You are here

T1

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

1,2a. Plin. Nat. hist. 1. (fontes libr.) 20-27
(Ex auctoribus externis)          

         Medicis: (...) Apollodoro Citiense; Apollodoro Tarentino ;

2       Praxagora; Plistonico; (...) Philistione; (...) Diagora (...).

*b.
Ibid. 1.11-13 (Ex auctoribus externis)
         11. (...) Apollodoro qui De bestiis venenatis  (...).
         12. (...) Apollodoro qui De odoribus  (...).
3       13. (...) Apollodoro qui De odoribus scripsit (...).

*c.
Ibid. 1.33-35 (Ex auctoribus externis)
         34, cf. 33, 35. (...) Timaeo; qui de medicina metallica scripserunt3:

2       (...) Apollodoro  (...).

  1. Cf. ibid. 1.4, 6, 29, 30 (Apollodoro); cf. etiam 1.8, 10, 14, 15, 17, 18 (Apollodoro Lemnio, vid. et infra ad Τ1a.1).


  2. [Vid. Plin. Nat. hist. 1 (fontes libr.) edd. Mayhoff (vol. I, 1906/1967; cum siglis), Rackham (I, 1938/rev. 1949/repr. 1967), et Beaujeu (I, 1950; cum siglis): «edd.» infra. Vid. et supra 34 T1: (a.) 20-27, (*b.) 12-13, (*c.) 33, 34, 35 (cum adnot.); et infra *F8 (cf. *b. 12-13), *F9 (cf. *b. 11 (cum adnot.).]
  3. c. 1 scripserunt F, Detl. (et in 33), it. (et in 35) Mayh. Beau.; scripsit (scripserit E) plur. (35 omnes, 33 v.l. fecit), inter. al. it. Rackh. (Timaeo [33 Tim. historico, 35 Apione grammatico] qui de m. m. scripsit, etc.; vid. et supra T1 vv. 17 sqq. cum adnot. s.v.: vv. 18, 27, 34).

a. Πλίν. Φυσ. ἱστ. 1. (πηγὲς βιβλίων) 20-27
(Ἀπὸ συγγραφεῖς ξένους)
Ἀπὸ ἰατρούς: (...) ἀπὸ τὸν Ἀπολλόδωρο τὸν Κιτιέα· τὸν Ἀπολλόδωρο τὸν Ταραντίνο· τὸν Πραξαγόρα· τὸν Πλειστόνικο· τὸν Φιλιστίωνα· (...) τὸν Διαγόρα (...).


*b. Ὅ.π. 1.11-13 (Ἀπὸ συγγραφεῖς ξένους)
11. (...) Ἀπὸ τὸν Ἀπολλόδωρο ποὺ (ἔγραψε) Περὶ θηρίων ἰοβόλων (...).
12. (...) Ἀπὸ τὸν Ἀπολλόδωρο ποὺ (ἔγραψε) Περὶ μύρων.
13. (...) Ἀπὸ τὸν Ἀπολλόδωρο ποὺ ἔγραψε Περὶ μύρων.


*c. Ὅ.π. 1. 33-35 (Ἀπὸ συγγραφεῖς ξένους)
34, πβ. 33, 35. (...) τὸν Τίμαιο· ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ ἔγραψαν γιὰ φάρμα-

κα μεταλλικά: (...) Ἀπὸ τὸν Ἀπολλόδωρο (...).

Σχόλια: 

Πηγή: Plinius, Nat. hist., 1, fontes libr. (a.) 20-27, (*b.) 11-13, (*c.) 33-35 (Πλίνιος, Φυσ. ἱστ. 1, πηγὲς βιβλ. [a.] 20-27, [*b.] 11-13, [*c.] 33-35· βλ. ἀνωτ. 34 Τ1 σχόλ. σ.λ. Plinius, μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία.

