You are here

F49

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Schol. Pind. Ol. 7.146 b
  1. 1 sqq. «passim corrupta» Drachmann
  2. 1 Ἡλιείων schol. 146 a, prob. Jac. («Ἡλιείων?» Drach. adnot.): Ῥοδίων schol. 146 b
  3. 3 τῶι δὲ a, prob. Jac. ("τῶι δὲ?" Schroeder): οὐ γὰρ b (ἐπιτελεῖται· οὐ γὰρ scr. Drach.)
  4. 5 γυμν. τε στ. b.: γ. [τε] στ. ἀγῶνα> Boeckh; «sed potius post τε lac. Statuenda» Drach.
  5. 5-6 «ἐν γὰρΤληπολ. ft. a ceteris seiungenda» Drach.
  6. 6 num Τληπολέμε>ια? (cf. schol. 145 al., et supra F2a. 2-3 et b. 2 cum adnot.).
Σχόλ. Πινδ. Ὀλ. 7.146 b

γιὰ τὰ ἔπαθλα· τὸν ἀγώνα τῶν Ἡλιείων ποὺ διοργανώνουν οἱ Ρόδιοι

πρὸς τιμὴν τοῦ Τληπόλεμου. Καὶ σ' αὐτὸ ὅμως ψεύδεται ὁ Πίνδα-

ρος· γιατὶ δὲν τελεῖται ὁ ἀγώνας πρὸς τιμὴν τοῦ Τληπόλεμου, ἀλλὰ

πρὸς τιμὴν τοῦ Ἥλιου, ὅπως ἀναφέρει ὁ Ἴστρος στὸ Περὶ

τῶν Ἡλίου ἀγώνων· «οἱ Ρόδιοι τελοῦν τοῦ Ἥλιου στὴ Ρόδο

καὶ γυμνικὸν ἀγώνα μὲ ἔπαθλο στεφάνι». Γιατὶ στὴ Ρόδο διεξάγον-

ται τὰ Τληπολέμ(ε)ια.


[Καὶ ἐδῶ, ὅπως καὶ στὸ F41a, ὁ ἀνών. ἀρχ. σχολιαστὴς τοῦ Πινδ. προσφεύγει στὸν Ἴστρο γιὰ ὀρθὴ πληροφόρηση. Ἐκεῖ ἔμμεσα (Δίδυμός φησιν ... καὶ παρατίθεται Ἴστρον ...), ἐδῶ ἄμεσα (Ἴστρος φησὶν ...). Ἐκεῖ τὸ Πίνδαρος ψεύδεται εἶναι ἐναλλακτικὴ πιθανότητα, ἐδῶ ρητὴ ἀπόφανση: καὶ τοῦτο δὲ ψεύδεται ὁ Πίνδαρος.]

Σχόλια: 

ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΗΛΙΟΥ ΑΓΩΝΩΝ
Ἡ μαρτυρία τοῦ ἀρχ. σχολ. τοῦ Πινδ. εἶναι ἡ μοναδικὴ γιὰ ἔργο τοῦ Ἴστρου Περὶ τῶν Ἡλίου ἀγώνων, κι ἔτσι μόνο εἰκασίες μποροῦμε νὰ κάνουμε γιὰ τὸ περιεχόμενό του. Τὸ ἔργο, κατὰ τὸν Jacoby1, ἀποτελεῖ –ὅπως καὶ τὰ Περὶ στεφάνων (F54) καὶ Περὶ ἰδιότητος ἄθλων (F55)– συμπλήρωμα στὸ Περὶ ἀγώνων ἔργο τοῦ Καλλιμάχου (652/520, μὲ παραπομπές) καὶ μπορεῖ νὰ παραβληθῆ μὲ τὸ Περὶ τῶν Ἀθήνησι ἀγώνων (328 Τ1 J.) ἔργο τοῦ Φιλοχόρου (RE2 σ.λ. Istros 9., στήλη 2278). Τὸ θέμα πρέπει νὰ ἦταν ἰδιαίτερα ἑλκυστικὸ γιὰ τὴν ἐποχή του, λόγω τῆς λατρείας τοῦ Ἡλίου (πβ. ἀνωτ. 14 F4, μὲ σχόλ. σ.στ. 4-5), κυρίως στὴ Ρόδο (βλ. Burkert ΑρΕΘ3 371-72 μὲ τὶς σημ. [κυρίως 18-19], ὅπου καὶ ἡ σχετικὴ βιβλιογραφία), σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴ λατρεία τοῦ Σαράπιδος καὶ τοῦ Διός (βλ. ἀνάμεσα στὰ πολλά: K. Schauenburg, Helios. Archäologisch-mythologischen Studien über den antiken Sonnengott4 [Berlin 1955] καὶ –γιὰ τὴν Κύπρο– ΑΚΕΠ5 Δα΄ / Δβ΄ 29-29.1 [κυρίως Δβ΄ σσ. 93-94 § 49] καὶ 40-40.6 [κυρίως σσ. 107-8 §§ 79-82], Δβ΄ σελ. 98 §§ 53 κἑ., κ.ἀ. [βλ. Ε΄ Γεν. πίν. σ.λλ.]· γιὰ τοὺς πλούσιους περὶ Ἡλίου μύθους βλ. ΕλλΜ6 2. 224 κἑ. μὲ «τεκμηρίωση καὶ εἰκόνες [κυρίως 226 γιὰ τὴ Ῥόδον, βλ. καὶ 3. 304] καὶ γιὰ τὸν Τληπόλεμον 3. 222, 265-66, 304, βλ. καὶ CIl7 Ι. 224-27 καὶ 304-5 καὶ ΙΙ. 122-23 [Kirk7 στὰ Β 653-70, Γ 276-78 καὶ Ε 627-29]· βλ. ἐπίσης FGrH8 532 [Ἀναγραφὴ τῆς Λίνδου], κυρίως B-C 7, καὶ 511 Τ1, 515 F 19-21, 523 F 1, 526 F1, κ.ἀ.).
   Στὸν Ὀλ. 7 τοῦ Πινδ. λόγῳ τοῦ θέματος (Διαγόραι Ῥοδίωι πύκτηι) γίνεται ἀναφορὰ τόσο στὸν Ἥλιο καὶ τὴν Ῥόδον ὅσο καὶ στὸν Τληπόλεμο, καὶ τὰ ἀρχ. σχόλ. –ἀπ' ὅπου καὶ τὸ ἐδῶ ἀπόσπ. (146b)– δίνουν ἐνδιαφέρουσες σχετικὲς πληροφορίες: (24d-f, στὸ χωρίο [στ. 13-14] τὰν ποντίαν | ὑμνέων, παῖδ' Ἀφροδίτας Ἀελίοιό τε νύμφαν, Ῥόδον) Ἀσκληπιάδης δέ φησι γενεαλογεῖσθαι τὴν Ῥόδον Ἀφροδίτης καὶ Ἡλίου· τὸν γὰρ Ἥλιον αὐτῆς ἐρασθῆναι καὶ ἐν αὐτῇ τῇ νήσῳ μιγῆναι. ἄλλως· ποντίαν παῖδ' Ἀφροδίτας· τὴν Ῥόδον. διὰ τὸ εἶναι δὲ νῆσον ποντίαν εἶπεν. οὐχ ὥς τινες ἠβουλήθησαν ἐξ Ἡλίου καὶ Ἀφροδίτης τὴν νύμφην γεγενῆσθαι· ἐναντίον γὰρ τὸ ἐπαγόμενον Ἀελίοιό τε νύμφαν· ἀλλ' ἀκουστέον τὴν Ῥόδον Ἀφροδίτης παῖδα διὰ τὸ ἀνθηρὸν καὶ χαριέστατον, νύμφην δὲ Ἡλίου. λέγεται γὰρ θεασάμενος τὴν νύμφην καὶ ἐρασθείς. εἶτα ἁρπάσας ἐν τῇ ὁμωνύμῳ νήσῳ συγγενέσθαι (...) Ἡρόφιλος δὲ Ποσειδῶνος καὶ Ἀφροδίτης τὴν Ῥόδον εἶναί φησι, Ἐπιμενίδης δὲ αὐτὴν Ὠκεανοῦ γενεαλογεῖ· ἀφ' ἧς τὴν πόλιν ὠνομάσθαι. τινὲς δὲ αὐτήν φησι κληθῆναι οὕτω διὰ τὸ σπουδαῖα ἔχειν ῥόδα· οἱ δὲ διὰ τὸ ῥοώδη εἶναι τὰ περὶ αὐτήν (κ.λπ.). (36c, στὸ χωρίο [στ. 20-23] ἐθελήσω τοῖσιν ἐξ ἀρχᾶς ἀπὸ Τλαπολέμου | ξυνὸν ἀγγέλλων διορθῶσαι λόγον, | Ἡρακλέος | εὐρυσθενεῖ γέννᾳ) βούλομαι (...) διακριβῶσαι· οἵτινές εἰσι Τληπολεμίδαι οἱ Ῥόδιοι ἐκ τῆς τοῦ Ἡρακλέους γέννης (...). τούτοις δὲ καὶ Ὅμηρος μαρτυρεῖ (...). λέγεται δὲ κατὰ τὴν βασιλείαν Τληπολέμου μάλιστα εὐδαιμονῆσαι Ῥοδίους, ὡς καὶ Ὅμηρος μαρτυρεῖ (... [Β 661-2, 670]). ἔστι δὲ αὐτοῦ ἱερὸν καὶ τάφος ἐν Ῥόδῳ· οἱ γὰρ συστρατευσάμενοι αὐτῷ διήγαγον τὰ ὀστᾶ ἀπὸ τῆς Ἡλίου εἰς τὴν Ῥόδον (...). τελεῖται δὲ καὶ ἀγὼν ἐπιτάφιος ἐν τῇ πόλει Τληπολέμου, κατὰ δὲ ἑτέρους ἱερὸς Ἡλίῳ· ἀγωνίζονται δὲ παίδων ἡλικίαι καὶ στέφονται ἐκ λεύκης κ.λπ. (πβ. Τζέτζ. Λυκόφρ. 911 ἐν δὲ Πινδάρου ἱστορίαις εὗρον ὅτι οἱ τοῦ Τληπολέμου [βλ. καὶ προηγούμενα] ἐσώθησαν εἰς Ῥόδον τὴν αὐτῶν πατρίδα καὶ ἡ Τληπολέμου γυνὴ Φιλοζώη [Πολυξὼ Stiehle9, κατὰ τὸ Παυσ. 3.19.9] μεγάλως δακρύουσα ἀγῶνας ἐπὶ τῷ ταύτης ἀνδρὶ ἔθετο καὶ παῖδες ἠγωνίζοντο καὶ οἱ νικῶντες λεύκης φύλλοις ἐστέφοντο, βλ. καὶ Jacoby1 651-52/520), βλ. καὶ ἑπόμ. περὶ Ἀστυδαμείας/Ἀστυόχης κ.λπ. (σὲ σύγκριση Πινδάρου καὶ Ὁμήρου καὶ ἄλλω). (71b, στὸ χωρίο [στ. 39 κἑ.] τότε καὶ φαυσίμβροτος δαίμων Ὑπεριονίδας κ.λπ.) ὁ Ἥλιός, φησι, παρεκελεύσατο τοῖς ἑαυτοῦ παισὶ καὶ Ῥόδης, μελλούσης γεννᾶσθαι τῆς Ἀθηνᾶς, ὅπως αὐτοὶ πρῶτοι θύσωσιν (...) 73. Ῥοδίων δὲ ἐπιλαθομένων ἔμπυρα θῦσαι Ἀθηναῖοι ἔθυσαν (...). ἄπυρα δὲ μέχρι νῦν θύουσιν οἱ Ῥόδιοι τῇ Ἀθηνᾷ. (...) λέγει δὲ τοιοῦτόν τι (100b, στοὺς στ. 54 κἑ.)