You are here

F73

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Schol. Ammon. ad Φ 155-56 (P. Oxy. 221 col. 6.16 sqq.)
  1. Cf. Schol. bT ad Φ 140 (et Schol. A ad Φ 155a et b ad c2, T ad Φ 156) et Eust. ad Φ 155 (p. 1228.31 sqq.), ubi similia sed sine Istri nomine.


  2. [Vid. P. Oxy. (= P infra) 221 col. 6.16-30 et 7.1: 2(1899) 62 et (adnot.) 68, B.P. Grenfell – A. S. Hunt (= GH); FGrH 334 F 73 (= J.); Schol. ad Φ 155-16: V. 89-90 Erbse (= E.).]
  3. 1-12 pl. suppl. GH
  4. 1 μ̣οι Ε.: ΜΟΙ GH ‖
  5. ἑνδε[κ- Ε.: ΕΝΔ[ΕΚ- GH ‖
  6. GH: E. (ἥδεεἰλήλουθα om. J.)
  7. 2 τῆι> al. sim. suppl. E. (τη al. sim. P; fort. sine ι scribendum, cf. supra [ΑΚυΓ2] 11 Ε 24.1 al.) ‖
  8. Εὐ̣[ριπίδην καὶ] suppl. Blass, prob. E.: Ε[υρ-] GH ‖
  9. ἐν (post καὶ) superscr. m. pr.
  10. 3 λ̣έ̣[γεται ]στ- Ε.: α̣[. . . . Α]στ- GH; [νεγνώσθη ]στ- J.; [κούει ]στ- Ludwich
  11. 4 [γ]ε E.: αγε GH (ἄγε, etiam αὐτὰρ etc. J.) ‖
  12. Πηλέγονος J.
  13. 5 Ἀστεροπ[α]ῖος E.: -οπ[αι]ος GH (-οπαῖος J.) ‖
  14. [ἔπαι]ν̣ος (-νος) Ludwich «quod si recipiatur, pro αὐτὸς scribendum sit αὐτοῖς» E.): [. . . .] . ος («fort.]ι̣ vel ]ν̣») scr. E., adnotans «fort. [καὶ ἀξ]ιὸς vel [ὁ ἀξ]ιὸς (cf. Φ 141 [vel Π 288] cum Β 849 et 850)» (ubi Ἀξιός); [. . . . ν̣ος GH (haec, et sequ. [ante καὶ εἰ μὴ] om. J.)
  15. 6 Διακ[όσμ]ο̣υ E.: -ου GH ‖
  16. [ἦνεἰμὴ̣ dubit. scripsimus; [καὶ εἰ] μὴ̣ GH, «(fort. longius), malim [ἦν· εἰ]» adnotat E., qui scr. . . εἰ] μὴ; καὶ εἰ μὴ J. ‖
  17. δέ (ante τις) superscr. m. pr.
  18. 7 ἐ̣ν E.: [ε]ν GH ‖
  19. Δια[κόσμ]ω̣‹ι› E.: Δια[κοσμ]ω GH (Διακόσμωι J.) ‖
  20. κω̣λ̣υει GH; κωλύει E. (et J.): κωδύει, em. m. pr. («supra υ vest. incerta, fort. litterae λ» E.)
  21. 8 [ἕνα τῶ]ν̣ («fort. rectius -τῶν]» adnot.) ἐπ̣ὶ̣ E.: -τω]ν επι GH ‖
  22. ον̣[τα GH: ὄν[τα E. ‖
  23. ὠνομάσθ̣αι E.: ωνομασ[θ]αι GH
  24. 9 Σχιδιον P, χ del. et τ superscr. m. pr. [«supra δ (fort. non correctam) lac.» adnot. E.; "The scribe apparently first wrote σχιδιον, altering it to στιχιον" adnot. GH] ‖
  25. Στίχιον, Σχέδιον J.
  26. 10 ante ὃς fortius dist. GH et E. (Τεῦκρον, ὃς J.) ‖
  27. Ἀγαμέμνονο̣[ς E.: -ο[ς GH
  28. 11 ϊστρος P
  29. 12 [κοίρανε λαῶν] (col. 7.1) suppl. GH (adnot.), J., E. (adnot.).
Σχόλ. Ἀμμων. στὸ Φ 155-56 (P. Oxy. 221 col. 6.16 κἑ.)

