You are here

F7

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Erotian. s.v. ἄμβην (α 103)

1ἄμβην · Στράτων μὲν ὁ Ἐρασιστράτειός  φησι τὴν ἄμβην μοχλὸν

σφαιροειδῆ εἶναι· Φιλῖνος  δὲ ξυστροειδῆ ὑπεροχήν. Ἀσκλα-

τίων  δὲ γωνίαν· Ζήνων δ' ὁ Ἡροφίλειος2  ὑπεροχὴν τῶν θυρῶν

μανδάλωι ὁμοίαν· Ἀπολλώνιος δ' ὁ πρεσβύτερος ὑπεροχὴν

  στρογγύλην σφαίραι3 ὁμοίαν· Μενεσθεὺς δὲ ὁ Στρατονικεὺς

τὴν ἔρεισιν· Ἐρασίστρατος  ὑπεροχὴν ἐξ ἐπαγωγῆς ἀπὸ τοῦ

ὑποκάτω μέρους καὶ περιφεροῦς· Διοκλῆς δ' ἐν τῶι Κατ' ἰη-

τρεῖον4 ὑπόκοιλόν τινα χώραν· Ἀπολλώνιος δ' ὁ Μεμφίτης ἐν

τῶι Περὶ ἄρθρων ὑπεροχὴν παρὰ τὸ λοιπὸν ξύλον. Ἀπολλώ-

νιος δ' ὁ Θὴρ ἐξοχήν· ὁ δὲ Κιτιεὺς5 Ἀπολλώνιος  ἐν τῶι

Περὶ ἄρθρων σιγμοειδῆ6 ἐκκοπήν7 · Περιγένης δὲ ὁ Ὀργα-

νικὸς ἐν τρίτωι Μηχανικῶν μοχλῶι ὅμοιόν φησι τὸ σχῆμα ἔχειν

τὴν ἄμβην, οὗ τὸ μὲν πλάτος δακτύλου ἑνός ἐστι, τὸ δὲ μῆκος

ἡμίσους. ἡμεῖς δὲ τούτους8 πάντας παραιτησάμενοι Βακχείωι 

συγκατατιθέμεθα, ὃς ἐν τῶι τρίτωι φησὶν ἄμβην καλεῖσθαι τὴν

ὀφρυώδη ἐπανάστασιν· καὶ γὰρ9 οἱ Ῥόδιοι ἄμβωνας καλοῦσι

τὰς ὀφρυώδεις τῶν ὀρῶν ἀναβάσεις. μέμνηται τῆς λέξεως καὶ

Αἰσχύλος  (Cerc. F 103 et Sisyph. F 231 R.) καὶ10 Ἀριστοφάνης

γραμματικὸς  ἐν ταῖς Ἀττικαῖς λέξεσι (fr. 28 N. = 337 S.). -

θέρσης11 δ' ἐν β´ τῶν Λέξεων12 ἄμβωνά φησι χεῖλος εἶναι σκεύους

καὶ τῆς ἀσπίδος τὸ πρὸς αὐτῆι τῆι ἴτυι. Ἀριστοφάνης δὲ ὁ κω-

μικὸς ↓ ἐν Αὐτολύκωι  (immo Eupol. Autolyc. fr. 52 K.=60 K.–A.)

φησίν· «Ἐπὶ13 καινοτέρας ἰδέας ἀσε βίον14, ὦ μοχθηρός15, -

τριβες. | πῶς, ὦ16 πολλῶν 17 λοπάδων τοὺς ἄμβωνας περι-

λείξας;18», τουτέστι τὰ περὶ τοὺς ἄμβωνας χείλη. λέγεται δὲ οἷον

ἀνάβη τις οὖσα.

  1. [Vid. Erotian. edd. Klein et Nachmanson pp. 23-24 (52.11-53.17), cum siglis (pp. XXV sqq.); vid. etiam Deichgräber GrEmp 322 (partim), Hadjioannou ΑΚΕΠ Γα´ 106.5 (partim), van der Eijk Diocles 161 (1 ἄμβην – 16 ἐπανάστασιν); de vv. 14-25 vid. inter alios Kassel – Austin PCG V pp. 326-28 (F 60, cum siglis), cf. infra Π1.9.25 sqq.]
  2. 3 ἡροφίλιος codd.
  3. 5 σφαίρα AH1; σφαίραν HLMO
  4. 7-8 ἰητρίον A; ἰτρίον HLMO
  5. 10 κητιεὺς codd.
  6. 11 σιγμοειδῆ HLMO; dubitantes iteravimus: σιγματοειδῆ cett. (it. edd.) ‖
  7. ἐγκοπήν HLMO      
  8. 14 τούτου A
  9. 16 ante καὶ γὰρ forte interp. edd. (vid. infra ad loc.)
  10. 18 ὡς pro καὶ Nauck (ad Ar. Byz.)
  11. 19-20 Ἐπιθέρσης Meineke (Αὐτόλυκ. fr. 1: Ἐπίθερσις, it. Kock; Ἐπιθέρσης Edmonds [fr. 52] et K.–A.): θέρσις codd.; "Θέρσης breviorem figuram fort. Erot. maluit" Nachmanson (adnot.), fort. recte
  12. 20 Λέξεων Edm. K.–A. Nachm.: λέξεων Mein., Kock
  13. 23 ἐπὶ codd. edd.: ἔτι (vel σὺ δὲ) / ἀπὸ Blaydes (Adv. ΙΙ pp. 37/290) ‖
  14. ἀσεβῶν βίον Mein. (it. plerique): ἀσεβῆ βίον Hermann (Leipz. Lit.-Zfg. 1829 p. 1620), it. K.–A.; ἀσέβιον codd.‖
  15. μοχθηρός Bergk (Comm. p. 347), it. Mein. Kock K.–A., et Nachm.: ὁ μοχθηρὸς codd.; ὡς μοχθηρὸν Dindorf (ad Ar. Byz., p. 7), it. Edm.; ὦ μοχθήρ', ὃς Herm. (vid. et infra ad loc.)
  16. 24 πῶς Dind. (it. edd.; ὦ πρὼ dubit. prop. Kock adnot. [vid. infra ad loc.]): πόσω codd. (ἀλλ' ὦ Phot. Lex. s.v. ἄμβωνες [ed. Theodoridis, α 1173], Apollon. [Π1.9.35]; om. Eust. [in ι 400], Et. [s.v. ἄμβων] ‖
  17. ἤδη Phot. Eust. Et.: om. Erotiani codd., Apollon.
  18. 24-25 περιλείξας Eust., Et. M., Et. Sym. V (περὶ e corr.); it. edd.: περιλήξας (Erotian., Phot. S2 a. corr.: περιλίξας p. corr.); περειλίξας (Et. Gen. Β, περ εἰλήξας A); παραλείξας [C], παρέλειξας [F], παραλείψας [E] (Et. Sym.); περιλείχασι (Et. Gud.); περιλείψας Apollon. (1.9.36 infra) cod. L (περιλείξας Mp.c., edd.).
Ἐρωτιαν. σ.λ. ἄμβην (α 103)

