You are here

F45

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Steph. Byz. Ethn. s.v. Κύπρος (Const. Porph. De them. 1.13)
  1. Cf. Eust. Dion. Perieg. 508 (vv. 4-9) fere eadem, sed suppressis auctorum nominibus); Plin. Natur. hist. 5.129 (FGrH 758 F 1b: ΑΚΕΠ Β΄ 153.4 et 149, Δα΄ 292).


  2. [Vid. FHG I. 423 fr. 39; FGrH 334 F 45 et 758 F 1a; ΑΚΕΠ Γα΄ 83.1 et B΄ 149.4; Steph. Byz. Ethn., edd. Th. de Pinedo Lusitanus et A. Meineke (cum sigl.); Const. Porph. De them., ed. Imm. Bekker. Cf. Eust. Dion. Perieg., ed. G. Bernhardy.]
  3. 1-6 ‹‹ ›› add. Const. Porph.
  4. 3 ἐνδόθη C (Porph.)
  5. 4 υἱοῦ (pro τῆς θυγατρὸς) Eust. ‖
  6. κυνίρου R ‖
  7. Βίβλου C (Porph.)
  8. 6 ἱστόρησαν om. C
  9. 7 ἢ ἀπὸ ἄνθους ἐκεῖ πολλὰ φυομένου κύπρου καλουμένου Eust. («Genuina Stephani verba servasse videtur Eustathius» Meineke)
  10. 8 Κύπτον PV
  11. 8-9 ποτὲ κληθῆναι αὐτὴν λέγουσιν διὰ τὸ κεκρύφθαι ὑπὸ θαλάσσης, ὅπερ καὶ περὶ Δήλου μυθεύεται etc. Eust.
  12. 9 Κύπρος om. V
  13. 9-10 καὶ Κεραστὶςκαὶ Κεραστιὰς PV: καὶ κεραστὶςκαὶ κεραστίας R; Κεραστία, ὡς Λυκόφρων δηλοῖ Eust. (vid. Λυκόφρ. Ἀλεξ. 447: FGrH 758 F 5); καὶ Κεραστὶς (cf. 751 F 1) – καὶ Κεραστιὰς (?) scr. Jac., adnotans "καὶ Κεραστία – [καὶ Κεραστίας (kustoden-korruptel)]? doch s. F 2" Jac. (fort. [καὶ Κεραστιὰς] recte, sed v. 9 Κεραστὶς scribendum est)
  14. 10 πολλὰ ἄκρα PV, prob. Lusit. Jac.: πολλὰς ἄκρας Μ, prob Hadj. Mei.; πολλὰ ἄκρας Rc
  15. 10-11 μἡονὶς Rc (m.2 ?) PV («nomen suspectum» Mei.)
  16. 13 Κύπρος· (fort. Κύπρος,) dubit. distinximus: Κύπρος. (forte) Lusit. Mei. ‖
  17. τὸ θηλυκὸν Κυπρίτις Lusit. (fort. recte post Κύπρος. [cum punct.] vel post Κυπρίτης).
Στέφ. Βυζ. Ἐθν. σ.λ. Κύπρος (Κωνστ. Πορφ. Περὶ θεμ. 1.13)

Κύπρος, νησὶ μεγάλο <<καὶ ἐπιφανέστατο, ποὺ βρίσκεται>> στὸν Παμ-

φύλιο κόλπο, <<ὅπως λέει ὁ Διονύσιος ὁ Περιηγητής (2ος αἰ. μ.Χ.)· «ἡ

δὲ Κύπρος στὴν Ἀνατολὴ μέσα στὸν Παμφύλιο κόλπο». Πῆρε δὲ

τὸ ὄνομά της>> ἀπὸ τὴν Κύπρο τὴν κόρη τοῦ Κινύρα <<ἢ τοῦ Βύβλου

καὶ τῆς Ἀφροδίτης, ὅπως ἱστόρησαν ὁ Φιλοστέφανος στὸ Περὶ νή-

σων (3ος αἰ. π.Χ.) καὶ ὁ Ἴστρος στὸ Ἀποικίαι Αἰγυ-

πτίων,>> ἢ ἀπὸ τὸ ἄνθος κύπρος ποὺ φυτρώνει (στὸ νησί). Ὁ Ἀ-

στύνομος πάλι λέει ὅτι ὀνομάστηκε Κρύπτος γιατὶ κρύπτεται πολλὲς

φορὲς ἀπὸ τὴ θάλασσα· ἔπειτα (πῆρε τὸ ὄνομα) Κύπρος. Ἐκαλεῖτο

ὅμως καὶ Κεραστὶς ἀπὸ τὸ ὅτι ἔχει πολλὰ ἀκρωτήρια καὶ Κεραστιὰς

καὶ Ἀμαθουσία καὶ Μηϊονὶς καὶ Σφήκεια καὶ Ἀκαμαντίς. Τὸ ἐθνικὸ

ἐπίθ. (εἶναι) Κύπριος καὶ Κυπρία καὶ Κύπριον, καὶ Κυπριακός, καὶ

Κυπριεύς, καὶ Κυπρίτης. Ὑπάρχει καὶ Λιβυκὴ Κύπρος· τὸ ἐθνικὸ

Κυπρίτης.


Πβ. Εὐστ. Διον. Περιηγ. 508 (περίπου τὰ ἴδια ὅσον ἀφορᾶ στοὺς ἐδῶ στ. 4-9,

ἀλλὰ χωρὶς τὰ ὀνόματα τῶν συγγραφέων) καὶ Πλιν. Φυσ. ἱστ. 5.129 (FGrH 758

F 1b: ΑΚΕΠ Β΄ 153.4 καὶ 149, Δα΄ 292).

Σχόλια: 

45. Στὸ ἐν Ἀποικίαις Αἰγυπτίων (πβ. ἀνωτ. ἐν Ἀ. τῆς Αἰγύπτου καὶ κατωτ. ἐν Αἰγυπτίων Ἀποικίαις [ἀπὸ τὸν ἴδιο], καὶ βλ. εἰσαγ. σημ. στὰ F43-46) προσφεύγει ὁ Στέφ. Βυζ. γιὰ τὸ λῆμμα Κύπρος, πιὸ εὔλογα ἐδῶ δεδομένων τῶν στενῶν σχέσεων τῆς Κύπρου μὲ τὴν Αἴγυπτο ἀπὸ τὰ πανάρχαια χρόνια (βλ. τώρα W. Helck, «Σχέσεις Κύπρου καὶ Αἰγύπτου», ΙΚυ1 Αα΄ 351-69, μὲ πλούσια βιβλιογραφία), μαρτυρούμενων ἀπὸ ἱστορικὲς πηγές (ἤδη ὁ Ