You are here

F7

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Anon. Ars rhet. 362.19 et 380.9 Spengel – Hammer
  1. [Vid. et SVF (J. von Arnim) frr. 83 et 84; ΑΚΕΠ Γα΄ 27.7-8α. Cf. Max. Plan. Hermog. Inv. (τόμ. γ΄) V. 396.2-5 Walz; cf. etiam Ruf. Ars rhet. (31.) 405.15-16 Spengel – Hammer: fere eadem, sine Zenonis nomine.]
  2. b. 1 παράδειγμα δέ ἐστιν, ὡς Ζήνων φησί (pro ὡςἐστι) Plan.; παράδειγμα μὲν οὖν ἐστὶ Ruf. ‖
  3. γεγενημένου Ruf. (et in sequ. Plan.)
  4. 2 πρὸς (pro εἰς) Ruf. ‖
  5. νῦν om. cod. Ven. (Plan.) et Ruf. ‖
  6. οἷον τὸ μὲν ζήτημα, εἰ δεῖ (εἴδη Mon. 8.) πολλῶν καὶ σοφῶν τὰ μαθήματα συλλέγειν add. Plan. (post ζητουμένου).
Ἀνων. Τέχνη ῥητ. 362.19 et 380.9 Spengel – Hammer

a. Ὁ δὲ Ζήνων ὁρίζει ὡς ἑξῆς· «διήγησις εἶναι ἔκθεση τῶν πραγ-

μάτων τῆς ὑπόθεσης ἡ ὁποία ρέπει στὸ ὑπὲρ τοῦ λέγοντος πρόσω-

πο.»


b.
Κατὰ τὸν Ζήνωνα πάλι, «παράδειγμα εἶναι ἡ ἐπαναφορὰ στὴ

μνήμη ἑνὸς πράγματος ποὺ ἔγινε, γιὰ νὰ παραλληλιστῆ (καὶ νὰ ἑρ-

μηνευτῆ βάσει αὐτοῦ) τὸ τώρα ζητούμενο».

