κι ἡ ἀναζήτηση σχέσεως τῶν ὁμώνυμων προσώπων τοῦ 4ου καὶ τοῦ 3ου αἰ. π.Χ. –πιθανῆς θεωρητικά– δὲν μπορεῖ μὲ τὰ ὑπάρχοντα στοιχεῖα νὰ ξεφύγει ἀπὸ τὰ πλαίσια ἁπλῶν ὑποθέσεων.

4. Θεμίσων (...) Ἡρακλῆς: βλ. τὸ ὅλο χωρίο τοῦ Ἀθήν. 7, 289a κἑ., μὲ τὸν Μενεκράτη τὸν ἰατρό (βλ. ἀνωτ. 14 F4) καὶ τοὺς ἀκολούθους του (μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ Νικόστρατος ὁ Ἀργεῖος, Ἡρακλέους σκευὴν ἔχων καὶ καλούμενος Ἡρακλῆς). Ἡ σκηνὴ τοῦ ἀδηφάγου καὶ πολυπότου Ἡρακλῆ (βλ. χαρακτηριστικὰ Εὐρ. Ἄλκ. 747 κἑ.), ποὺ φέρει λεοντῆν καὶ ῥόπαλον (στ. 7-8), κυριαρχεῖ στὴν κωμῳδία, καὶ δίνει συχνοὺς παραλληλισμοὺς σὲ ἀρχαίους συγγραφεῖς· κι ὁ Ἀθήν. ἀναφέρεται συχνὰ σὲ σχετικὰ ἐπεισόδια, ὅπως στὸν Παρὰ Ἀντικλείδῃ Ἡρακλῆ ποὺ –Εὐρυσθέως θυσίαν τινὰ ἐπιτελοῦντος μετὰ τὴν ἐκτέλεση τῶν ἄθλων ἀπὸ τὸν ἥρωα καὶ τῶν τοῦ Εὐρυσθέως υἱῶν τὰς μερίδας ἑκάστῳ παρατιθέντων, τῷ δ' Ἡρακλεῖ ταπεινοτέραν παραθέντων– σκοτώνει τρία ἀπὸ τὰ παιδιὰ ἀτιμάζεσθαι ὑπολαβὼν (4, 157f-158a) καὶ στὸν Ἡρακλῆ τοῦ Ἴωνα ποὺ ὑπὸ τῆς εὐφημίας | κατέπινε καὶ τὰ κᾶλα καὶ τοὺς ἄνθρακας (10, 411b, βλ. καὶ ἑπόμενα: εἰσάγεται δὲ ὁ Ἡρακλῆς καὶ Λεπρεῖ περὶ πολυφαγίας ἐρίζων ἐκείνου προκαλεσαμένου, καὶ νενίκηκεν) καὶ ἄλλων· κι οἱ σχετικὲς σκηνὲς στὴν Τέχνη εἶναι πάμπολλες καὶ συχνὰ ἐντυπωσιακές. (Βλ. ἀνάμεσα στὰ πολλὰ ἄλλα F. Brommer Herakl. II et Vasenl.3, ΕλλΜ 4. 13 κἑ. Χαρακτηριστικά: Ἀ. Βοσκοῦ ΗρΑτλ, ὅπου [κυρίως σημ. 16 καὶ 27] καὶ πλούσια βιβλιογραφία. Γιὰ τὴ λατρεία καὶ τὴν ὅλη παρουσία τοῦ Ἡρακλῆ στὴν Κύπρο: Καραγιώργη ΕΘΗρΑΚ 39-89 κ.ἀ. [βλ. Εὑρετήριο]. Γενικά: Farnell Ἡρακλῆς.)

4-5. ἔθυον δὲ αὐτῶι: ἡ γραφὴ τοῦ κώδ. C ἀλλ' ἔθυον αὐτῶι φαίνεται νὰ δίνει πιὸ ὁμαλὴ σύνταξη, ὅπως καὶ τὸ κείμενο τῆς Ἐπιτομῆς (ἀπ' ὅπου δὲν ἀποκλείεται νὰ προῆλθε καὶ τὸ κείμενο τοῦ κώδ. C, τὸ ὁποῖο υἱοθετεῖ ὁ Gulick καὶ μετ' αὐτὸν ὁ Χατζηιωάννου)· ἀλλ' ἡ γραφὴ ἔθυον δὲ αὐτῶι ὡς difficilior εἶναι καὶ potior, ἀνάλογες δὲ συντάξεις (βλ. κατωτ. *F1 σχόλ. σ.στ. 1-2) δὲν εἶναι σπάνιες σὲ συγγραφεῖς ὅπως ὁ Ἀθήν. μὲ περιληπτικὴ ἔκθεση πολλῶν πηγῶν συνάμα. Μεγαλύτερο πρόβλημα φαίνεται νὰ δημιουργεῖ ἡ στίξη τοῦ κειμένου στὴ συνέχεια, μὲ τὰ καὶ ... καὶ / δὲ (ἐξ οὗ καὶ ἡ ποικίλη στίξη στὶς διάφορες ἐκδόσεις (βλ. καὶ ἀνωτ., κριτ. ὑπόμν.).