· καθ' ὃν χρόνον οἱ θεοὶ τὸν ὅλον κόσμον πρὸς ἑαυτοὺς διεμερίζοντο, ἀπόντος τοῦ Ἡλίου καὶ τὸν ἑαυτοῦ διανύοντος δρόμον, οὐδὲ εἷς τῶν θεῶν ὑπέμνησεν ὥστε καὶ αὐτῷ τοῦ κόσμου μερίδα φυλαχθῆναι. οὐδέπω δὲ ἡ Ῥόδος ἦν ἐκ θαλάσσης ἀναδομηθεῖσα· διὸ καὶ ἀκλήρωτος μείνας ὁ θεὸς ταύτην εἵλετο τὴν μερίδα, ἱερὰν αὐτῷ τὴν νῆσον ἐπιτρεψάμενος (...). 110d. ὑπομνησαμένῳ δὲ τῷ Ἡλίῳ ἀνακλήρωσιν ἔμελλε ποιῆσαι ὁ Ζεύς· ἀλλ' οὐκ εἴασεν αὐτὸν τοῦτο ποιῆσαι ὁ Ἥλιος (...)· 111a. ἑώρα γὰρ τὴν Ῥόδον ἀναβλαστῆσαι μέλλουσαν ἐν τῇ θαλάσσῃ καὶ πάσας ὑπερβαίνειν (...). ἐν ᾗ νήσῳ (131a-c, σ.στ. 71 κἑ.) τῇ νύμφῃ Ῥόδῳ μιχθείς ποτε ὁ Ἥλιος ἐγέννησεν ἑπτὰ παῖδας (...). τοῦ δὲ Κεκράφου υἱοὶ Λίνδος, Ἰηλυσός, Κάμειρος, οἱ ὑπὸ Πινδάρου ὀνομαζόμενοι, ὥστε μὴ εἶναι αὐτοὺς υἱοὺς Ἡλίου, ἀλλ' υἱωνούς (...). 138c. τούτων δὲ ἕκαστος κεχωρισμένως καὶ κατ' ἰδίαν ἔχει πόλιν ὁμώνυμον (...). (141 κἑ., στὸ χωρίο [στ. 77 κἑ.] τόθι λύτρον συμφορᾶς οἰκτρᾶς γλυκὺ Τλαπολέμῳ | ἵσταται Τιρυνθίων ἀρχαγέτα, | ὥσπερ θεῷ κ.λπ.), 141c. τόθι· ἔνθα καὶ τῷ Τληπολέμῳ, τῷ τῶν Ἀργείων ἡγεμόνι, τῆς οἰκτρᾶς συμφορᾶς λυτήριον γλυκὺ ἵσταται (...) ὡς τοῖς θεοῖς· θυσίαι γὰρ αὐτῷ διάφοροι γίνονται καὶ ἀγῶνες τελοῦνται (...). 145. μήλων τε κνισσάεσσα πομπά· ἡ θυσία. ἐπεί φασιν ὅτι ἀγών ἐκεῖ ἄγεται Τληπολέμεια. οἱ δὲ Ἡράκλεια· ὅθεν αὐτῷ θυσίαι ἀξιοπρεπεῖς τελοῦνται αὐτόθι. 146a. κρίσις ἀμφ' ἀέθλοις· κρίσιν εἷπε τὸν ἀγῶνα τῶν Ἡλιείων, ὃν τιθέασιν οἱ Ῥόδιοι. ἐψεύσατο δὲ ὁ Πίνδαρος· οὐ γὰρ Τληπολέμῳ, τῷ δὲ Ἡλίῳ τιθέασι τὸν ἀγῶνα, διὸ καὶ Ἡλιορόδιον (ἡλ- Drachmann10) τὸν ἀγῶνα (ἕπεται τὸ ἐδῶ ἀπόσπ., 146b = F 49). 147a. τῶν ἄνθεσι· ἐκ τῶν τιμώντων Τληπολεμίων ἐν Ἰσθμῷ εἰς τὰ Τληπολέμια οὗτος ἐνίκησε τετράκις εὐτυχέων. 147b. τῶν ἄνθεσι Διαγόρας· τῶν παρὰ Ῥοδίοις ἄθλων. c. ἄνθεσι δὲ τοῖς στεφάνοις. τελεῖται γὰρ αὐτόθι ἀγὼν Τληπολέμειος ἐπικαλούμενος. ἐγκωμιαστικῶς δὲ ὁ Πίνδαρος τὸν ἀγῶνα, Ἡλίῳ τελούμενον, εἰς τὸν Τληπόλεμον μετήγαγε. τελεῖται δὲ μηνὸς Γορπιαίου εἰκοστῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ. ἀπέχει δὲ τῶν Νεμέων ἡμέρας ἕξ. ἀγωνίζονται δὲ παῖδες καὶ ἄνδρες. ὁ δὲ στέφανος λεύκη δίδοται. (Ἀκολουθεῖ ἀναφορὰ στὰ Παναθήναια, τὰ Ἡράκλεια, τὰ Ὀλύμπια, τὰ Ἐλευσίνια· στὰ ἭραιαἙκατόμβαια [βλ. τὸ ὅλο σχόλιο καὶ πβ. ΑΚυΓ211 11 Ε9]· περὶ τῶν