αὐτὴ μοῦ εἶναι ἡ ἑνδέκατη αὐγὴ ἀπὸ τότε πού 'ρθα στὴν Τροία·

στὴν κατὰ τὸν Εὐριπίδη (Ἰλιάδα) καὶ σὲ κάποιες ἄλλες καὶ στὸν

Διάκοσμον (ἢ Κατάλογοννεῶν, στὸ Β 848a) συγκαταλέγεται ὁ Ἀ-

στεροπαῖος ὡς ἑξῆς· «ὁ Πυραίχμης πάλι ὁδηγοῦσε τοὺς Παίονες μὲ

τὰ κυρτὰ τὰ τόξα | κι ὁ ἐπιδέξιος τοῦ Πηλεγόνα ὁ γιὸς ὁ Ἀστερο-

παῖος·» γιατὶ αὐτὸς ἦταν ἔπαινος μέσα ἀπὸ τὸν Κατάλογο· μὰ ἂν δὲν

δέχεται κάποιος ὡς γνήσιον τὸν στίχο τοῦ Καταλόγου ποὺ ἀναφέρε-

ται σ' αὐτόν, οὐδόλως ἀποκλείεται ὄντας αὐτὸς ἕνας ἀπὸ τοὺς ἐπι-

μέρους ἡγεμόνες νὰ μὴν ἔχει ἀναφερθῆ ὀνομαστικά (στὸν Κατάλο-

γο), ὅπως ἀκριβῶς καὶ ὁ Στιχίος, ὁ Σχεδίος, ὁ Φοίνικας, ὁ Πάτροκλος,

ὁ Ἀντίλοχος, ὁ Τεῦκρος, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Ἀγα-

μέμνονα προσφωνεῖται (Θ 281), ὅπως καὶ ὁ Ἴστρος σημειώνει,

«Τεῦκρε, ἀγαπητέ, τοῦ Τελαμώνα γιέ, | ποὺ κυβερνᾶς ἀνθρώπους».


Πβ. Σχόλ. bT στὸ Φ 140 (καὶ Σχόλ. Α στὸ Φ 155a καὶ b στὸ c2, T στὸ Φ 156)

καὶ Εὐστ. στὸ Φ 155 (σ. 1228.31 κἑ.), ὅπου παρόμοια ἀλλὰ χωρὶς τὸ ὄνομα τοῦ Ἴστρου.

Σχόλια: 