a.1. Apollodoro Citiense; Apollodoro Tarentino: ἀνάμεσα στὶς πηγές του γιὰ τὰ βιβλία 20-27 ὁ Πλίνιος (βιβλ. 1, ἑπτάκις) ἀναφέρει μεταξὺ τῶν ἰατρῶν (medicis) καὶ τὸν Ἀπολλόδωρον τὸν Κιτιέα μαζὶ μὲ τὸν ὁμώνυμό του Ἀπολλόδωρο τὸν Ταραντῖνον (Apollodoro Citiense; Apollodoro Tarentino) καὶ ἄλλους πολλούς (βλ. καὶ ἀνωτ. 34 Τ1)· στὴ συνέχεια ὅμως μόνο στὸ 20.25 μνημονεύονται ρητὰ οἱ δύο, ἀπὸ κοινοῦ (βλ. κατωτ. F1): Apollodori duo (...) Citieus (...) Tarentinus (κατὰ τρόπο ποὺ φαίνεται νὰ ὑπονοεῖ δύο σύγχρονους ἰατρούς). Ἀναφορὰ σὲ Ἀπολλόδωρο (Apollodoro) γίνεται καὶ στὸ 20.86 (κατωτ. *F2), στὸ 21.116 (*F3) καὶ στὸ 22.19, 31, 59 (*F4a, b, c), σὲ βιβλία γιὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἀναφέρεται στὶς σχετικὲς πηγὲς ἄλλος Ἀπολλόδωρος πλὴν τῶν δύο ἀνωτέρω ἰατρῶν, ἀλλὰ καὶ στὸ 24.167 (*F5), σὲ βιβλίο στὶς πηγὲς τοῦ ὁποίου (ὅπως καὶ στὶς πηγὲς τῶν βιβλίων 25, 26 καὶ 27) γίνεται μνεία καὶ ἄλλου Ἀπολλοδώρου (Apollodoro, χωρὶς προσδιορισμό), ex auctoribus externis, πρὶν ἀπὸ τὴν ἀναφορὰ σὲ ἰατρούς (medicis)· δὲν γίνεται καμμία μνεία Ἀπολλοδώρου στὸ βιβλίο 23, στὶς πηγὲς τοῦ ὁποίου γίνεται ἀναφορὰ στὸν Ἀπολλόδωρο τὸν Κιτιέα καὶ στὸν Ἀπολλόδωρο τὸν Ταραντίνο (medicis: Apollodoro Citiense; Apollodoro Tarentino), οὔτε στὰ βιβλία 25, 26 καὶ 27, στὶς πηγὲς τῶν ὁποίων συγκαταλέγονται καὶ οἱ ἀνωτέρω δύο ἰατροί (medicis) καὶ ἕνας ἀκόμη ὁμώνυμος συγγραφέας (ex auctoribus externis: Apollodoro), μὲ ἀποτέλεσμα νὰ καθίσταται ἔτσι ἀκόμα πιὸ θολὴ ἡ ὅλη εἰκόνα, καὶ δὴ ἂν συνυπολογιστοῦν τὰ σχετικὰ μὲ τὸν ἰατρὸ Ἀπολλόδωρο ποὺ μνημονεύεται στοὺς καταλόγους τῶν πηγῶν τῶν βιβλ. 29 καὶ 30 (1.29 καὶ 30 [medicis] Apollodoro) ἀλλ' ὄχι καὶ στὰ ἀντίστοιχα βιβλία, καὶ τὰ σχετικὰ μὲ τὸν Ἀπολλόδωρο τὸν Λήμνιο, ποὺ μνημονεύεται στοὺς καταλόγους τῶν πηγῶν ἑξάκις (1.8, 10, 14, 15, 17, 18: [ex auctoribus externis] Apollodoro Lemnio) ἀλλὰ στὰ ἀντίστοιχα βιβλία ἀναφορὰ γίνεται μόνο στὸ 14.76, χωρὶς προσδιορισμὸ δηλωτικὸ καταγωγῆς, ὥστε νὰ εἶναι πιθανὴ ἡ ἀπόδοσή του –λόγω καὶ τοῦ περιεχομένου του– σὲ ἄλλον ὁμώνυμο συγγραφέα (Apollodorus medicus in volumine quo suasit Ptolem<a>eo regi quae vina biberet, Italicis etiam tum ignotis, laudavit in Ponto Naspercenitem, mox Oreticum, Oeneaten, Leucadium, Ambracioten et, quod cunctis praetulit, Peparethium, sed minoris famae esse dixit, quoniam ante sex annos non placeret: Ὁ Ἀπολλόδωρος ὁ ἰατρὸς στὸ σύγγραμμα ὅπου συμβουλεύει τὸν βασιλιὰ Πτολεμαῖο ποιά κρασιὰ νὰ πίνει, ὅταν ἀκόμα τὰ Ἰταλικὰ ἦταν ἄγνωστα, ἔχει ἐπαινέσει τὸν Νασπερκενίτην τοῦ Πόντου, ἔπειτα τὸν Ὀρετικόν, τὸν Οἰνεάτην, τὸν Λευκάδιον, τὸν Ἀμβρακιώτην καὶ τὸν Πεπαρήθιον, τὸν ὁποῖο προτιμᾶ ἀπ' ὅλα, ἀλλὰ λέγει ὅτι ἔχει μικρότερη φήμη, ἐπειδὴ δὲν πίνεται εὐχάριστα πρὶν ἀπὸ τὸν ἕκτο χρόνο)· κατὰ τὸν M. Wellmann ("Apollodoros" [70], RE1 1.2 [1894] 2895), ὁ συγγραφέας αὐτὸς «ἀνήκει ἀσφαλῶς στὰ Ἑλληνιστικὰ χρόνια, ἀφοῦ τὰ Ἰταλικὰ κρασιὰ τοῦ εἶναι ἄγνωστα» καὶ δὲν ἀποκλείεται νὰ ταυτίζεται μὲ τὸν Κιτιέα ἢ τὸν Ταραντῖνον Ἀπολλόδωρο (ὑπόθεση ποὺ θεωρητικὰ δὲν μπορεῖ νὰ ἀποκλειστεῖ [βλ. καὶ Papaxen. ZyMA2 58 μὲ σημ. 3 καὶ Χατζηστεφάνου ΑΚΓ3 1042, πβ. Ο. Schneider Nicandr.4 188 σημ. 1], ἀλλὰ δὲν φαίνεται νὰ στηρίζεται στὰ σχετικὰ δεδομένα)· κατὰ δὲ τὸν Ο. Schneider4 (ὅ.π. 186), ὁ μνημονευόμενος στὸ 1.29 καὶ στὸ 1.30 Ἀπολλόδωρος (medicis, κι ὄχι auctoribus externis, ὅπως ὁ Δημόκριτος κ.ἄ.) εἶναι μᾶλλον ὁ Κιτιεὺς ἢ ὁ Ταραντῖνος (βλ. καὶ κατωτ. *F5). Τούτων οὕτως ἐχόντων ἡ πατρότητα πολλῶν σχετικῶν ἀποσπασμάτων παραμένει ἀβέβαιη (βλ. καὶ κατωτ. b. καὶ c., καὶ *F2-*F9). Ἡ ἐδῶ δὲ εἰκόνα, σύμφωνη –ὅπως καὶ στὴν περίπτωση τοῦ Διαγόρα– μὲ τὴν ὅλη ἐν γένει εἰκόνα τῶν καταλόγων τῶν πηγῶν τοῦ Πλίνιου (βλ. ἀνωτ. 34 Τ1.1 κἑ., πβ. καὶ τὰ σχετικὰ μὲ τὸν Ἀπολλόδωρο τὸν γραμματικό, ποὺ ἀναφέρεται στὸ 7.123 [grammatica Apollodorus] ἀλλ' ὄχι καὶ στὸν ἀντίστοιχο κατάλογο τῶν πηγῶν), δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐξαγωγὴ χρονολογικοῦ συμπεράσματος πέραν τοῦ ὅτι ὁ Πλίνιος ἀποτελεῖ τὸν μόνον ἀσφαλῆ term. a. quem γιὰ τὸν Κιτιέα Ἀπολλόδωρο καὶ γιὰ τὸν ὁμώνυμό του –καὶ πιθανῶς σύγχρονό του– Ταραντῖνον ἰατρό (ἡ δὲ δυνατότητα προσδιορισμοῦ term. p. quem –κατὰ προσέγγιση ἔστω– εἶναι μηδαμινή).