ἄμβην: Ὁ Στράτων ὁ Ἐρασιστράτειος λέει ὅτι ἡ ἄμβη εἶναι ἕνας

σφαιροειδὴς μοχλός· ὁ Φιλίνος ξυστροειδὴς προεξοχή (ὅμοια μὲ

ξύστρα τῶν λουτρῶν)· ὁ Ἀσκλατίων γωνία· ὁ Ζήνων ὁ Ἡροφίλειος

προεξοχὴ τῶν θυρῶν ὅμοια μὲ μάνταλο· ὁ Ἀπολλώνιος ὁ πρεσβύ-

τερος προεξοχὴ στρογγύλη ὅμοια μὲ σφαίρα· ὁ Μενεσθεὺς ὁ Στρα-

τονικεὺς μοχλός (ἡ χρήση μοχλοῦ)· ὁ Ἐρασίστρατος προεξοχὴ ποὺ

σχηματίζεται ἀπὸ ἐπέκταση τοῦ κάτω καὶ στρογγύλου μέρους· ὁ

Διοκλῆς στὸ Κατ' ἰητρεῖον (ἔργο του) μιὰ ἐλαφρῶς κοίλη περιοχή·

ὁ Ἀπολλώνιος ὁ Μεμφίτης στὸ Περὶ ἄρθρων προεξοχὴ παραπλεύ-

ρως πρὸς τὸ ὑπόλοιπο ξύλο· ὁ Ἀπολλώνιος ὁ Θὴρ προεξοχή· ὁ

Κιτιεὺς Ἀπολλώνιος στὸ Περὶ ἄρθρων τομὴ σιγμοειδής

(σὲ σχῆμα ἀρχαίου σίγμα, ἡμικυκλική)· καὶ ὁ Περιγένης ὁ Ὀργανι-

κὸς στὸ τρίτο βιβλίο τῶν Μηχανικῶν γράφει ὅτι ἡ ἄμβη ἔχει σχῆμα

ὅμοιο μὲ μοχλό, τοῦ ὁποίου τὸ μὲν πλάτος εἶναι ἑνὸς δακτύλου, τὸ

δὲ μῆκος μισοῦ. Ἐμεῖς ὅμως ἀφήνοντας ὅλους αὐτοὺς κατὰ μέρος

συμφωνοῦμε μὲ τὸν Βακχεῖο, ὁ ὁποῖος στὸ τρίτο βιβλίο γράφει ὅτι

ἄμβη καλεῖται ἡ προεξέχουσα (σὲ σχῆμα φρυδιοῦ) ἄκρη· καθόσον

μάλιστα οἱ Ρόδιοι ἀποκαλοῦν ἄμβωνας τὶς προεξέχουσες ἀνηφοριὲς

τῶν βουνῶν. Μνημονεύει τὴ λέξη καὶ ὁ Αἰσχύλος (Κερκ. ἀπόσπ. 103

καὶ Σίσυφ. ἀπόσπ. 231 R.) καὶ ὁ Ἀριστοφάνης ὁ Γραμματικὸς στὸ

ἔργο του Ἀττικαὶ λέξεις (ἀπόσπ. 28 Ν. = 337 S.). Ὁ δὲ Ἐπιθέρσης

στὸ β´ βιβλίο τῶν Λέξεων γράφει ὅτι ἄμβων εἶναι τὸ χεῖλος σκεύους

καὶ τὸ μέρος τῆς ἀσπίδας πρὸς τὴν περιφέρειά της. Καὶ ὁ Ἀριστο-

φάνης ὁ κωμωδιογράφος στὸν Αὐτόλυκο (Εὔπολ. Αὐτόλυκ. ἀπόσπ.

52 Κ. = 60 K.–A.) λέει: «Σὲ καινοφανέστερες ἰδέες ἀσεβώντας τὴ

ζωή σου, μοχθηρέ, ἔφθειρες. / Πῶς, ἐσὺ πού 'γλειψες καλὰ καλὰ

πολλῶν πινακίων (πιάτων) τοὺς ἄμβωνας;», δηλαδὴ τὰ χείλη γύρω

ἀπὸ τοὺς ἄμβωνας (τὴν περιβάλλουσα ἄκρη, τὰ χείλη τοῦ σκεύους).

Λέγεται δὲ ὅτι εἶναι κάτι σὰν ἀνάβη.

Σχόλια: 

Πηγή: Ἐρωτιανός, Ἱπποκρ. λέξ. σ.λ. ἄμβη (α 103: 52, σσ. 23-24 Nachm.1)· βλ. ἀνωτ. Τ2, Πηγή (μὲ σχόλ.).

1. ἄμβην: Βλ. καὶ κατωτ. Π1.9.2-46 (κυρίως 26 κἑ.), μὲ σχόλ. σ.στ., καὶ 34 F3 μὲ σχόλ. σ.στ. 2-3 σ.λ. addidit Andreas.

