You are here

T5

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

a. Anon. Proleg. Art. Rhet. 20-21 (4. Rabe)
    1Τούτωι δὲ2 διοίσει3 μέρος εἴδους4, τῶι τὸ μὲν εἶδος ὁλόκληρον
    ἀποτελεῖν ῥήτορα5, τὸ δὲ μέρος μή· ὅστις 6γὰρ 7οἶδε μόνον
    τὸ συμβουλευτικόν, μὴ μέντοι τὸ δικανικὸν ἢ τὸ πανηγυρικόν,
    οὗτος ῥήτωρ8 ὡς ΘηραμένηςΚόθορνος9· συμβουλεύειν γὰρ10
5  μόνον εἰδὼς ὅμως ῥήτωρ ἐνομίζετο. ὁ δὲ Ζήνων11   δικάζεσθαι
    μόνο εἰδὼς ῥήτωρ ἤκουε12 Γοργίας 13τε πανηγυρίζων μόνον ῥή-
    τωρ ἤκουσε καὶ αὐτός.


b. Alter. interpr. Hermog. Stat. 33 (21. Rabe)
    Διαφέρει δὲ εἶδος μέρους τῶι τὸ μὲν εἶδος ὁλόκληρον ἀποτε-
   λεῖν ῥήτορα, τὸ δὲ μέρος οὔ· οἷον μόνον οἶδε14 τὸ συμβουλεύειν,
    μὴ μέντοι γε δικάζεσθαι καὶ πανηγυρίζειν, οὗτος ῥήτωρ, ὥσ-
    περ ΘηραμένηςΚόθορνος συμβουλεύειν καὶ μόνον εἰδὼς
5   ὅμως ῥήτωρ καὶ αὐτὸς ἤκουσται, Ζήνων δὲ δικάζεσθαι μό-
    νον εἰδὼς ῥήτωρ καὶ αὐτὸς ἤκουεν15.


 

  1. [Vid. II. 34.6-12 (a., no. 4.) et 327.21-27 (b., no. 21.) Rabe (cum sigl., pp. XXX sqq.); vid. etiam VI. 20.18-21.5 Walz. Cf. II. 286.5 sqq. Rabe (17. ‹Marcellini ?› Proleg. in Hermogenis Περὶ στάσεων (= M. infra): partim eadem, aliis additis et omisso Zenonis nomine.]

  2. a. 1 τοῦτο (om. δὲ) Μ. cod.; τούτωι δὲ> scr. Rabe ‖
  3. διαφέρει VaC ‖
  4. τοῦ εἴδους Va (cf. b.1)
  5. 2 δύνασθαι ἀποτελεῖν ῥήτορα post μὴ add. Ph (cf. b. 1-2)
  6. 2-4 γὰρ ἓν τῶν εἰδῶν οἶδε· ῥήτωρ ἐστὶν· οἷον θηραμένης ὁ κόθορνος VaC
  7. 2-3 μόνον οἶδε τὸ συμβουλεύειν· μὴ μέντοι γε καὶ δικάζεσθαι καὶ πανηγυρίζειν Ph (cf. b.2-3)
  8. 4 ῥήτωρ τέλειος VaVc; τέλειος om. PhC ‖
  9. ὥσπερ θ. ὁ καὶ κάθορνος (sic) Ph ‖
  10. γὰρ om. VaC
  11. 5 ὁμοίως δὲ καὶ ζήνων Ph
  12. 6 ἤκουσεν (pro ἤκουε) Ph
  13. 6-7 δὲ (pro τε) πανηγυρίζειν μόνον εἰδὼς ῥήτωρ καὶ αὐτὸς ἤκουσεν Ph (ad vv. 3-7 cf. b.3-6 infra; cf. etiam 9.122 [p. 130.5-8] Rabe).
  14. b. 2 εἶδε V
  15. 6 ἤκουαι (ου et αι superscr.) V.

a. Ἀνων. Προλεγ. Τέχν. Ῥητ. 20-21 (4. Rabe)

Κατ' αὐτὸ λοιπὸν θὰ διαφέρει τὸ μέρος ἀπὸ τὸ εἶδος, κατὰ τὸ ὅτι

δηλαδὴ ἡ μὲν ἐνασχόληση μὲ τὸ εἶδος δημιουργεῖ ὁλοκληρωμένο

ρήτορα, ἐνῶ ἐκείνη μὲ τὸ μέρος ὄχι· ὅποιος δηλαδὴ γνωρίζει μόνο

τὸ συμβουλευτικὸ εἶδος, ὄχι ὅμως τὸ δικανικὸ ἢ τὸ πανηγυρικό,

αὐτὸς εἶναι ρήτορας σὰν τὸν Θηραμένη τὸν ἐπικαλούμενο Κόθορ-

νο· γιατί, ἂν καὶ γνώριζε μόνο νὰ συμβουλεύει, ὅμως ἐθεωρεῖτο ρή-

τορας. Ὁ δὲ Ζήνων ξέροντας μόνο νὰ ἀσχολεῖται μὲ δίκες ἄκουε

νὰ τὸν ἀποκαλοῦν ρήτορα, καὶ ὁ Γοργίας ἀσχολούμενος μόνο μὲ

τοὺς πανηγυρικοὺς λόγους ἄκουσε κι αὐτὸς νὰ τὸν ἀποκαλοῦν ρή-

τορα.


b. Ἑτέρου ἐξηγητοῦ Ἑρμογ. Στάσ. 33 (21. Rabe)

Διαφέρει λοιπὸν τὸ εἶδος ἀπὸ τὸ μέρος ὡς πρὸς τὸ ὅτι ἡ μὲν ἐνασχό-
ληση μὲ τὸ εἶδος δημιουργεῖ ὁλοκληρωμένο ρήτορα, ἐνῶ ἐκείνη μὲ
τὸ μέρος ὄχι· καθώς, ὅποιος γνωρίζει μόνο τὸ συμβουλευτικὸ εἶδος
ἀλλ' ὄχι τὸ δικανικὸ καὶ τὸ πανηγυρικό, αὐτὸς (λέγεται) ρήτορας,
ὅπως ἀκριβῶς ὁ Θηραμένης ὁ ἐπικαλούμενος Κόθορνος νὰ συμβου-
λεύει μόνο ξέροντας ὅμως ἔχει ἀποκληθῆ ρήτορας κι αὐτός, ὁ δὲ
Ζήνων ξέροντας μόνο νὰ ἀσχολεῖται μὲ δίκες ἄκουε κι αὐτὸς νὰ
τὸν ἀποκαλοῦν ρήτορα.


Σχόλια: 

