You are here

F69

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Schol. A ad B 110a, N 629a1, O 230a, T 34
  1. a. 1 suppl. Friedländer ‖
  2. «fort. ἡ διπλῆ, ὅτι» Erbse (adnot.)
  3. b. 1 πῦρκτεῖναι δ' del. Dindorf, πῦρ ὀλ. βαλέειν damn. Fr. ‖
  4. ἡ διπλῆ ante ὅτι add. Villoison
  5. c. 1-2 em. et e.g. suppl. Erb. coll. schol. A ad M 165 (ὅτι et ἥρωας iam Cobet), adnot. etiam «pro ὅτι fort. scriptum erat ἡ διπλῆ, ὅτι»
  6. d. 1 suppl. Vill. ‖
  7. ἡ διπλῆ ante ὅτι add. Vill.
Σχόλ. Α στὰ Β 110α, Ν 629α1, Ο 230α, Τ 34

a. B 110a. <φίλοι ἥρωες Δαναοί, τοῦ Ἄρη σύντροφοι·> διότι πρὸς

ὅλους ἀπευθύνοντας τὸν λόγο τοὺς λέει ἥρωες. Ἡ δὲ ἀναφορὰ (γί-

νεται) στὸν Ἴστρο ποὺ λέει ὅτι μόνοι οἱ βασιλεῖς λέγονται ἥρωες.


b. Ν 629α1. {φωτιὰ νὰ βάλετε καταστρεπτικὴ καὶ νὰ σκοτώσετε}

τοὺς ἥρωες Ἀχαιούς· διότι σαφῶς ἀποκαλεῖ ἥρωες ὅλους τοὺς Ἕλ-

ληνες, γιὰ τὸν Ἴστρο ποὺ λέει ὅτι μόνοι οἱ βασιλεῖς λέγονται

ἥρωες ἀπὸ τὸν Ὅμηρο.


c. Ο 230α. κουνώντας την (δηλ. τὴν αἰγίδα) δυνατὰ νὰ τρέψεις σὲ

φυγὴ τοὺς ἥρωες <Ἀχαιούς· διότι ὅλους ὡς συνήθως ἥρωες> ἀπο-

καλεῖ καὶ ὄχι μόνο τοὺς βασιλεῖς, ὅπως (λέει) ὁ Ἴστρος.


d. Τ 34. ἀλλὰ σὺ βέβαια σὲ συνέλευση <καλώντας τοὺς ἥρωες Ἀ-

χαιούς>· διότι ὅλοι ἥρωες λέγονταν, ὄχι οἱ βασιλεῖς, ὅπως (λέει) ὁ

Ἴστρος.


[Στὰ ἀρχ. σχόλ. ὁ Ἴστρος ἐμφανίζεται νὰ μὴ γνωρίζει καλὰ τὸν Ὅμηρο ἢ νὰ

διατυπώνει ἐπιπόλαιες ἀπόψεις. Δὲν ἀποκλείεται ὅμως νὰ τόνιζε ἁπλῶς ὁ Ἴστρος

ὅτι τὸ ἥρωες ἀναφερόταν κυρίως –καὶ ὄχι ἀποκλειστικά– στοὺς βασιλεῖς. Βλ.

κατωτ. σχόλ. στὸ ἀπόσπασμα.]

Σχόλια: 

69. Δὲν ὑπάρχει σήμερα καμμιὰ ἀμφιβολία ὅτι ἡ λέξη ἥρωες στὸν Ὅμηρο δὲν σημαίνει μόνο τοὺς βασιλεῖς, ὅπως κατὰ τὰ ἀρχ. σχόλ. ὑποστήριζε ὁ Ἴστρος (βλ. καὶ ἀνωτ. σημ. στὸ κριτ. ὑπόμν.) καὶ ἄλλοι (πρὶν ἀπὸ τὸν Ἀρίσταρχο, βλ. Jacoby 658/522 μὲ παραπομπές), ἀλλὰ καὶ πάντας κοινῶς. Σὲ μιὰν ἀξιοσημείωτη σύντομη ἐπισκόπηση ὁ M. L. West (WD1 σσ. 370 κἑ.) καταδεικνύει πὼς ἡ Ὁμηρικὴ σημασία τῆς λέξεως ἥρως, ποὺ στὴν Ἰλ. συμπίπτει συχνὰ μ' αὐτὴν τοῦ πολεμιστῆ (αἰχμητοῦθεράποντος Ἄρηος) καὶ στὴν Ὀδ. εἶναι πιὸ πλατιά, καὶ ἡ ἐπικρατοῦσα ἀργότερα χρήση τῆς λέξεως μὲ θρησκευτικὴ σημασία, συνδεδεμένη μὲ τοὺς νεκροὺς ποὺ τιμῶνται ὡς ἥρωες, δεν προῆλθαν ἡ μιὰ ἀπὸ τὴν ἄλλη οὔτε ἀπὸ μιὰν ἀρχικὴ ἔννοια, ἀλλ' ἀντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικὲς ὄψεις ἑνὸς συστήματος ποὺ ἀναπτύχθηκαν αὐτόνομα κατὰ τοὺς σκοτεινοὺς αἰῶνες· τὸ γεγονὸς ὅτι, ὅταν τὸ Ἰωνικὸ ἔπος διαδόθηκε στὴν ἠπειρωτικὴ Ἑλλάδα κατὰ τὸν 8ον αἰ. π.Χ., πολλοὶ ἄνδρες ὑμνούμενοι σ' αὐτὸ ἄρχισαν νὰ τιμῶνται μὲ λατρεῖες (βλ. καὶ Farnell ΗρΑΕΘ2 17 κἑ.), πρέπει νὰ ὀφείλεται στὸ ὅτι στὴν ποίηση ἀποκαλοῦνταν ἥρωες. Ἂν ὁ Ἴστρος, ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὴ σημασία τῆς λέξεως ἥρωες στοὺς χρόνους του, θεωροῦσε πὼς ἡ λέξη στὸν Ὅμηρο σήμαινε μόνο τοὺς βασιλεῖς ἢ ἂν πρόκειται γιὰ παρανόηση τῶν γραφομένων του (μὲ πιὸ πιθανὴ τὴν πρώτη ἐκδοχή), παραμένει πρόβλημα. Ἀξίζει, σὲ κάθε περίπτωση νὰ σημειωθῆ ἡ ἄποψη τοῦ Ἡσύχ. γιὰ τὴ λέξη ἥρωες· οἱ διαφέροντες ἀρετῇ. ἡμίθεοι. ἄνδρες γενναῖοι, πβ. σ.λ. ἥρως· δυνατός, ἰσχυρός, γενναῖος, σεμνός καὶ σ.λ. ἡρώων· πάντων τῶν κατ' ἐκεῖνον χρόνον ἀνδρῶν κ.λπ., ἀλλὰ καὶ ἀρχηγέται· ἥρωες ἐπώνυμοι τῶν φυλῶν, ἢ θεοὶ ἐν Ἀθήναις (πβ. σ.λ. ἐπώνυμοι).

  1. West, M L. (1978), Hesiod, Works and Days, Oxford.
  2. Farnell, L. R. (1996), Ο Ήρωας στην Αρχαία Ελληνική Θρησκεία, μτφρ. Ε. Παπαδοπούλου Αθήνα.