Σχόλια: 
a.1 / b.1. Ζήνων:Ζήνων ὁ Κιτιεὺς ὁ ἀρχηγέτης τῆς Στωικῆς φιλοσοφίας κατὰ πολλούς (βλ. RE1 σ.λ. Zenon 9., 142 [H. Gärtner], μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία)· ὡς ἀπόσπ. τοῦ Στωικοῦ φιλοσόφου ἐκδίδει τὰ χωρία ὁ J. von Arnim (SVF2 I. 83 καὶ 84), καὶ τὸ αὐτὸ πράττει ὁ Χατζηιωάννου (ΑΚΕΠ3 Γα΄ 27.7 καὶ 8), προσθέτοντας καὶ τὸ σχετικὸ χωρίο τοῦ Μάξ. Πλαν. (ὅ.π. 27.8α, βλ. καὶ Στ΄ σελ. 9 σχόλ. ἀρ. 25). Οἱ ὁρισμοὶ τῆς διηγήσεως καὶ τοῦ παραδείγματος θὰ μποροῦσε ὄντως νὰ ἀνήκουν στὸν Κιτιέα Στωικὸ φιλόσοφο (3ος αἰ. π.Χ.), ὅπως σημειώνει ὁ H. Gärtner1 (ὅ.π.), καθὼς αὐτὸς ἔχει ὡς γνωστὸν ἀσχοληθεῖ εὐρέως μὲ βασικὰ θέματα λόγου καὶ Τέχνης, Γραμματικῆς ἀλλὰ καὶ Ῥητορικῆς καὶ Λογικῆς (βλ. ΑΚυΓ54 σσ. 18 κἑ. καὶ ἀποσπ. 88 κἑ., μὲ τὰ σχετικὰ σχόλ. [καὶ βιβλιογραφία]· Long HellPh5 121-39· ἐπίσης ἀνωτ. Τ1 σχόλ. σχόλ. σ.στ. 1, κ.ἄ.). Πιὸ πιθανὴ ὅμως εἶναι ἡ ἀπόδοση τῶν ὁρισμῶν αὐτῶν, ἢ τοὐλάχιστο τῆς ἐνδελεχοῦς ἐνασχόλησης μὲ τὴ διήγησιν καὶ τὸ παράδειγμα, στὸν ὁμώνυμο Κιτιέα ρήτορα (καὶ σοφιστή, ἴσως καὶ τεχνογράφο-γραμματικό) τοῦ 2ου αἰ. μ.Χ., ὁ ὁποῖος καὶ ἀσκεῖ εὐρύτατη ἐπίδραση, τόσο στοὺς περίπου συγχρόνους του ὅσο καὶ στοὺς μεταγενεστέρους σὲ θέματα σχετικά (βλ. ἀνωτ. καὶ κατωτ.)· ὑπερβολικὴ φαίνεται ἡ ὑπόθεση τοῦ W. Schmid (RhM6 72 [1917/8] 244), ἡ ὁποία κατὰ τὸν H. Gärtner1 (ὅ.π.) δὲν μπορεῖ νὰ ἀποδειχθῆ ἀλλ' οὔτε καὶ νὰ ἀπορριφθῆ μὲ βεβαιότητα, ὅτι ὁ Ζήνων εἶναι ὁ συγγραφέας τοῦ παραρτήματος στὸ πρῶτο μέρος καὶ ὁλόκληρου τοῦ δεύτερου μέρους τῆς οὕτω καλούμενης Τέχνης ῥητορικῆς (Schmid6 Aristid.) τοῦ Αἰλίου Ἀριστείδου (2ος αἰ. μ.Χ. [πιθανῶς λίγο νεώτερος ἀπὸ τὸν Ζήνωνα]· βλ. RE1 καὶ OCD7 σ.λ., East. – Knox ΙΑΕΛ48 860-64 καὶ 1075 [κ.ἀ.], μὲ βιβλιογραφία)· ἀντίθετα, ὁ ὁρισμὸς τοῦ παραδείγματος (βλ. κατωτ.) στὴν Τέχν. ῥητ. (Spengel – Hammer9 399-407 τοῦ Περίνθιου σοφιστῆ Ῥούφου (2ος αἰ. μ.Χ. [βλ. RE1 σ.λ., 16.], σύγχρονος –καὶ συμφοιτητὴς– τοῦ Ἀριστείδ., πιθανῶς λίγο νεώτερος ἀπὸ τὸν Ζήνωνα) καὶ μέρος τῆς σχετικῆς ἐπιχειρηματολογίας οὐδόλως ἀποκλείεται νὰ ὀφείλονται στὴ σχετικὴ διδασκαλία τοῦ Κιτιέα ρήτορα (ποὺ δὲν ἀποκλείεται ἐπίσης νὰ ἔχει δεχθῆ σὲ κάποια σημεῖα τὴν ἐπίδραση τοῦ ἀρχηγέτη τῆς Στωικῆς φιλοσοφίας Ζήνωνος τοῦ Κιτιέως).