    Στράτων ὁ Ἐρασιστράτειος: ἰατρός, μαθητὴς Ἐρασιστράτου, ὡς δέ τινες, τρόφιμος, κατὰ τὸν Διογένη Λαέρτιο (Φιλ. βί. 5.61, πβ. Γαλην. Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασιστρατείους τοὺς ἐν Ῥώμῃ ΧΙ 196.18 ἐάσας τοὺς ἄλλους Στράτωνος μνημονεύσω, διὰ παντὸς μὲν Ἐρασιστράτῳ συγγενομένου, γράψαντος δ' ἐπὶ τῆς οἰκίας αὐτοῦ καὶ διὰ τοῦτο λεγομένου δεδουλευκέναι τἀνδρί), διδάσκαλος τοῦ Ἀπολλωνίου τοῦ ἀπὸ Στράτωνος (ἀκμή: περ. 250/200 π.Χ. [βλ. Μαυρ. Ἀρχιγ.2 34 σημ. 136], κατὰ τὸν Γαληνό [Π. διαφ. σφυγμ. VIII 759.8]: ἔνιοι δὲ καὶ δύο καὶ τρεῖς ὅρους (sc. σφυγμοῦ) ἔγραψαν, ὥσπερ καὶ Ἀπολλώνιος ὁ ἀπὸ Στράτωνος). Ὁ Γαληνὸς σημειώνει (XI 197.3) πὼς ὁ Στράτων θεωροῦσε δίκαιο νὰ ἐπαινεῖται ὁ Ἐρασίστρατος (βλ. κατωτ. σχόλ. σ.στ. 6, σ.λ.) διότι χωρὶς φλεβοτομίας ἐθεράπευεν ἃ μετὰ τοῦ φλεβοτομεῖν οἱ πρόσθεν ἐπεχείρουν ἰᾶσθαι, καὶ πὼς ὁ ἴδιος φαίνεται ἐκ τῶν ἰδίων συγγραμμάτων ἀεὶ τὰς θεραπείας χωρὶς φλεβοτομίας ποιούμενος (βλ. καὶ Γαλην. Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασίστρατον XI 151.10 κἑ., ὅπου τὰ σχετικὰ ἐπιχειρήματα Ἀποιμάντου καὶ Στράτωνος χαρακτηρίζονται καταγέλαστα). Ὁ Σωρανὸς περιγράφει τὴ θεραπευτική του μέθοδο γιὰ τὶς περιπτώσεις ἀνασχέσεως τοῦ πλακοῦντος (Γυναικ. 4.14 [Περὶ ἐγκατεχομένων δευτέρων, ὅταν μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἐμβρύου πολλάκις ὑπομένει τὸ χόριον, ὃ <δὴ> καὶ «δεύτερον» καλεῖται, καὶ δυσχερείας ἐπιφέρει μεταβάλλον καὶ συστρέφον περὶ αὑτὸ τὴν ὑστέραν], ἐδάφ. 4): Στράτων δὲ ὁ Ἐρασιστράτειος εἰς χύτραν ἀργυρᾶν ἢ χαλκῆν κασσιτέρῳ περικεχυμένην ἀρώματα βάλλει νάρδον, κασίαν, ἔτι δὲ πράσιον, ἀρτεμισίαν, δίκταμνον, σούσινον, ῥόδινον, μέλι, καὶ κρατήσας τὸ πωμάτιον αὐλίσκον περιτίθησιν, οὗ τὸ ἕτερον πέρας εἰς τὸ γυναικεῖον ἁρμόζει αἰδοῖον καὶ πυριᾷ τοὺς τόπους δι' ὀλίγου πυρὸς ἀναθερμαίνων τὰ ἀγγεῖα· καὶ τὸν ψέγει γιὰ τὴ θεραπευτική του μέθοδο σὲ περίπτωση προπτώσεως τῆς μήτρας (ὅ.π. 4.36.12): μεμφόμεθα δὲ καὶ Στράτωνα σποδῷ δεδευμένῃ τὸν κόλπον ἀναπληροῦντα, προσθέτῳ δὲ χρώμενον καστορίῳ· δριμεῖα μὲν γὰρ ἡ σποδός, συμπληρωτικὸν δὲ τὸ καστόριον. Συνταγὲς τοῦ Στράτωνος γιὰ διάφορες περιπτώσεις παραθέτει ὁ Φιλούμενος (ἀντλώντας ἴσως ἀπὸ τὸν Ἀρχιγένη ἢ τὸν Σωρανό: βλ. σχετικὰ Μαυρ. Ἀρχιγέν.2 367 σημ. 505), Π. ἰοβόλ. ζῴων 5.2 [κεφ. 5. Περὶ κυνοδήκτων καὶ ἀνθρωποδήκτων, ἐδάφ. 1 Ἀρχιγένης ἐν τῷ ιε´ (Μαυρ.2 367 σημ. 505 ® σσ. 89 κἑ. / ε´ Wellmann) βιβλίῳ τῶν κατὰ (Μαυρ.2 505, Κατὰ Wellmann) φαρμάκων οὕτως (κ.λπ.), 2. ἐκ δὲ τοῦ Στράτωνος· ὀστέα μόσχεια καύσας, ἕως λευκὰ γένηται, ἀναλάμβανε πίσσῃ ὑγρᾷ ἢ μέλιτι ἢ ἀμφοτέροις καὶ ἐντίθει. (στὴ συνέχεια:) ἄλλο (Ἀρχιγένους;)· μάννην λεάνας μετ' ἐλαίου καὶ οἴνου κατάπλασσε], 21.6 [κεφ. 21. Αἱμόρρους καὶ αἱμορροΐς, ἐδάφ. 6: ἐκ δὲ τῶν Στράτωνος· ᾠοῦ τὸ λευκὸν μετ' οἰνομέλιτος δίδου πιεῖν, ἢ ῥεφάνου σπέρμα μετ' οἴνου. κατάπλασσε δὲ ἁλὶ λείῳ ἀναληφθέντι πίσσῃ ὑγρᾷ], 23.4 [κεφ. 23. Σὴψ τὸ ζῷον, ἐδάφ. 4. ἐκ δὲ τῶν Στράτωνος· χυλὸν ἀνδράχνης ὡς πλεῖστον δίδου πιεῖν, ἢ μυρτίτην οἶνον ζωρότερον δίδου, ἢ ἀμπέλου <ἕλικα>ς σὺν οἴνῳ <καὶ> ὄξει λειώσας δίδου πιεῖν], 37.3 [κεφ. 3. Τρυγὼν θαλασσία καὶ σμύραινα (ἐδάφ. 1-3. τσίμπημα τρυγόνος θαλασσίας), ἐδάφ. 3. κατ' ἰδίαν δὲ <> παραδίδωσιν ἡμῖν ὁ Στράτων ἐν τοῖς αὑτοῦ συγγράμμασίν ἐστι τόδε· κατάπλασσε δέ, φησὶν οὗτος, δάφνης φύλλοις λελεασμένοις, καὶ τὸ ἀφέψημα δὲ τῆς δάφνης μετ' οἴνου δίδου πίνειν, ἢ ὀπὸν Κυρηναϊκὸν μετ' οἴνου κεκραμένου δίδου πίνειν, ἢ σμύρνῃ ὁμοίως χρηστέον, ἢ πέπερι μετὰ πηγάνου καὶ σμύρνης συλλεάνας δίδου μετ' οἴνου ζωροτέρου, ἢ σίλφιον λεάνας μετ' οἴνου ὁμοίως]· βλ. καὶ 20.3 [βοηθοῦνται δὲ καὶ οὗτοι (sc. οἱ ὑπὸ διψάδος δηχθέντες) <τοῖς> ἐπ' ἐχεοδήκτων εἰρημένοις, ὡς ἱστορεῖ Ἀπολλώνιος ἐν τοῖς Εὐπορίστοις, ἐν δὲ τοῖς Στράτωνος οὐ κεῖται περὶ διψάδος] καὶ 33.3 [Στράτων δὲπροϊστορεῖ μὲν γὰρ τὰ προειρημένα (sc. περὶ μυγαλῆς) (...)– ἔφη δὲ ὡς μᾶλλον τὸ ζῷον περὶ τοὺς διδύμους ἐφάλλεται οὐ μόνον ἀνθρώποις ἀλλὰ καὶ παντὶ ζῴῳ]. Ὁ Ὀρειβάσιος, Ἰατρ. συν. 45.28.1 (Ἐκ τῶν Ῥούφου περὶ ἐλεφαντιάσεως), ἀναφέρει γι' αὐτόν: μόνος ἡμῖν Στράτων ὁ τοῦ Ἐρασιστράτου μαθητὴς ἐννοίας παρέσχε τοῦ πάθους, κακοχυμίαν αὐτὸ ὀνομάζων· τὸ γὰρ εἰς Δημόκριτον ἀναφερόμενον (δηλ. ἀποδιδόμενον) βιβλίον περὶ τοῦ νοσήματος φανερῶς κατέψευσται. οἱ δ' ὀλίγον πρὸ ἡμῶν καὶ διαφορὰς εἰσηγήσαντο τοῦ πάθους (κ.λπ.). [Φάρμακα Στράτωνος (χωρὶς τὸ προσωνύμιο Ἐρασιστράτειος) γιὰ ἐπιληπτικοὺς μνημονεύει ὁ Ἀλέξανδρος ὁ Τραλλιανός, Θεραπ. Ι 563.5-9 Ἄλλο· Ἕτερον δ', ὅπερ κεῖται ἐν τῷ τρίτῳ Στράτωνος, τοῦτο (κ.λπ.)· 565.11-15 Ἐκ τῶν παρακειμένων ἐν τοῖς Στράτωνος, λέγει δ' Ὀρφέως εἶναι (κ.λπ.)· 571.3-9 Ἕτερον δὲ πρὸς τὸ αὐτό, ὅπερ κεῖται ἐν τῷ Στράτωνος, λέγεται δὲ Μοσχίωνος (κ.λπ.). Μὰ αὐτὰ φαίνεται νὰ ἀναφέρονται στὸν Στράτωνα τὸν Βηρύτιον, ἰατρὸ τοῦ 1ου αἰ. π.Χ. (βλ. Canon3 σ.λ.), ὅπως συνάγεται κυρίως ἐκ τοῦ τελευταίου ἀποσπάσματος.]

2. Φιλῖνος: βλ. ἀνωτ. F5 σχόλ. σ.στ. 11-12 σ.λ. τὸν ἐμπειρικὸν συγχρονήσαντα Φιλῖνον.