a-b. Τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ συγκεκριμένα Προλεγόμενα καὶ τὰ Σχόλια στὸ Περὶ στάσεων τοῦ Ἑρμογένη παραδίδονται ἀνώνυμα ἀποκλείει τὴ συναγωγὴ εὔλογων συμπερασμάτων σχετικὰ μὲ τὴ χρονολόγηση. Παρόμοια διατύπωση ὡστόσο ἀπαντᾶ στὸ ἔργο τοῦ Ἰω. Δοξαπατρῆ (11ος μ.Χ. αἰ.) Ῥητορικαὶ ὁμιλίαι εἰς τὰ Ἀφθονίου προγυμνάσματα (Rabe Proleg.1 129-130). Οἱ συγγραφεῖς εἴτε ἔχουν ἀντιγράψει ὁ ἕνας τὸν ἄλλον εἴτε βασίζονται σὲ ἄλλη ἄγνωστη σὲ μᾶς πηγή. Ὁ Ζήνων (a.5 καὶ b.5) ἀναφέρεται, χωρὶς προσηγορικό, ὡς παράδειγμα ρήτορος ποὺ ἀσχολήθηκε μόνο μὲ τὸ δικανικὸ εἶδος χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνει ὅτι δὲν θεωρήθηκε –καὶ δὲν πρέπει νὰ θεωρεῖται– ρήτορας· ὥσπερ γάρ, ὁλόκληρον εἶδος ἀνθρώπου εἰ ἐπιτεθείη λίθῳ ἢ χαλκῷ, εἶδος λέγομεν ἀποσῴζειν τὸν ἀνδριάντα, ἐὰν δὲ μέρος ἀνθρώπου ἐπί τινι χαλκῷ ἢ λίθῳ ἐπιθῶμεν, οἷον χεῖρα ἢ πόδα, οὐ λέγομεν ἅπαν ἀνειληφέναι τὸ εἶδος ἀλλὰ μέρος ἀνθρώπου, οὕτως, εἰ μέν τινι τῶν μερῶν ἐξήσκηταί τις, ῥήτωρ οὐ λεχθήσεται, εἰ δέ τινι τῶν εἰδῶν ἀσκήσεται, ῥήτωρ ἐξ ἀνάγκης ὁ τοιοῦτος, σημειώνεται στὰ ἀμέσως ἑπόμενα τοῦ ἐδῶ χωρίου (a., βλ. καὶ τὴ συνέχεια τοῦ ἐδῶ b., ὅπου –πρὸ τοῦ ὥσπερ γάρ κ.λπ.– διασαφηνίζεται ρητά: ὥστε ἓν μόνον τῶν τριῶν εἶδος ἀρκεῖ ῥήτορα ἀποτελέσαι, τὸ δὲ μέρος οὔ)· βάσει δὲ τῆς ἄποψης ποὺ προηγεῖται: διαιρεῖται δὲ τὸ συμβουλευτικὸν εἰς δύο, προτροπὴν καὶ ἀποτροπήν, τὸ δὲ δικανικὸν εἰς δύο, κατηγορίαν καὶ ἀπολογίαν, τὸ δὲ πανηγυρικὸν εἰς δύο, εἰς ἔπαινον καὶ ψόγον (ὅ.π. 34.2-5). Καθὼς λοιπὸν ὁ Ζήνων ἀσχολήθηκε καὶ μὲ τὴν κατηγορίαν καὶ μὲ τὴν ἀπολογίαν –εἶναι τὸ συμπέρασμα ποὺ προκύπτει ἀβίαστα– θεωρεῖται ὁλοκληρωμένος ρήτορας, ὅπως ὁ Θηραμένης (a.4 καὶ b.4) ποὺ διέπρεψε στὰ μέρη τοῦ συμβουλευτικοῦ εἴδους καὶ ὁ Γοργίας (a.6) στὰ τοῦ πανηγυρικοῦ θεωροῦνται ρήτορες ὁλοκληρω­μένοι. Ἀξιοσημείωτη εἶναι ἡ παράθεση τοῦ ὀνόματός του δίπλα σὲ πολὺ γνωστὰ ἱστορικὰ πρόσωπα: τὸν Ἀθηναῖο ρήτορα καὶ πολιτικὸ Θηραμένη, ἕναν ἀπὸ τοὺς τριάκοντα ποὺ πρωτοστάτησε στὴν ἐγκαθίδρυση τοῦ ὀλιγαρχικοῦ καθεστῶτος στὴν Ἀθήνα τὸ 404 –γιὰ νὰ ἐκτελεστῆ τὸν ἑπόμενο χρόνο ἀπὸ τὸν Κριτία λόγω τῆς μετριοπαθοῦς του πολιτικῆς– καὶ ἔμεινε γνωστὸς ὡς Κόθορνος, ἐπειδὴ ὑποστήριζε σὲ κάθε περίπτωση αὐτὸ ποὺ φαινόταν συμφέρον χωρὶς νὰ ἔχει σταθερὴ θέση, ὅπως καὶ τὸ ὁμώνυμο ὑπόδημα ποὺ ταίριαζε σὲ κάθε πόδι (βλ. Ξεν. Ἑλλην. 2.3.3 κἑ., Σοῦδ. σ.λλ. δεξιοί καὶ Θηραμένης)· καὶ τὸν Γοργία, ποὺ πρέπει νὰ ταυτίζεται μὲ τὸν διάσημο Λεοντίνο σοφιστή (βλ. καὶ ἀνωτ. Τ1 σχόλ. σ.στ. 2 σ.λ. Περὶ σχημάτων).

  1. Rabe, H. (1931), Prolegomenon Sylloge, Rhetores Graeci,XIV Leipzig.