73. Μιὰν πληρέστερη ἔκθεση τῶν ἐγειρόμενων προβλημάτων καὶ τῶν προτεινόμενων ἑρμηνειῶν δίνει ὁ Εὐστ. (σχόλ. στὸ Φ 155, 1228.31 κἑ.): ἐνταῦθα δὲ παρασημειοῦνται οἱ παλαιοί, ὅτι ἐν τῷ Καταλόγῳ μὲν ἀγκυλότοφοι Παίονες λέγονται, ὧδε δὲ δολιχεγχέες. καί φασιν, ὅτι ἢ ἐπαμφοτερίζουσι, καθὰ καὶ ὁ Τεῦκρος ποτὲ μὲν αἰχμάζων, ποτὲ δὲ τοξεύων, ἢ καὶ διττὸν γένος εἰσίν, οἱ μὲν ὑπὸ τῷ Πυραίχμῃ, οἱ δὲ ὑπὸ τῷ Ἀστεροπαίῳ. φασὶ δὲ καὶ ἐν τῷ Καταλόγῳ μὴ κεῖσθαι τὸν Ἀστεροπαῖον, ἢ ὡς νεήλυδα, ἢ καὶ ὡς μὴ κυρίως ἡγεμόνα. οὕτω γάρ, φασι, καὶ ἐπὶ Ἀθηναίων ἐν τῷ Καταλόγῳ Μενεσθέως μνησθεὶς ἡγεμόνος ὁ ποιητὴς ἐν τῇ ἐπὶ ναυσὶ μάχῃ καὶ Στιχίου μέμνηται καὶ Φείδαντος. εἰ δὲ καὶ Πρωτεσιλάου πεσόντος Ποδάρκης εἶχε τὸ πᾶν τῆς ἀρχῆς, οὕτω καὶ Ἀστεροπαῖος διὰ τὸ τὸν Πυραίχμην προαναιρεθῆναι αὐτὸς νῦν ἄρχειν τῶν Παιόνων λέγεται. τινὲς δὲ καὶ τὸν Ἀστεροπαῖον ἐν τῷ Καταλόγῳ τάσσουσιν, ὑποτάσσοντες στίχον καὶ γράφοντες οὕτως· «Πυραίχμης ἄγε Παίονας ἀγκυλοτόξους, | Πηλεγόνος θ' υἱὸς περιδέξιος Ἀστεροπαῖος» (πβ. Σχόλ. b Τ στὸ Φ 140, Α στὸ 155α. καὶ b στὸ c2, Τ στὸ 156).
Ὁ Ἀμμών. ἀσχολεῖται μὲ τὸ πρόβλημα τῆς ἀπουσίας τοῦ Ἀστεροπαίου ἀπὸ τὸν Κατάλογον, καὶ στέκει ἰδιαίτερα στὴ β΄ ἑρμηνεία ἀναφέροντας ὡς ἀνάλογα παραδείγματα ἀπουσίας ἀπὸ τὸν Κατάλογον τοὺς Στιχίον, Σχεδίον, Φοίνικα, Πάτροκλον, Ἀντίλοχον, Τεῦκρον, ὃς καὶ ὑπ' αὐτοῦ τοῦ Ἀγαμέμνονος προσηγόρευται, καθὰ καὶ Ἴστρος φησί (κ.λπ.).
   Ὁ Ἴστρος, ὁ ὁποῖος φαίνεται νὰ μνημονεύεται ἀπὸ τὸν Ἀμμών. μόνο ὡς πρὸς τὸν Τεῦκρο ἀλλ' ἀποτελεῖ πηγὴ γιὰ τὸν Σαλαμίνιο ἥρωα καὶ τῶν σχολ. τοῦ Λυκόφρ. (ἀνωτ. F57, ὡς Ἴστρος ἐν Συμμίκτοις), δὲν ἀποκλείεται νὰ ἀνέπτυσσε τὰ περὶ Τεύκρου στὸ ἴδιο ἔργο (στὰ Σύμμικτα, κατὰ τὸν Jacoby1 ὅ.π.)· ἀλλὰ καὶ τὰ Ὑπομνήματα (βλ. ἀνωτ. σχόλ. στὸ F58) δὲν ἀποκλείεται νὰ περιεῖχαν ἀναφορὲς στὸν Τεῦκρο. Οὕτως ἢ ἄλλως, πιθανὸ εἶναι νὰ ἀντλοῦνται τὰ ἐδῶ ἀπὸ ἕναν κατάλογο μὲ περιπτώσεις σημαντικῶν Ὁμηρικῶν προσώπων (ἡρώων, πβ. ἀνωτ. F69 μὲ σχόλ.) ποὺ μὴ ὄντας βασιλεῖς ἀλλὰ τῶν ἐπὶ μέρους ἡγεμόνων δὲν ἀναφέρονται στὸν κατάλογο (πβ. Τζέτζ. Λυκόφρ. 586 [Ἀ. Βοσκοῦ Μορφώ2 21 καὶ 42 σημ. 14] γιὰ τοὺς Κηφέα καὶ Πράξανδρον κ.ἄ.).
   Ὁ Τεῦκρος (ὅ.π. 21 κἑ.), ποὺ –ὅπως καὶ ὁ Ἀστεροπαῖος– δὲν ἐμφανίζεται στὸν Κατάλογο, ἀποτελεῖ τὸ ἄριστο ἀπὸ τὰ μνημονευόμενα παραδείγματα σὲ σχέση μὲ τὴν ὑποστηριζόμενη ἑρμηνεία (κι ἡ ἀναφορὰ στὸ Θ 281 Τεῦκρε, φίλη κεφαλή, Τελαμώνιε κοίρανε λαῶν τὴν ἐνισχύει, ἁρμόζει δὲ ἄριστα μὲ τὰ περὶ ἡρώων καθὼς ὁ Τεῦκρος δὲν ἀποκαλεῖται ἥρως στὸν Ὅμηρο), ἐνῶ γιὰ τοὺς λοιποὺς ὑπάρχουν κι ἄλλα σημαντικὰ προβλήματα κι ἄλλες ἑρμηνεῖες:
(α΄) Ὁ Ἀστεροπαῖος (βλ. καὶ ἀνωτ. Εὐστ.) θὰ μποροῦσε κάλλιστα νὰ μνημονεύεται στὸν Κατάλογο (κι ἡ προσπάθεια τοῦ Εὐρ. κι ἄλλων νὰ εἰσαχθῆ σ' αὐτὸν δείχνει ἀκριβῶς αὐτὴ τὴν πεποίθηση), γιατὶ εἶναι ὄντως ἐπικεφαλῆς τῶν Παιόνων κι ἡ ἐμφάνισή του στὸ Φ 136 κἑ. εἶναι ἡγεμονική (154 κἑ. εἴμ' ἐκ Παιονίης ἐριβώλου, τηλόθ' ἐούσης, | Παίονας ἄνδρας ἄγων δολιχεγχέας [νὰ σημειωθῆ ὅτι τὸ Β 848 ἀγκυλοτόξους δὲν ἁρμόζει ἐδῶ στὸ μέτρο]· ἥδε δέ μοι νῦν ἠὼς ἑνδεκάτη, ὅτε Ἴλιον εἰλήλουθα [κι ὁ Πυραίχμης εἶναι ἤδη νεκρός]· | αὐτὰρ ἐμὴ γενεὴ ἐξ Ἀξιοῦ κ.λπ., 163 ἥρως Ἀστεροπαῖος)· ἡ ἐκ τῶν ὑστέρων ἄφιξή του –σὲ συνδυασμὸ καὶ μὲ τὰ περὶ Πυραίχμου– εἶναι εὔλογο ποιητικὸ εὕρημα γιὰ τὴν ἀπουσία του ἀπὸ τὸν Κατάλογο, ὄχι ὅμως κατ' ἀνάγκη καὶ ἡ πραγματικὴ αἰτία, νοουμένου μάλιστα ὅτι δὲν ἔχουν περάσει δέκα μέρες ἀπὸ τὰ γεγονότα τῆς Β ραψωδίας) (βλ. CIl στὰ σχετικὰ χωρία, κυρίως στὰ Β3 848-50, Μ4 101-2 καὶ 103-4, Ρ5 215-18, Φ6 139-204 [γεν. σημ.], 141 ["Asteropaios aroused considerable interest later: a monograph on him was written by Ptolemy Pindarion (Wilamowitz, Kleine Schriften7 IV 143), and schol. pap. XII (Erbse8, on 21.163) cites a fragment of lyric poetry about him (PMG9 501)", ἡ παραπομπὴ στὸν Erbse8 ἀναφέρεται στὰ ἑπόμενα τοῦ ἐδῶ χωρίου μὲ μνεία τοῦ τίτλου Περὶ Ἀστεροπαίου τοῦ παρ' Ὁμήρῳ μνημονευομένου], 152-60, 155-6 κ.ἀ., Ψ 560-2 καὶ 807-8).
(β΄) Τὰ σχετικὰ μὲ τοὺς Στιχίον καὶ Σχεδίον, ὅπως καὶ τὰ σχετικὰ μὲ τοὺς Φοίνικα, Πάτροκλον καὶ Ἀντίλοχον, δὲν δικαιολογοῦν τὴν ἐδῶ ἀναφορά τους, καθώς: (1.) ὁ Σχεδίος ὁ γιὸς τοῦ Ἰφίτου δὲν ἀπουσιάζει ἀπὸ τὸν Κατάλογο (βλ. Β 517-18 αὐτὰρ Φωκίων Σχεδίος καὶ Ἐπίστροφος ἦρχον, | υἷες Ἰφίτου μεγαθύμου Ναυβολίδαο, βλ. καὶ Ρ 306 κἑ. Σχεδίον, μεγαθύμου Ἰφίτου υἱόν, Φωκίων ὄχ' ἄριστον κ.λπ., πβ. ὅμως Ο 515-16 ἔνθ' Ἕκτωρ μὲν ἕλε Σχεδίον, Περιμήδεος υἱόν, | ἀρχὸν Φωκήων καὶ βλ. τὰ σχετικὰ σχόλια στὸ CIl10)· (2.) ὁ Στιχίος δὲν εἶναι πρόσωπο τὸ ὁποῖο μπορεῖ νὰ παραβληθῆ μὲ τὸν Ἀστεροπαῖο, μολονότι δὲ στὸ Ν 195-96 Στιχίος δῖός τε Μενεσθεύς –ἀπὸ κοινοῦ- χαρακτηρίζονται ἀρχοὶ Ἀθηναίων ὁ ποιητὴς δὲν ἀφήνει καμμιὰν ἀμφιβολία ὅτι οἱ δυό τους δὲν εἶναι ἰσότιμοι (βλ. Ν 689-91 Ἀθηναίων ... | ἦρχ' υἱὸς Πετεῶο Μενεσθεύς [βλ. καὶ 546 κἑ., κυρίως 552], οἱ δ' ἅμ' ἕποντο | Φείδας τε Στιχίος τε Βίας τ' ἐΰς καὶ Ο 329-31 Ἕκτωρ μὲν Στιχίον τε καὶ Ἀρκεσίλαον [Β 495] ἔπεφνε, τὸν μὲν Βοιωτῶν ἡγήτορα χαλκοχιτώνων, τὸν δὲ Μενεσθῆος μεγαθύμου πιστὸν ἑταῖρον, μὲ τὰ σχετικὰ σχόλια στὸ CIl10 [καὶ στὸ Ο 515-17, μὲ τὴν πρόταση τοῦ Janko νὰ υἱοθετηθοῦν οἱ vv. ll. ant. Ἀθηναίων ἀντὶ Φωκήων στὸ Ο 516 καὶ Σχεδίος ἀντὶ Στιχίος στὸ Ν 195])· (3.) οἱ Φοῖνιξ, Πάτροκλος καὶ Ἀντίλοχος δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ ἀναφερθοῦν, ἀφοῦ ἀνήκουν στοὺς περὶ τὸν Ἀχιλλέα ποὺ ὀργισμένος ἔχει ἀποχωρήσει ἀπὸ τὴ μάχη καὶ ἀπουσιάζει ἐπίσης ἀπὸ τὸν Κατάλογο (βλ. Ἀ. Βοσκοῦ ΜΑΦ 47 [MAPh211 61] κἑ. μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία). Ἐν κατακλεῖδι: Μοναδικὸ ἄριστο παράδειγμα εἶναι ὁ Τεῦκρος, τοῦ Ἴστρου.