*b.1. Apollodoro qui De bestiis venenatis: περὶ ἰοβόλων θηρίων (ἢ ζῴων) καὶ περὶ τῆς θεραπείας τῶν ὑπό τινος ἰοβόλου πληγέντων ἢ δηχθέντων (τὰ σχετικὰ ἀντίδοτα κ.τ.τ.), ὅπως καὶ περὶ δηλητηρίων καὶ ἀλεξιφαρμάκων (κ.τ.τ.), ἔχουν γραφεῖ πολλὰ ἀπὸ πολλούς (βλ. χαρακτηριστικὰ Μαυρ. Ἀρχιγέν. 387-90, μὲ βιβλιογραφία)· ἀνάμεσά τους καὶ ὁ Apollodorus τοῦ Πλινίου (ἐδῶ [1, πηγὲς βιβλ. 11] καὶ κατωτ. *F6 [11.86-87], ἀλλὰ καὶ *F2 [20.86] καὶ *F4a-c [22.18-19, 31, 59]), ὅπως καὶ ὁ Ἀπολλόδωρος τοῦ Γαληνοῦ (*F7a-b) καὶ τοῦ Ἀθήναιου (*F8, Ἀπολλόδωρος ἐν τῷ Περὶ θηρίων). Ἂν πρόκειται γιὰ ἕναν ἢ περισσότερους ὁμώνυμους συγγραφεῖς, καὶ ποιόν ἢ ποιούς, εἶναι ἀδύνατο νὰ ἀποφανθεῖ κανεὶς μὲ βεβαιότητα. Ἡ κατηγορηματικὴ θέση τοῦ M. Wellmann ("Sextius Niger. Eine Quellenuntersuchung zu Dioscorides"5, Hermes 24 [1889] 563, βλ. καὶ "Apollodoros" [69], RE1 1.2 [1894] 2895), ὅτι ὅλες οἱ κοινὲς στοὺς Διοσκουρίδη, Νίκανδρο καὶ Πλίνιο ἰολογικὲς παρατηρήσεις ἀνάγονται στὸν Ἀπολλόδωρο τὸν Ἰολόγο (γιὰ τὸν Νίκανδρο βλ. ἐπίσης Ο. Schneider Nicandr.4 181 κἑ. καὶ Gow – Scholfield Nicander6 21, μὲ περαιτέρω παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία, πβ. Ε. Εμμανουήλ Νίκανδρ.7 10), δὲν φαίνεται βέβαιη (πβ. PPC8 Α 63: «He [sc. Ἀπολλόδωρος Κιτιεύς] wrote "Περὶ μύρων καὶ στεφάνων" and "Περὶ θηρίων"», μὲ παραπομπὴ στὸν Πλίνιο καὶ στὸν Ἀθήναιο, καὶ βλ. κατωτ. σχόλια στὰ σχετικὰ ἀποσπ., μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία).