2-3. Ἀσκλατίων: ἀστρολόγος ὄχι ἰδιαίτερα γνωστός, μνημονευόμενος –μαζὶ μὲ τὸν Νεχεψώ (Barton Ἀστρολ.4 59 κἑ.) καὶ τὸν Κριτόδημον (ὅ.π. 97 κἑ.), τὸν Ὀρφέα καὶ τὸν Τίμαιον (ἀστρολόγο ἐπίσης, ποὺ ἔδρασε πρὶν ἀπὸ τὸν 2ον αἰ. π.Χ.)– ἀπὸ τὸν Οὐέττιον Οὐάλεντα τὸν Ἀντιοχέα στὸ γραμμένο μεταξὺ 154 καὶ 174 μ.Χ. ἔργο του Ἀνθολ. (ὅ.π. 96 κἑ.), 329.23 [Kroll5]: ἄλλως τε καὶ Τίμαιος καὶ Ἀσκλατίων καὶ ἕτεροι πλεῖστοι, οἱ ὁποῖοι καλλονῇ λόγων ἐνεχθέντες καὶ τερατολογίᾳ οὐ κατὰ τὰ ἐπαγγέλματα τὰ ἔργα ἐπέδειξαν οὐδὲ τὰς συντάξεις πλήρεις καὶ ἐπιλελυμένας, ἀλλὰ λειπομένας ἐν πολλοῖς τισιν ἀεὶ τῶν ἐντυγχανόντων (κ.λπ.). Καὶ ὁ Ἰωάννης ὁ Λυδός (ἀκμάσας περὶ τὸ 560 μ.Χ.) στὸ ἔργο του Περὶ διοσημ. (ὅ.π. 59, 126, 127, 267) 2.15 κἑ. σημειώνει: Ἡλιόδωρος δὲ καὶ Ἀσκλατίων, ἔτι καὶ Ὡδαψὸς ὁ Θηβ[αῖος καὶ ὁ Αἰγιεὺς] Πολλῆς καὶ ὁ θειότατος πρὸ αὐτῶν Πτολεμαῖος, οὐ μέχρι παντὸς ἴσχ[υσ]αν τὴν παλαιὰν ἀσάφειαν τοῦ πράγματος ἐκβαλεῖν, καίτοι γε σφόδρα καὶ τοῦτο ποιῆσαι σπεύσαντες (γιὰ τὸν Πτολεμαῖο βλ. Barton4 ὅ.π. 98 κἑ., 152 κἑ., κ.ἀ.).

3. Ζήνων ὁ Ἡροφίλειος: ἀξιόλογος ἰατρὸς τοῦ 2ου π.Χ. αἰ. (πιθανῶς α´ ἥμισυ: βλ. von Staden Heroph.6 505). Τὸν ἀναφέρει συχνὰ ὁ Γαληνός: γιὰ τὰ περὶ σφυγμῶν (Π. διαφ. σφυγμ. VIII 736.6 κἑ. Ἐπὶ δὲ τὸν ὑπὸ τοῦ Ζήνωνος εἰρημένον ὅρον ἔλθωμεν, ἀνδρὸς οὐδενὸς δευτέρου τῶν Ἡροφιλείων. οὗτος δὴ τὸν σφυγμόν φησιν εἶναι τῶν ἀρτηριωδῶν μερῶν μικτὴν ἐνέργειαν ἐκ συστολῆς καὶ διαστάσεως, καθ' ἣν ἐν ἅπασι τοῖς μέρεσι τὴν αὐτὴν ὑπάρχειν τάξιν ἠκολούθησεν, ἐάν τε ἐν τοῖς ἴσοις ἐάν τε ἐν τοῖς ἀνίσοις συντελῆται χρόνοις [κ.λπ.], 738.14 ἀλλὰ καὶ ὅτι τὸν κατὰ φύσιν μόνον ὥρισται σφυγμὸν ὁ Ζήνων, καὶ κατὰ τοῦτο εἰκότως ἐγκέκληται [κ.λπ.], κ.ἀ.)· γιὰ τὴν ἔριδά του μὲ τὸν Ἀπολλώνιον τὸν ἐμπειρικὸν (καὶ ἄλλους) σχετικὰ μὲ τοὺς χαρακτῆρας τοῦ Ἱπποκράτους (Εἰς Ἱππ. Ἐπιδημ. γ´ XVII1 600.13 ἄξιον οὖν θαυμάσαι πῶς ὁ πρῶτος ὑπογράψας τοὺς χαρακτῆρας οὕτως, ὡς δηλοῦσθαι κατὰ τὴν ὀγδόην ἡμέραν τεθνηκυῖαν αὐτήν, καὶ τούτου μᾶλλον ἔτι, πῶς καὶ Ζήνων ὁ Ἡροφίλειος, οὐχ ὁ τυχὼν ἀνήρ, ἐξηγούμενος τοὺς προγεγραμμένους χαρακτῆρας ἐν τῷ τρίτῳ τῶν Ἐπιδημιῶν καὶ αὐτὸς ἐν τῇ ὀγδόῃ τῶν ἡμερῶν ἀποθανεῖν φησι τὴν κυναγχικήν, κ.λπ.: βλ. Deichgräber GrEmp7 341 [602.11], 342 [617.10], 344 [625.13], καὶ σελ. 257)· γιὰ τὴ σημασία τῆς λέξεως κάμμορον (Ἱππ. γλ. ἐξήγ. XIX 107.14 κάμμορον· τό τε τῇ σμικρᾷ καρίδι ἐοικὸς ζῷον καὶ ἀπὸ τῆς πρὸς τοῦτο τῶν ῥιζῶν ὁμοιότητος τὸ ἀκόνιτον ... Ἐρωτιανὸς οὐ μόνον αὐτὸ τὸ ζῷον κάμμορον, ἀλλὰ καὶ τὸ περικείμενον αὐτῷ βρύον οὕτως ὀνομάζεσθαί φησιν. Ζήνων δὲ ὁ Ἡροφίλειος τὸ κώνειον. Ζεῦξις δὲ φάρμακον ψυκτικόν)· γιὰ τὸ ὅτι θεωροῦσε ἁπάσας τὰς ἄλλας αἱρέσεις μοχθηρὰς ... πλὴν τῆς Ἡροφίλου (Π. ἁπλ. φαρμ. ΧΙ 432.5). Γιὰ τὰ περὶ δυνάμεως φαρμάκων, τέλος, τὸν μνημονεύει ὁ Κέλσος (Περὶ ἰατρ. 5 προοίμ. 1.4 multaque etiam de facultatibus medicamentorum memoriae <prodiderunt>, qualia sunt vel Zenonis vel Andriae vel Apolloni qui Mys cognominatus est). Σύντομο –μὰ λίαν περιεκτικὸ– χαρακτηρισμό του δίνει ὁ Διογένης Λαέρτιος, Φιλ. βί. 7.35 = ΑΚυΓ38 21 *Τ6 (βλ. καὶ Voss9 104-105) Γεγόνασι δὲ Ζήνωνες ὀκτώ· (...) ἕκτος ἰατρὸς Ἡροφίλειος, νοῆσαι μὲν ἱκανός, γράψαι δ' ἄτονος (βλ. καὶ σχόλια στὸ ΑΚυΓ38 21 *Τ6, καὶ κατωτ. 37 Τ1 σχόλ. σ.λ. Ζήνων). Περισσότερα: von Staden Heroph.6 κεφ. XV ("Zeno").