  1. Jacoby, F. (1949), Atthis: The Local Chronicles of Ancient Athens, Oxford .
  2. Βοσκός, Α. Ι. (1999), Μορφὼ παροικήσουσι: Λυκόφρονος Ἀλεξάνδρα, Λευκωσία Κύπρου.
  3. Kirk, G. S. & Kirk G. S. (1985), The Iliad: A Commentary, Vol. I: books 1-4, Cambridge.
  4. Hainsworth, B. & Kirk G. S. (1993), The Iliad: A Commentary, Vol. III: books 9-12, Cambridge.
  5. Edwards, M. N. & Kirk G. S. (1991), The Iliad: A Commentary, Vol. V: books 17-20, Cambridge.
  6. Richardson, N. & Kirk G. (1993), The Iliad: A Commentary, Vol. VI: books 21-24, Cambridge.
  7. von Wilamowitz-Moellendorff, U. (1935-1972), Kleine Schriften, Vols. I-VI, Berlin.
  8. Erbse, H. (1969-1988), Scholia Graeca in Homeri Iliadem (Scholia vetera), Vols. I-VII, Berlin.a↑ b↑
  9. Page, D L. (1962), Poetae Melici Graeci, Oxford.
  10. Janko, R. & Kirk G. S. (1992), The Iliad: A Commentary, Vol. IV: 13-16, Cambridge.a↑ b↑
  11. Βοσκοῦ, Ἀ. Ἰ. (1974), Μελέαγρος – Ἀχιλλεὺς καὶ Φοῖνιξ: Συμβολὴ εἰς τὴν ἔρευναν τῆς ἑνότητος τῆς Ἰλιάδος, Σειρὰ ἐπιστημονικῶν διατριβῶν, 1 Λευκωσία.