2-3. Apollodoro qui De odoribus: στὰ ἀντίστοιχα μὲ τοὺς ἐδῶ καταλόγους (1.12-13) βιβλία (12 καὶ 13) δὲν γίνεται ἀναφορὰ σὲ συγγραφέα Apollodorum, οὔτε σὲ ἄλλον συγγραφέα ἔργου De odoribus (ἢ κεφαλαίου ἔστω de odoribus)· πβ. ὅμως τὸ κατωτ. *F9 (Ἀθήν. 15, 675a-e: στ. 38 Ἀπολλόδωρος ἐν τῶι Περὶ μύρων καὶ στεφάνων, καὶ στ. 1 Φιλωνίδης δ' ὁ ἰατρὸς ἐν τῶι Περὶ μύρων καὶ στεφάνων). Ἂν πρόκειται γιὰ τὸν ἴδιο Ἀπολλόδωρο (βλ. Χατζηστεφάνου ΑΚΓ3 1042), καὶ ποιόν, παραμένει ἐπίσης πρόβλημα (πβ. PPC8 ὅ.π. [σ.στ. 1] καὶ βλ. τὰ σχόλια στὸ *F9).

*c.1-2. qui de medicina metallica (...) Apollodoro: οὔτε στὰ βιβλία 33-35 γίνεται μνεία σὲ συγγραφέα Apollodorum ἢ σὲ ἄλλον συγγραφέα ἔργου De medicina metallica (ἢ κεφαλαίου ἔστω de medicina metallica)· στὶς λοιπὲς δὲ ἀρχαῖες πηγὲς οὐδεμία γίνεται ἀναφορὰ σὲ Ἀπολλόδωρο ποὺ ἔγραψε περὶ μεταλλικῶν φαρμάκων. Καὶ τὰ ἐδῶ δεδομένα (βλ. καὶ ἀνωτ.) δὲν ἐπιτρέπουν ἀπόδοση τοῦ ἔργου σὲ κάποιον ἀπὸ τοὺς γνωστοὺς Ἀπολλοδώρους.

  1. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .a↑ b↑
  2. Papalexopoulos, A. (1981), Zypriotische Medizin in der Antike, Würzburg.
  3. Χατζηστεφάνου, Κ. Παπαδόπουλλος, Θεόδωρος (ed.) (1997-2000), Ἡ Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία, Ἱστορία τῆς Κύπρουτóμ. Α', μέρος β΄, 973-1047.a↑ b↑
  4. Schneider, O. (1856), Nicandrea. Theriaca et Alexipharmaca, Leipzig.a↑ b↑ c↑
  5. Wellmann, M. (1889), Sextius Niger. Eine Quellenuntersuchung zu Dioscorides, Hermes 24: 530-569.
  6. Gow, A. S. F. & Scholfield A. F. (1953), Nicander: The Poems and Poetical Fragments, Cambridge.
  7. Ἐμμανουήλ, Ἐ. Ἰ. (1954), Νίκανδρος ὁ Κολοφώνιος, ὁ ποιητής-ἰατρός, Ἀθῆναι.
  8. Michaelidou-Nicolaou, I. (1976), Prosopography of Ptolemaic Cyprus, Studies in Mediterranean Archaeology,vol. XLIV Göteborg .a↑ b↑