6. Ἐρασίστρατος: Ἰουλιήτης (: ἀπὸ τὴν Ἰουλίδα τῆς Κέας), σύγχρονος –ἀλλὰ πιθανῶς λίγο νεώτερος– τοῦ Ἡροφίλου (βλ. ἀνωτ. *Τ3 σχόλ. σ.στ. 2 [κἑ.] σ.λ.), ἱδρυτὴς τῆς μιᾶς ἐκ τῶν δύο Ἀλεξανδρινῶν Σχολῶν (τῆς ἄλλης: ὁ Ἡρόφιλος). Ὑπηρέτησε γιὰ μεγάλο χρονικὸ διάστημα ὡς προσωπικὸς ἰατρὸς τοῦ βασιλέως τῆς Συρίας Σελεύκου Α´ τοῦ Νικάτορος (περ. 358 [βασιλεύς: 312]-281 π.Χ.), καὶ στὴ συνέχεια ἔδρασε στὴν Ἀλεξάνδρεια. Ὑπῆρξε μαθητὴς τοῦ Πραξαγόρου (βλ. ἀνωτ. F3 σχόλ. σ.στ. 2 σ.λ. Praxagorae) καὶ διδάσκαλος τοῦ Στράτωνος τοῦ Ἐρασιστρατείου (βλ. ἀνωτ. σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ.), σὺν τοῖς ἄλλοις. Πάσχων ἀπὸ ἀνίατο ἕλκος ἤπιε κώνειο καὶ πέθανε, ἐτάφη δὲ κοντὰ στὸ ὄρος Μυκάλη ἀπέναντι ἀπὸ τὴ Σάμο. Ἀσχολήθηκε ἰδιαίτερα μὲ τὴ Φυσιολογία καὶ τὴν Ἀνατομική, ἀλλὰ καὶ τὴν Παθολογία καὶ τὴ Διαιτητική. Κατὰ τὸν Σουίδα (σ.λ. Ἐρασίστρατος [ε 2896] = ἀπόσπ. 1 Garofalo10), ἔγραψεν ἰατρικὰ βιβλία θ´. Ἀπὸ τὸν Γαληνὸ –κυρίως– καὶ ἄλλους μνημονεύονται τὰ ἑξῆς ἔργα: Διαιρέσεις (ἀπόσπ. 285 [Γαλην. Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασιστρατείους ΧΙ 199.8] ὅτι δὲ ὄντως Ἐρασίστρατος οὐ κέχρηται [τῇ] φλεβοτομίᾳ, δῆλον ἐναργῶς ἐκ τῶν ἐν τοῖς Διαιρέσεων βιβλίοις γεγραμμένοις, καὶ ἀπόσπ. 284 [Γέλλ.] librum forte Erasistrati legeremus Διαιρέσεων primumΠερὶ τῶν καθόλου λόγων, ἢ Τῶν καθόλου λόγων βιβλίον α´, κ.λπ. (ἀποσπ. [Γαλην.] 145 [Π. μελ. χολ.] ἐν τῷ πρώτῳ Τῶν (τῶν edd.) καθόλου λόγων περὶ τῆς ξανθῆς χολῆς, 146 [Π. φυσ. δυν.] τὴν ἐκ τοῦ πρώτου Τῶν (τῶν edd.) καθόλου λόγου λέξιν, 147 [ὅ.π.] ὁ περὶ θρέψεως αὐτοῦ λόγος, ὃν ἐν τῷ δευτέρῳ Τῶν καθόλου λόγων διέρχεται, 148 [ὅ.π.] ἐν τῷ δευτέρῳ Τῶν καθόλου λόγων, 152 [Ἀθήν.] ἐν τῇ Περὶ [περὶ edd.] τῶν καθόλου λόγων πραγματείᾳ, βλ. καὶ 247.33 [Γαλην. Π. ἐθῶν] ἐν δὲ τοῖς καθόλου (edd., fort. τοῖς Καθόλου vel Τοῖς κ.) λόγοις ὑπὲρ ἰατρικῆς λεγομένοιςΠερὶ παραλύσεως (ἀποσπ. [Γαλην.] 232.1 [Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασιστρατείους] ἐν τοῖς Περὶ παραλύσεωςΠερὶ ποδάγρας [κ.λπ.], 242 [Εἰς Ἱππ. Προρρ.] Ἐρασίστρατος ἐν τοῖς Περὶ παραλύσεως [Περὶ Παραλύσεως edd.], 247 [Π. ἐθῶν] Ἐρασίστρατος δ' ἐν τῷ δευτέρῳ Περὶ παραλύσεως ὧδέ πως ἔγραψεν· δεῖ δὲ πολλὴν πάνυ ἐπίσκεψιν ποιήσασθαι περὶ συνηθείας καὶ ἀσυνηθείας τὸν μέλλοντα κατὰ τρόπον ἰατρεύειν), ἢ/καὶ Περὶ παρέσεων (ἀπόσπ. 153 [Γαλην. Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασιστρατείους] ἐν τῇ Τῶν παρέσεων (τῶν παρέσεων edd., fort. τῶν Παρέσεων), κ.λπ.: βλ. κατωτ.)· Περὶ πυρετῶν (ἀπόσπ. [Γαλην.] 153.1 [Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασιστρατείους] Ἐρασίστρατον οὐ μόνον ἐν τῇ Περὶ (περὶ edd.) τῶν πυρετῶν πραγματείᾳ σεσιγηκέναι περὶ τῆς φλεβοτομίας ἔλεγον ἀλλὰ κἀν ταῖς ἄλλαις ἁπάσαις, 201 [Π. τῶν Ἱππ. καὶ Πλάτ. δογμ.] τὴν τῶν Πυρετῶν πραγματείαν, 204 [ὅ.π.] καί μοι θαυμάζειν ἐπέρχεται μάλιστα πάντων Ἐρασιστράτου καθ' ἓν μόνον βιβλίον τὸ πρῶτον Περὶ πυρετῶν ἅμα μὲν ἀρχὴν ἀποφηναμένου καὶ ἀρτηριῶν καὶ φλεβῶν εἶναι τὴν καρδίαν, 205 [Π. διαφ. σφυγμ.] ὁ Ἐρασίστρατος ἐν τοῖς Περὶ πυρετῶν ἀπεφήνατο σαφῶς οὐ μόνον ζωτικὴν δύναμιν εἶναι κατὰ τὴν καρδίαν ἀλλὰ καὶ ψυχικήν, 208 [ὅ.π.] δῆλον δὲ ἐκ τῶν ῥήσεων αὐτοῦ ἐν τῷ πρώτῳ Περὶ πυρετῶν, ἐν αἷς κίνησιν μὲν ἀρτηριῶν ὀνομάζει τὸν κατὰ φύσιν ὑφ' ἡμῶν καλούμενον σφυγμόν, ὃν δ' αὐτὸς ἐπὶ φλεγμονῇ τὴν μεταβολὴν ἔχειν φησί, σφυγμὸν φαίνεται καλῶν [κ.λπ.], 212 [Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασίστρ.] ὑπὲρ δὲ τῶν ἐπὶ τραύμασιν ἐν πρώτῳ πάλιν Περὶ πυρετῶν ὧδέ πώς φησιν· Ἀκόλουθοι δὲ καὶ θεραπεῖαι τούτοις εἰς τὰ ἀφλέγμαντα πάντα γίνεσθαι τὰ τραύματα [κ.λπ.] καὶ 223 [ὅ.π., καὶ Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασιστρατείους] φησὶν γοῦν αὐτὸς ἔν τε ἄλλοις πολλοῖς, κἀν τρίτῳ Περὶ πυρετῶν κατὰ λέξιν οὕτως· Περὶ μὲν οὖν τὰς ἀρχὰς τῶν ἀρρωστιῶν καὶ τὰς τῶν φλεγμονῶν γενέσεις ἀφαιρετέον ἂν εἴη πᾶσαν προσφορὰν ῥοφημάτων τε καὶ σιτίων [κ.λπ.], 216 [Εἰς Ἱππ. Π. διαίτ. ὀξ. νοσ.] Ἐρασίστρατος μὲν ἐν τοῖς Περὶ πυρετῶν κακοήθως πάνυ διαβάλλει τὸν Ἱπποκράτην, τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ δῆθεν μεμφόμενος Ἀπολλώνιόν τε καὶ Δέξιππον [κ.λπ.], καὶ 217 [ὅ.π.] εἴρηται δὲ καὶ ὑπ' Ἐρασιστράτου κατὰ τὸ πρῶτον βιβλίον Περὶ πυρετῶν αὐτό τε καὶ ἡ λύσις διὰ ταχέων τε καὶ σαφῶς, ἀκολουθήσαντος αὐτοῦ τῷ Ἱπποκράτει πάντως. διελθὼν γὰρ ἐν τῷ προειρημένῳ βιβλίῳ τοὺς ἐναντιωτάταις ἀγωγαῖς ἐπὶ τῶν πυρεττώντων χρωμένους ἰατρούς, τούς τε μακραῖς ἀσιτίαις καταπονοῦντας τοὺς κάμνοντας καὶ Πετρωνᾶν τὸν κρέα τε καὶ οἶνον διδόντα, ἐπιφέρων φησὶ κατὰ λέξιν οὕτως· « (...) ἀλλ' ὡς ἔοικεν οὐκ ἐφαρμόζει πᾶσι τοῖς πυρετοῖς ἡ αὐτὴ ἀγωγὴ τῆς θεραπείας». ἐπαινεῖν οὖν χρὴ καὶ τὸν Ἐρασίστρατον καὶ τοὺς ἄλλους, οἳ προβάλλοντες τοῦτο τὸ ζήτημα καὶ τὴν λύσιν ἔγραψαν· ἐπαινεῖν δὲ καὶ τὸν πρῶτον αὐτὸ προβαλόντα [κ.λπ.], 225 [ψ.-Γαλην. Εἰς Ἱππ. Π. χυμ.] περὶ οὗ πράγματος (sc. περὶ χυμῶν) κακῶς ἔλεγον οἱ πολλοὶ τῶν παλαιῶν, μᾶλλον δὲ Ἐρασίστρατος, ὃς περὶ τὰ ἄλλα ἄριστος ἔδοξε, περὶ δὲ τούτου οὐδὲν εἶχεν εἰπεῖν ἀλλ' οὐδὲ τοῦ μετρίου πιθανόν· ἡγεῖται γὰρ ἄχρηστον ὅλως τὸ ἐπίστασθαι ὅπως τὰ σιτία κατὰ τὴν γαστέρα πέττεται καὶ πῶς διὰ πέψεως οἱ χυμοὶ καὶ πῶς ἐν ταῖς φλεψὶν ἡ χολή, καὶ νομίζει τῆς κενώσεως μόνον φροντιστέον, ἀμελητέον δὲ τῆς γενέσεως. τοῦτο δὲ σαφῶς εἶπεν αὐτὸς ἐν τῷ τρίτῳ Περὶ τῶν πυρετῶν, ἐξαπατᾶται δέ, καὶ 206 [Μαρκελλ. Π. σφυγμ.] ἐν τοῖς Πυρετῶν φασὶν οὕτως, ὡς τοῖς πυρέττουσιν ἡ κίνησις πυκνοτέρα μὲν γίνεται πᾶσι, σφοδροτέρα δὲ τοῖς πλείστοις [οὕτως [ὡς] «τοῖς πυρέττουσιν ... πλείστοις» edd., fort. recte]· Ὑγιεινά, ἢ Ὑγιεινῶν λόγος πρῶτος κ.λπ. (ἀποσπ. [Γαλην.] 153 [Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασιστρατείους, βλ. καὶ ἀνωτ.] οὔτε γὰρ ἐν τῇ τῶν (fort. Τῶν) κατὰ τὴν κοιλίαν παθῶν οὔτε ἐν τῇ Τῶν παρέσεων (τῶν παρ. edd., fort. τῶν Παρέσεων) οὔτε ἐν τῇ Περὶ ποδάγρας (περὶ ποδ. edd.), ἀλλ' οὐδὲ ἐν τῇ τῶν Ὑγιεινῶν (τῶν ὑγ. edd., fort. Τῶν ὑγιεινῶν) κεχρῆσθαι φλεβοτομίᾳ. καίτοι τὸ πλῆθός γε τοῦ αἵματος ἐν τοῖς Ὑγιεινοῖς (Τοῖς ὑγιεινοῖς edd., fort. recte) συγγράμμασι μάλιστα αὐτὸν αἰτιᾶσθαι τῶν νόσων καὶ 162 [ὅ.π.] οὕτω δὲ κἀν τῷ προτέρῳ τῶν Ὑγιεινῶν (fort. Τῶν ὑγιεινῶν) μετὰ τὸ εἰπεῖν ὅπερ ἄν τις γνωρίζοι πλῆθος ἐφεξῆς ἰάματα γράφων, πάντων μᾶλλον ἢ φλεβοτομίας ἐμνημόνευσεν [κ.λπ.], 156 [Θρασύβ.] λέγει τοίνυν Ἐρασίστρατος ἐν τῷ προτέρῳ τῶν Ὑγιεινῶν (fort. Τῶν ὑγιεινῶν)· «οὐδὲ γὰρ ἰατρὸν εὑρεῖν ἔστιν, ὅστις δέδωκεν αὑτὸν εἰς τὴν [περὶ] τῶν ὑγιεινῶν πραγματείαν», 161 [Π. πληθώρ.] εἰ δέ τις ἀληθείας μὲν οὐ πεφρόντικεν, ἐξαπατᾶν δὲ βούλεται τοὺς πέλας, ὅτι εἴη γνούς τι σοφόν, ἕτοιμον τούτῳ. κἀν εἰ μηδὲν ἄλλο, τὰ γοῦν Ἐρασιστράτου κατὰ τὸ πρῶτον Ὑγιεινῶν αὐτὸν μαθεῖν, 163 [Εἰς Ἱππ. Ἐπιδημ. στ´] καὶ γὰρ καὶ τοῦτ' ἐν τοῖς Ὑγιεινοῖς (fort. Τοῖς ὑγιεινοῖς) ἐμάθετε λελεγμένον ὀρθῶς ἄλλοις τε καὶ Ἐρασιστράτῳ). Ἐπίσης: Περὶ αἵματος ἀναγωγῆς (ἀποσπ. [Γαλην.] 231 [Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασίστρατον] σχεδὸν γὰρ οὔτε τοὔνομα τῆς φλεβοτομίας ἔστιν εὑρεῖν ἐν οὐδενὶ συγγράμματι, πλὴν ἅπαξ ἐν τῷ Περὶ αἵματος ἀναγωγῆς, ἐπιμνησθέντος αὐτοῦ κατὰ τὸ πάρεργον μᾶλλον, καὶ 232.3 [Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασιστρατείους] ἔτι δὲ ἐναργέστερον ἐδήλωσε τὴν ἑαυτοῦ γνώμην ἐν τῷ Περὶ αἵματος ἀναγωγῆς, ἐν ἐκείνῳ τῷ μέρει τοῦ γράμματος ἔνθα φησὶν ἐνίους τῶν ἀνθρώπων εἰς κίνδυνον ἥκειν αἵματος ἀναγωγῆς ἐπισχεθείσης αὐτοῖς συνήθους ἐκκρίσεως [βλ. καὶ ἀνωτ. 232.1]· Περὶ δυνάμεων καὶ θανασίμων (278b.11 [ψ.-Διοσκ. Π. ἰοβόλ.] Ἐρασίστρατος ἐν τῷ καλουμένῳ Περὶ δυνάμεων καὶ θανασίμων περὶ τοῦ βασιλίσκου οὕτως φησί· Ὅταν δὲ ὁ βασιλίσκος δάκνῃ, πληγὴ ὑπόχρυσος γίνεται [βλ. καὶ 278a, 278b.1 κἑ., 279 κἑ.], 281 [ὅ.π.] Ἐρασίστρατος δὲ ἐν τῷ Περὶ δυνάμεων ἀνεγράψατο καὶ ἄλλα τινὰ ... βοηθεῖν δυνάμενα τοῖς ἐχεοδήκτοις, 282 [Σχόλ. εἰς Νικάνδρ. Ἀλεξιφ.] ὅτι δὲ χρήσιμον τὸ γυναικεῖον γάλα καὶ Ἐρασίστρατος μαρτυρεῖ ἐν τῷ Περὶ θανασίμων [βλ. καὶ 270: κατωτ. 34 F4], κ.ἄ.)· Περὶ κοιλίαςΠερὶ τῆς κοιλίας, ἢ Τῶν (ἢ Περὶ τῶν) κατὰ τὴν κοιλίαν παθῶν (ἀποσπ. [Γαλην.] 261a [Εἰς Ἱππ. Ἀφορ.] Ἐρασίστρατος ἐν τῷ δευτέρῳ Περὶ κοιλίας κατεψεύσατό τε τῶν ἑαυτοῦ πρεσβυτέρων, ἐτάραξέ τε καὶ συνέχει τὴν ἔννοιαν τῆς λειεντερίας [κ.λπ.], πβ. 259 Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασιστρατείους [ἅ γράφει κατὰ τὴν Περὶ (περὶ edd.) τῆς κοιλίας πραγματείαν] καὶ 153 [ὅ.π., βλ. καὶ ἀνωτ.] ἐν τῇ τῶν (fort. Τῶν) κατὰ τὴν κοιλίαν παθῶνΠερὶ ποδάγρας (ἀποσπ. 153 καὶ 232 [Γαλην. Π. φλεβοτ. πρὸς Ἐρασιστρατείους]: βλ. ἀνωτ.). Ἔργο, τέλος, Ὀψαρτυτικὸς μνημονεύεται ἀπὸ τὸν Ἀθήναιο (Ἐρασίστρ. ἀποσπ. 291 ἐστὶ δὲ τὸ ὑπόσφαγμα, ὡς Ἐρασίστρατός φησιν ἐν Ὀψαρτυτικῷ, ὑπότριμμα [κ.λπ.], καὶ 290 οἱ τὰ Ὀψαρτυτικὰ συνθέντες ... Γλαῦκός τε ὁ Λοκρὸς ... καὶ Ἐρασίστρατος). Περισσότερα: Garofalo Erasistr.10 (σσ. 17-58, μὲ βιβλιογραφία)· βλ. καὶ G. Spanopoulos, Erasistratos. Der Arzt und Forscher (Berlin 1939). Συνοπτικά: Lesky ΙΑΕΛ511 1089-91· Pollak ΙατρΑ11 230-33 (κ.ἀ.)· Smith HiTr12 79-82, 136-39, 180-82, 189-90 (μὲ βιβλιογραφία στὴ σημ. 15) κ.ἀ. (κυρίως γιὰ τὴν κριτικὴ τοῦ Γαληνοῦ στὸν Ἐρασίστρατο)· Krug ΑρχΙ13 65-67· von Staden Heroph.6 46-48 (47: "A date of c. 330 to 255/250 B.C. for Erasistratus life therefore does not seem implausible"), 122-27, κ.ἀ. (συχνά, βλ. Ind. σελ. 656)· Μαυρ. Ἀρχιγ.2 244-46 (μὲ βιβλιογραφία στὴ σημ. 60) κ.ἀ. (κυρίως γιὰ τὴν ἐπίδραση στὸν Ἀρχιγένη)· Μανιάτη ΙστΙ14 168-69 (μὲ προσοχή: ΑΕΙ15 170-74). Βλ. καὶ κατωτ. σχόλ. σ.στ. 34 F3.1 σ.λ. Diagoras, Erasistratus καὶ F4.2-3 σ.λ. Ἐρασίστρατον μέντοι Διαγόρας φησίν.

10. ὁ Κιτιεὺς Ἀπολλώνιος: νὰ σημειωθεῖ ὅτι ἀπὸ τὸν Ἐρωτιανὸ στὸ ἐδῶ ἀπόσπ. ἀναφέρονται κατὰ σειράν: Ἀπολλώνιος ὁ πρεσβύτερος (στ. 4-5), Ἀπολλώνιος ὁ Μεμφίτης (στ. 8-9), Ἀπολλώνιος ὁ Θήρ (στ. 9-10), καὶ ὁ Κιτιεὺς Ἀπολλώνιος (στ. 10-11), ἀποκλείοντας ἔτσι τὴν ταύτιση κάποιου ἀπὸ τοὺς τρεῖς πρώτους μὲ τὸν Ἀπολλώνιο τὸν Κιτιέα. Βλ. καὶ ἀνωτ. σχόλ. σ.λλ., καὶ *Τ4 σχόλ. σ.στ. 6-7 σ.λ. Apollonii duo (κ.ἀ.). Γιὰ τὸ Περὶ ἄρθρων βλ. κατωτ. Π1.Tit. (σχόλ. σ.λ.).

11. σιγμοειδῆ ἐκκοπήν: ἡ χειρόγραφη παράδοση δίνει καὶ τοὺς τύπους σιγματοειδῆ (ποὺ υἱοθετοῦν οἱ λοιποὶ ἐκδότες) καὶ ἐγκοπήν. Υἱοθετήσαμε, ὄχι χωρὶς ἀμφιβολίες, τὴ γραφὴ σιγμοειδῆ (HLMO), θεωρώντας ὡς πιὸ δόκιμο τὸν τύπο σιγμοειδής (βλ. LSJ916 / LSK17 σ.λ.), καὶ τὴ γραφὴ ἐκκοπήν (ὅπως καὶ οἱ λοιποὶ ἐκδότες), ποὺ –σὺν τοῖς ἄλλοις– μαρτυρεῖται ἀπὸ τὴ χειρόγραφη παράδοση τοῦ σχετικοῦ χωρίου τῆς Π. ἄρθρ. πραγματείας τοῦ Ἀπολλωνίου τοῦ Κιτιέως (βλ. κατωτ. Π1.9.41).

14. Βακχείωι: βλ. ἀνωτ. *Τ3 σχόλ. σ.στ. 9 σ.λ. Βακχεῖος (καὶ σ.στ. F5.9 καὶ F6.5, σ.λλ.) καὶ κατωτ. Π1.4, κυρίως Π1.9.26 κἑ. (γιὰ τὸ ἐδῶ ἀπόσπ. στ. 14-26).

18. Αἰσχύλος: ὁ μεγάλος τραγικὸς ποιητής (525/4-456 π.Χ., βλ. συνοπτικὰ Lesky ΙΑΕΛ511 350-89, East. – Knox ΙΑΕΛ418 375-94 καὶ 978-80, καὶ Nesselrath ΕΑΑΕ19 227-29, μὲ βιβλιογραφία), μέμνηται τῆς λέξεως στὰ ἀποσπ. [Radt20] 103 [Κέκρ.] καὶ 231 [Σίσυφ.]: ἄμβωνες.