Θήβησιν Ἡρακλείων τὰ ὁποῖα καὶ Ἰολάεια καλεῖται· στὰ ἐν Ἀρκαδίᾳ Λύκαια, Κόρεια, Ἀλέαια· στὰ ἐν Θεσπιαῖς Ἐρώτια καὶ ἐν Λεβαδείᾳ Βασίλεια καὶ ἐν Πλαταιαῖς Ἐλευθέρια [ταῦτα Ἀριστόνικος· ὁ δὲ Δίδυμος Βασίλεια καὶ Ἀμφιάρεια καὶ Δήλια ἐπὶ Δηλίῳ καὶ Τροφώνεια ἐν Λειβαδείᾳ, βλ. καὶ ἑπόμενα: ἐν δὲ Ὠρωπῷ τὰ Ἀμφιάραια]· στὰ ἐν Πελλήνῃ Θεοξένια· στὰ ἐν Αἰγίνῃ Αἰάκεια ποὺ ἄλλοι καλοῦν Οἰνώναια κ.λπ. Ἕπεται μνεία τοῦ Ἀταβυρίου Διός [πβ. ἀνωτ. F48, βλ. 24 F1 σχόλ. σ.στ. 3-4], ποὺ πῆρε τ' ὄνομά του ἀπὸ τὸ Ἀταβύριον ὄρος [ἐπάνω γὰρ τοῦ ὄρους ἵδρυται ὁ Ζεύς κ.λπ.]· καὶ φυσικὰ μνεία τῶν προγόνων τοῦ Διαγόρα). Ἡ εἰκόνα ποὺ προκύπτει ἀπὸ τὴν ἐπισκόπηση τῶν σχολίων εἶναι εὐκρινής, καὶ τὰ συμπεράσματα πρόδηλα: Οἱ δυὸ γραμμὲς τοῦ Ροδιακοῦ μύθου, γιὰ τὸν ΗΛΙΟΝ καὶ τὴ ΡΟΔΟΝ ἀφενὸς και τὸν ΤΛΗΠΟΛΕΜΟΝ τὸν γιὸ τοῦ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ καὶ ἐγγονὸ τοῦ ΔΙΟΣ ἀφετέρου, εἶναι ἐξίσου ζωντανὲς στὴ Ρόδο· καὶ δὲν ἑνοποιοῦνται· μὰ συνυπάρχουν. Ὅπως καὶ σ' ἄλλες περιπτώσεις (Ἥραια ἢ Ἑκατόμβαια, Ἡράκλεια καὶ Ἰολάεια, κ.λπ.), κάλλιστα οἱ ἀγῶνες στὴ Ρόδο μποροῦν –κατὰ καιροὺς ἢ καὶ ταυτόχρονα, ἀπὸ διαφόρους ἢ καὶ ἀπὸ τοὺς ἴδιους– νὰ ὀνομάζονται ΗΛΙΕΙΑ (καὶ Ἡλιορόδια;) καὶ ΗΡΑΚΛΕΙΑ καὶ ΤΛΗΠΟΛΕΜ(Ε)ΙΑ, χωρὶς νὰ ἀποκλείεται νὰ πρόκειται γιὰ μιὰ γιορτὴ μὲ ἐπιμέρους δρώμενα ἀφιερωμένα στὸν Ἥλιον ἀφενὸς καὶ ἀφετέρου στὸν Ἡρακλέα καὶ κυρίως τὸν Τληπόλεμον (πβ. τὴ σύνδεση τῶν Θησείων μὲ τὰ Πυανέψια καὶ τὰ Ὀσχοφόρια: βλ. ἀνωτ. σχόλ. στὸ F8). Ὁ Ἴστρος, κατὰ τὰ ἀρχ. Σχόλ., μιλοῦσε γιὰ Ἡλίεια, εὔλογα (λόγω τῆς ἐποχῆς καὶ τοῦ θέματος· ὁ τίτλος μαρτυρεῖται ἤδη ἀπὸ τὸν 3ον αἰ. π.Χ. σὲ ἐπιγραφές: IG ΙΙ2 3779.21 (3ος αἰ. π.Χ., Ἠλίεια) ἀπὸ τὴν Ἀθήνα, IG ΧΙΙ1 72a (2ος αἰ. π.Χ., Ἁλίεια), 730.17 (1ος αἰ. π.Χ., Ἁλιέα) ἀπὸ τὴ Ρόδο, κ.ἀ. (βλ. LSJ912 Suppl. σ.λλ. Ἁλίεια καὶ Ἡλίεια, καὶ ἡλιορόδιος: "ἀγών the festival Helieia at Rhodos, dub. in Sch. Pi. O. 7.146a Dr."· βλ. ἐπίσης ὅ.π. σ.λ. Τλαπολέμεια: "games held in honour of Tlepolemos at Rhodes, SIG13 1067.8 (ii AD)" καὶ Jacoby1 652/520: 2ου αἰ. π.Χ., ὀρθῶς). Γιὰ τὸν στεφανίτην βλ. ἀνωτ. 13 F2 σχόλ. σ.στ. 10 σ.λ., πβ. κατωτ. F54.