a.1. διήγησις: Οἱ σχετικοὶ ὁρισμοὶ εἶναι πολλοὶ καὶ ποικίλοι. Ὁ Ἀνών. συντάκτης τῆς Τέχν. ῥητ. (ἔχοντας τὸν Νεοκλῆ, ὅπως καὶ τον Ἀλέξανδρο καὶ τὸν Ἁρποκρατίωνα, ὡς κύρια πηγή του: βλ. RE1 σ.λ. Neokles 6 [W. Stegemann], ὅπου καὶ ἡ ἄποψη [μὲ βιβλιογραφία] ὅτι ὁ Νεοκλῆς χρησιμοποιεῖ τὸν Ζήνωνα τὸν Κιτιέα τὸν ἱδρυτὴ τῆς Στοᾶς –καὶ ὄχι τὸν ὁμώνυμο ρήτορα– στὸ ἔργο του, κατα­κρίνοντας τὸν ὁρισμὸ τῆς διηγήσεως ἀπ' αὐτὸν ἀλλὰ μιμούμενος τὸν ὁρισμό του γιὰ τὸ παράδειγμα), στὸ Περὶ διηγήσεως κεφάλαιο προτάσσει τὸν ὁρισμὸ τῆς διηγήσεως (ὅπως καὶ στὴν περίπτωση τοῦ παραδείγματος: βλ. κατωτ.) ἀπὸ τὸν Νεοκλέα (τὸν τεχνογράφο, τοῦ 1ου ἢ 2ου μ.Χ. αἰ.): ἔστι δὲ ἡ διήγησις κατὰ Νεοκλέα ἡ δικανικὴ ἔκθεσις πραγμάτων εἴς τινα ζήτησιν ἀνηκούσης, οὔτε δὲ τῶν ἐνεστώτων φησὶ διήγησιν εἶναι οὔτε τῶν μελλόντων, ἀλλὰ τῶν μὲν ἐνεστώτων ἔνδειξις, ὡς ἐν τῇ Ἀντιγόνῃ δεικνὺς τοὺς ἥρωας, τῶν δὲ μελλόντων πρόρρησις· παραθέτει ἀκολούθως τὸν ἐδῶ συζητούμενο ὁρισμὸ τοῦ Ζήνωνος, καὶ αὐτοὺς ποὺ ἔδωσαν οἱ Θεόδωρος (διήγησίς ἐστι πράγματος αὐτοτελοῦς κατὰ ψιλὴν ἀπόδοσιν ἔκθεσις περὶ τῶν ἤδη γεγονότων) καὶ Ἀπολλόδωρος (διήγησίς ἐστι περιστάσεως ἔκθεσις), γιὰ νὰ καταλήξει: ὅθεν Ἀλέξανδρος ὁρίζεται αὐτὴν οὕτως· διήγησίς ἐστιν ἔκθεσις καὶ παράδοσις τῷ ἀκροατῇ τοῦ πράγματος οὗ κοινούμεθα αὐτῷ (ὄχι ἰδιαίτερα διαφωτιστικός, καὶ προφανῶς ὄχι καλύτερος ἀπ' αὐτὸν τοῦ Ζήνωνα). Ἀξιοσημείωτα εἶναι δύο σχετικὰ χωρία ἀπὸ τὰ ἀρχ. Σχόλια στὸν Δημοσθένη, ὅπου τὸ τινὲς δὲν ἀποκλείεται νὰ ὑποδηλώνει καὶ τὸν Ζήνωνα τὸν ρήτορα [βλ. ἀνωτ. Τ1 σχόλ. σ.στ. 2-3 σ.λ. Ὑπόμνημα (...) εἰς Δημοσθένην, μὲ περαιτέρω παραπομπές): ΙΙ. 162.31-33 Dilts10 φασὶ γάρ τινες τοῦτο μὴ εἶναι διήγησιν διὰ τὸ προειδέναι τὸν δῆμον τὰ γεγενημένα καὶ διὰ τὸ ἐν ὅρῳ μὴ χρῆναι διηγεῖσθαι, ἀλλὰ προβαλλεσθαι· καὶ ὅ.π. 322.8-10 [27c] ζητοῦσι δέ τινες πῶς ἐνταῦθα πραγματικῆς οὔσης τῆς στάσεως ἔστι διήγησις· ἀεὶ γάρ ἡ πραγματικὴ περὶ μελλόντων ἔχειν τὴν σκέψιν, ἡ δὲ διήγησις γεγονότων ἐστὶν ἀφήγησις. Πβ. Ἀριστοτ. Ῥητ. 1414a 21 κἐ., κυρίως 37 κἑ. νῦν δὲ διαιροῦσι γελοίως· διήγησις γάρ που τοῦ δικανικοῦ μόνου λόγου ἐστίν, ἐπιδεικτικοῦ δὲ καὶ δημηγορικοῦ πῶς ἐνδέχεται εἶναι διήγησιν οἵαν λέγουσιν, ἢ τὰ πρὸς τὸν ἀντίδικον, ἢ ἐπίλογον τῶν ἀποδεικτικῶν; (βλ. καὶ ἑπομ.), 1416b δεῖ δὲ τὰς μὲν γνωρίμους ἀναμιμνήσκειν· διὸ οἱ πολλοὶ οὐδὲν δέονται διηγήσεως, οἷον εἰ θέλεις Ἀχιλλέα ἐπαινεῖν (ἴσασι γὰρ πάντες τὰς πράξεις), ἀλλὰ χρῆσθαι αὐταῖς δεῖ. ἐὰν δὲ Κριτίαν, δεῖ· οὐ γὰρ πολλοὶ ἴσασιν. νῦν δὲ γελοίως τὴν διήγησίν φασι δεῖν εἶναι ταχεῖαν κ.