18-19. Ἀριστοφάνης ὁ γραμματικός: ὁ Βυζάντιος (περ. 257 [Lesky11, von Staden Heroph.6 485 καὶ OCD21 σ.λ., 255 East. – Knox18 καὶ Nesselrath19] -180 π.Χ.), φερόμενος ὡς μαθητὴς τοῦ Καλλιμάχου, τοῦ Ζηνοδότου καὶ τοῦ Μάχωνος, διατελέσας προϊστάμενος τῆς μεγάλης Ἀλεξανδρινῆς Βιβλιοθήκης, διαδεχθεὶς τὸν Ἐρατοσθένη (ἀπὸ τὸ 194 π.Χ. περίπου: βλ. von Staden6 ὅ.π.). Ἔργα του: Λέξεις (ἢ Γλῶσσαι, «ένα πολυποίκιλο λεξικογραφικό έργο» κατὰ τοὺς East. – Knox18 1078, τὸ ἐδῶ ἀπόσπ. ἐν ταῖς Ἀττικαῖς λέξεσι), Περὶ ζῴων, Ὀνόματα ἡλικιῶν, Παροιμίαι (Μετρικαί καὶ Ἄμετροι), Ὑποθέσεις (ἄμετροι καὶ ἔμμετροι), Περὶ τῶν ὑποπτευομένων μὴ εἰρῆσθαι τοῖς παλαιοῖς, Πρὸς τοὺς Καλλιμάχου Πίνακας· ἐπίσης: Περὶ ἀναλογίας (βλ. OCD21 σ.λ. Aristophanes, 2), Περὶ αἰγίδος, Περὶ τῆς ἀχνυμένης σκυτάλης, Περὶ προσώπων, Περὶ τῶν Ἀθήνησιν ἑταιρίδων, Παράλληλοι Μενάνδρου τε καὶ ἀφ' ὧν ἔκλεψεν ἐκλογαί (κ.ἄ.). Ἐκδόσεις: Nauck22 (18482/1963) καὶ Slater23 (1986), κ.ἄ. ἐπιμέρους· περισσότερα: East. – Knox ΙΑΕΛ418 57-58, 794 (κ.ἀ.), 1038: ὅπου καὶ βιβλιογραφία (κυρίως: W.J. Slater, Phoenix 30 [1976] 324-61 καὶ CQ24 32 [1982] 336-49, βλ. καὶ von Staden6 ὅ.π. [καὶ 438-39, 454, 492-93], Lesky ΙΑΕΛ511 127 [κ.ἀ.] καὶ Nesselrath ΕΑΑΕ19 95 κἑ.).

21-22. Ἀριστοφάνης ὁ κωμικὸς: ὁ μεγάλος κωμικὸς ποιητὴς τῆς ἀρχαιότητας (5/4 αἰ. π.Χ.: περ. 445-περ. 385 π.Χ.). Βλ. Lesky ΙΑΕΛ511 592-628, East. – Knox ΙΑΕΛ411 492-529 καὶ 990-94 [κ.ἀ.], καὶ Nesselrath ΕΑΑΕ19 240-42 [κ.ἀ.], μὲ βιβλιογραφία.

22. ἐν Αὐτολύκωι: τοῦ Εὐπόλιδος (ἀπόσπ. 52 Κ. = 60 K. – A.25), ποιητὴς τῆς Ἀρχαίας κωμωδίας (περ. 446-412). Βλ. (συνοπτικά): Lesky ΙΑΕΛ511 589-92 καὶ Nesselrath ΕΑΑΕ19 238 (μὲ βιβλιογραφία, βλ. καὶ East. – Knox ΙΑΕΛ418 passim).

  1. Nachmanson, E. (1918), Erotiani Vocum Hippocraticarum collectio (cum fragmentis), Collectio scriptorum veterum Upsaliensis Göteborg-Uppsala.
  2. Μαυρουδῆς, Α. Δ. (2000), Ἀρχιγένης Φιλίππου Ἀπαμεύς: Ὁ βίος καὶ τὰ ἔργα ἑνὸς Ἕλληνα γιατροῦ στὴν Αὐτοκρατορικὴ Ρώμη, Πονήματα: Συμβολὲς στὴν ἔρευνα τῆς Ἑλληνικῆς καὶ τῆς Λατινικῆς Γραμματείας,3 Ἀθῆναι.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  3. Berkowitz, L. & Squitier K. A. (2000), Thesaurus Linguae Graecae, Canon of Greek Authors and Works, 3d ed., New York - Oxford.
  4. Barton, T. (2003), Η Αστρολογία κατά την Αρχαιότητα, μτφρ. Ταμβάκη, Ε. Αθήνα.a↑ b↑
  5. Kroll, W. (1908), Vettii Valentis Anthologiarum libri, Berlin.
  6. von Staden, H. (1989 / 1994), Herophilus: The Art of Medicine in Early Alexandria, Cambridge – New York – New Rochelle – Melbourne – Sydney .a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  7. Deichgräber, K. (1965), Die griechische Empirikerschule (Sammlung der Fragmente und Darstellung der Lehre), Berlin / Zürich.
  8. Βοσκός, Α. Ι. (2002), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 3. Πεζογραφία, τóμ. 3, Λευκωσία.a↑ b↑
  9. Vossius, G. H. (1651), De Historicis Graecis (Libri IV), Leiden.
  10. Garofalo, I. (1989), Erasistrati fragmenta, Biblioteca di Studi Antiqui Pisa.a↑ b↑
  11. Lesky, A. (1981), Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Λογοτεχνίας, 5th ed., Θεσσαλονίκη .a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑ h↑
  12. Smith, W. D. (1979), The Hippocratic Tradition, Ithaca and London.
  13. Krug, A. (1997), Αρχαία Ιατρική: Επιστημονική και Θρησκευτική Ιατρική στην Αρχαιότητα, Αθήνα.
  14. Μανιάτης, Π. (2002), Ιστορία της Ιατρικής (Από τους προϊστορικούς χρόνους έως σήμερα), Καισαριανή.
  15. Γεωργακόπουλος, Κ. (1998), Ἀρχαῖοι Ἕλληνες Ἰατροί, Ἀθῆναι.
  16. Liddell, H G. & Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon, 9th ed. , Oxford.
  17. Liddell, H G. & Scott R. (1980), Μέγα Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Vols. I-V, Ἀθῆναι .
  18. Easterling, P. E. & Knox B. M. W. (2000), Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, μτφρ. Κονομή, Ν., Γρίμπα Χρ, Κονομή Μ. & Στεφανή Α. Ἀθήνα.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  19. Nesselrath, H-G. (2001), Εισαγωγή στην Αρχαιογνωσία, τóμ. Α΄: Αρχαία Ελλάδα, Αθήνα .a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  20. Radt, S. (1977), Tragicorum Graecorum Fragmenta, Vol. IV: Sophocles, Göttingen.
  21. Hammond, N G L. & Scullard H H. (1970 [1992]), The Oxford Classical Dictionary, Oxford.a↑ b↑
  22. Nauck, A. (1889), Tragicorum Graecorum Fragmenta, 2nd ed., Leipzig.
  23. Slater, W. J. (1986), Aristophanis Byzantii Fragmenta, Sammlung griechischer und lateinischer Grammatiker Berlin.
  24. Slater, W. J. (1982), Aristophanes of Byzantium and Problem-Solving in the Museum, CQ 32: 336-349.
  25. Kassel, R. & Austin C. (1983-2001), Poetae Comici Graeci, Vols. I-VIII, Berlin and New York.