  1. Jacoby, F. (1949), Atthis: The Local Chronicles of Ancient Athens, Oxford .a↑ b↑ c↑
  2. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .
  3. Burkert, W. (1993), Ἀρχαία Ἑλληνική Θρησκεία: Ἀρχαϊκή καί Κλασσική Ἐποχή, μτφρ. Μπεζαντάκος, Ν Π. και Αβαγιανού, Α Ἀθήνα.
  4. Shauenburg, K. (1955), Helios: Archäologisch-mythologische Studien über den antiken Sonnengott, Berlin .
  5. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.
  6. Κακριδῆς, Ἰ. Θ. (1986), Ελληνική Μυθολογία, Αθήνα .
  7. Kirk, G. S. & Kirk G. S. (1985), The Iliad: A Commentary, Vol. I: books 1-4, Cambridge.a↑ b↑
  8. Jacoby, F. (1923-1958), Die Fragmente der griechischen Historiker, parts I-IIIC.2, Berlin-Leiden.
  9. Citekey 4342 not found
  10. (1903-1927), Scholia vetera in Pindari carmina, Vols. I-III, Leipzig.
  11. Βοσκός, Α. Ι. (1997), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 2. Ἐπίγραμμα, τóμ. 2, Λευκωσία.
  12. Liddell, H G. & Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon, 9th ed. , Oxford.
  13. Dittenberger, W. (1915-1924), Sylloge Inscriptionum Graecarum, Vols. I-IV, 3d ed., Leipzig.