λπ., 1417b κἑ. ἐν δὲ δημηγορίᾳ ἥκιστα διήγησίς ἔστιν, ὅτι περὶ τῶν μελλόντων οὐδεὶς διηγεῖται· ἀλλ' ἐάν περ διήγησις ᾖ, τῶν γενομένων ἔστω, ἵνα ἀναμνησθέντες ἐκείνων βέλτιον βουλεύσωνται περὶ τῶν ὕστερον, ἤ διαβάλλοντος ἤ ἐπαινοῦντος κ.λπ., κ.ἄ. (βλ. καὶ 36 κἑ. [πβ. τὰ ἐδῶ ἑπόμ.] ἔστιν δὲ τὰ μὲν παραδείγματα δημηγορικώτερα, τὰ δ' ἐνθυμήματα δικανικώτερα). Πβ. ἐπίσης *Ἀριστείδ. Τέχν. ῥήτ. (κεφ. Περὶ ἐπιχειρημάτων) Schmid6 106.3-4 [83] τοῦτο μὲν οὖν πεποίηκε (sc. Δημοσθένης) καὶ τὸ διήγησιν εἶναι δοκεῖν τὰ λεγόμενα ἀνδρὸς ἀγαθοῦ πράξεων· Ἑρμογ. Εὑρέσ. 2.1 Rabe Hermog.11 108.20-21 (κεφ. Περὶ καταστάσεως ἤγουν διηγήσεως) διήγησίς ἐστι παντὸς μὲν προβλήματος αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἐξ οὗ συνέστηκεν ἡ ὑπόθεσις (καὶ Προγυμν. ὅ.π. 4.9-11 διαφέρει δὲ διήγημα διηγήσεως, ὡς ποίημα ποιήσεως· ποίημα μὲν γὰρ περὶ πρᾶγμα ἕν, ποίησις δὲ καὶ διήγησις περὶ πλείονα)· Ἰάμβλ. Πυθ. 353.23 διήγησίς ἐστιν αὐτῶν τῶν γεγονότων ἐν τῷ πράγματι τῷ κρινομένῳ ἀφήγησις, κ.ἄ. πολλά. Πιὸ συγγενικὸς ὅμως πρὸς τὸν ἐδῶ (πβ. κυρίως ῥέουσα/ῥέπουσα) φαίνεται νὰ εἶναι ὁ ὁρισμὸς τοῦ Ῥούφου, τοῦ Περίνθιου σοφιστοῦ τοῦ 2ου αἰ. μ.Χ., στὸ ἔργο του Τέχν. ῥητ. (κεφ. Περὶ διηγήσεως) Spengel – Hammer9 402.12-13. Διήγησίς ἐστι τῶν ἐν τῇ ὑποθέσει πραγμάτων δήλωσις, περὶ τὸ τοῦ λέγοντος μέρος ῥέπουσα (καὶ 402.25 κἑ. διήγησις μὲν οὖν ἐστίν, ὥσπερ ἔφημεν, ἁπλῆ τῶν γεγενημένων φράσις κ.λπ.)· ἡ κοινὴ πηγὴ φαίνεται ὡς πιθανὴ αἰτιολογία, κι ἡ πιθανότητα νὰ ἀντλεῖ ὁ Ῥοῦφος ἀπὸ τὸν Ζήνωνα δὲν μπορεῖ νὰ ἀποκλειστῆ (ἀντίθετα ἐνισχύεται ἀπὸ τὴν ἀκόμα πιὸ στενὴ ὁμοιότητα τῶν ὁρισμῶν τους γιὰ τὸ παράδειγμα, γιὰ τὴν ὀποία βλ. κατωτ.).
Μέρη δὲ τοῦ δικανικοῦ λόγου τέσσαρα· προοίμιον, διήγησις, ἀπόδειξις, ἐπίλογος, κατὰ τὸν Ῥοῦφο (ὅ.π. 399.14 κἑ., βλ. καὶ 402.23 κἑ. τρόποι δὲ τέσσαρες, διήγησις, παραδιήγησις, προδιήγησις, ὑποδιήγησις καὶ πβ. Ἀνών. ὅ.π. 370.22 κἑ. τρόποι δὲ διηγήσεως ἑπτά· αὔξησις, μείωσις, εὐφημία, παράλειψις, ἐπανάμνησις, ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἢ μεῖον φράσις, ἐνάργεια)· κατὰ δὲ τὸν Διον. Ἁλικ. Ῥητ. 10-12.3-4 ἔστι δὲ τὰ τῆς ὑποθέσεως στοιχεῖα τέσσερα· προοίμιον, διήγησις, πίστεις, ἐπίλογοι (πβ. Διογ. Λαέρτ. Φιλ. βί. 7.43.2 κἑ. [Ζήνων, περὶ τῶν Στωικῶν γενικά] τὸν δὲ ῥητορικὸν λόγον εἴς τε τὸ προοίμιον καὶ εἰς τὴν διήγησιν καὶ <εἰς> τὰ πρὸς τοὺς ἀντιδίκους καὶ <εἰς> τὸν ἐπίλογον, κ.ἄ.).

b.1. παράδειγμα: Κατὰ τὸν Ἀνών. συντάκτη τῆς Τέχν. ῥητ. (Spengel – Hammer9 379.25 κἑ.), Παράδειγμα δέ, ὡς Νεοκλῆς, ἐμφερὲς καὶ ὅμοιον καὶ εἰκὸς τῷ ζητουμένῳ πράγματι, ἀφ' οὗ ὁρμώμενον ἄν τις ἀξιώσαι ὁμοίως τὰ ὅμοια φρονεῖν καὶ ἐπὶ τοῦ ζητουμένου, οἷον τοῦ τινὰ δορυφόρους λαμβάνοντα τυραννήσειν παράδειγμά ἐστι Πεισίστρατος καὶ Φάλαρις καὶ Διονύσιος. Ἀλέξανδρος οὕτως· παράδειγμά ἐστι λόγος ἀπὸ τῶν κατὰ μέρος ἤτοι ἐπὶ τὸ κατὰ μέρος ἐπάγων ἢ ἐπὶ τὸ καθόλου ἢ ἀπὸ τοῦ ὀμοίου ἐπὶ τὸ ὅμοιον, ὡς ἔχει τὰ προειρημένα. ὡς δὲ Ζήνων, παράδειγμά ἐστι γενομένου πράγματος ἀπομνημόνευσις εἰς ὁμοίωσιν τοῦ νῦν ζητουμένου. Κατὰ τὸν Μάξ. Πλαν. (Walz V.12 396.2-9), Παράδειγμα δέ ἐστιν, ὡς Ζήνων φησί, γενο­μένου πράγματος ἀπομνημόνευσις εἰς ὁμοίωσιν τοῦ νῦν ζητουμένου· οἷον τὸ μὲν ζήτημα, εἰ δεῖ πολλῶν καὶ σοφῶν τὰ μαθήματα συλλέγειν· τὸ δὲ παράδειγμα, καὶ ἡ μέλιττα ἐπὶ πολλὰ βλαστήματα ἕρπουσα τὰ κάλλιστα ἀπ' αὐτῶν λαμβάνει. διαφέρει δὲ ἀλλήλων ταῦτα, ᾗ τὸ μὲν παράδειγμα γεγενημένου πράγματός ἐστιν ὁμοίωσις, ἡ δὲ παραβολὴ οὐ γεγενημένου ἀλλ' οἵου τε γενέσθαι. Κατὰ δὲ τὸν Ροῦφο (Τέχν. ῥητ., κεφ. Περὶ ἀποδείξεως:) [26.] Ἀπόδειξίς ἐστι τῶν ἀμφισβητουμένων ἐν τῇ ὑποθέσει πραγμάτων εἰς ὁμολογίαν ἀποκατάστασις. ἀποδείκνυται δ' ἕκαστον πρᾶγμα ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων. [27.] Ἐπιχείρημα δέ ἐστιν ἐπινόημα ὃ κατασκευάζει τὸ ζητούμενον. τῶν δ' ἐπιχειρημάτων τρόποι τέσσαρες· τὰ μὲν γὰρ λαμβάνεται ἀπὸ προσώπων, τὰ δὲ ἀπὸ πραγμάτων, τὰ δὲ ἀπὸ παραδειγμάτων, τὰ δὲ ἀπὸ τῶν ἀτέχνων. [30.] Τὰ δὲ ἐκ τῶν παραδειγμάτων λαμβανόμενα θεωρεῖται ἀπὸ τριῶν χρόνων· ἢ γὰρ γεγενημένου τοῦ πράγματος μνημονεύομεν, καὶ τοῦτο καλεῖται παράδειγμα· ἢ γινομένου καὶ συμβαίνοντος, καὶ τοῦτο καλεῖται παραβολή· ἢ οὔτε γεγενημένου οὔτε γινομένου, ἀλλ' ὑποτιθεμένου τοῦ ῥήτορος εἰ τὸ καὶ τὸ γένοιτο, τί ἂν συμβαίη, καὶ καλεῖται καθ' ὑπόθεσιν (βλ. καὶ 34. περὶ ἀτέχνων, 35. κἑ. περὶ ἐνθυμήματος καὶ γνώμης)· καὶ συνεχίζει: [31.] Παράδειγμα μὲν οὖν ἐστὶ γεγενημένου πράγματος ἀπομνημόνευσις πρὸς ὁμοίωσιν τοῦ ζητουμένου, οἷον «ἐκεῖνοι τοίνυν οἷς οὐκ ἐχαρίζονθ' οἱ λέγοντες οὐδ' ἐφίλουν αὐτοὺς ὥσπερ ὑμᾶς οὗτοι νῦν, πέντε μὲν καὶ τεσσαράκονα ἔτη τῶν Ἐλλήνων ἦρξαν ἐκόντων, πλείω δὲ ἢ μύρια τάλαντα εἰς τὴν ἀκρόπολιν ἀνήγαγον», καὶ τὰ ἑξῆς. Ἡ σχεδὸν αὐτολεξεὶ διατύπωση τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ παραδείγματος ἀπὸ τὸν Ζήνωνα (πβ. τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ Νεοκλῆ καὶ τοῦ Ἀλέξανδρου), τὸν Μάξ. Πλαν. καὶ τὸν Ροῦφο παραπέμπει σὲ κοινὴ πηγή, πιθανῶς στὸν πρῶτο ἀπ' αὐτούς.
Τὸ παράδειγμα, κατὰ τὸν Ἀνών. συντάκτη τῆς Τέχν. ῥητ., εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ πρῶτα δύο εἴδη τῶν ἐντέχνων πίστεων (τῶν δὲ ἐντέχνων πίστεων τὰ πρῶτα εἴδη δύο, παράδειγμα καὶ ἐνθύμημα [ὅ.π. 378.14-15], ὡς δὲ ἔνιοι, [380.15, μήπως καὶ ὁ Ζήνων;] ἐνθύμημά ἐστι τοῦ προηγουμένου ἐπιχειρήματος συμπέρασμα, προσαγόμενον τῷ ζητήματι ἐν μιᾷ περιόδῳ [προηγεῖται ὁ ὁρισμὸς τοῦ Νεοκλῆ καὶ ἕπεται ὁ ὁρισμὸς τοῦ Ἁρποκρατίωνα]· βλ. καὶ 379.21-24 τῶν δὲ εἰκότων, φησί [sc. Νεοκλῆς], καὶ τῶν σημείων καὶ τῶν παραδειγμάτων εἴδη τρία, τὰ πρὸ τοῦ πράγματος, ὡς νέφος χειμῶνος, τὰ ἐν τῷ πράγματι, ὡς καπνὸς πυρός, τὰ μετὰ τὸ πρᾶγμα, ὡς αἷμα φόνου)· κατὰ δὲ τὸν Ἀψίνη (Τέχν. ῥητ., ὅ.π. 285.7-8), εἰς δύο τέμνεται τὸ ἐπιχείρημα, ἢ εἰς ἐνθύμημα (βλ. 279.18 κἑ. κεφ. Περὶ παραδείγματος [283.11 κἑ. Περὶ λύσεων παραδειγμάτων, βλ. ἀνωτ. F2 σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ. λύσις] καὶ 285.6 κἑ. Περὶ ἐνθυμημάτων, καὶ ἀνωτ. Τ1 σχόλ. σ.στ. 3 σ.λ. Περὶ ἐπιχειρημάτων).

  1. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  2. von Armin, J. (1964), Stoicorum Veterum Fragmenta, Vols. I-IV, Stuttgart.
  3. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.
  4. Μιχαηλίδης, K. Π. (1999), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 5. Φιλοσοφία: Ζήνων ὁ Κιτιεύς, τóμ. 5, Λευκωσία.
  5. Long, A. A. (1974), Hellenistic Philosophy: Stoics, Epicurians, Sceptics, London.
  6. Schmid, W. (1917), Die sogenannte Aristidesrhetorik, RhM 72: 238-257.a↑ b↑ c↑
  7. Hammond, N G L. & Scullard H H. (1970 [1992]), The Oxford Classical Dictionary, Oxford.
  8. Easterling, P. E. & Knox B. M. W. (2000), Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, μτφρ. Κονομή, Ν., Γρίμπα Χρ, Κονομή Μ. & Στεφανή Α. Ἀθήνα.
  9. Spengel, L. & Hammer C. (1894), Rhetores Graeci, Vol. I, pars II, a↑ b↑ c↑
  10. Dilts, M. R. (1983-1986), Scholia Demosthenica, Vols. I-II, Leipzig.
  11. Rabe, H. (1913), Hermogenes Opera, Leipzig.
  12. Walz, C. (1832-1836), Rhetores Graeci, Vols. I-VIII, Osnabrück .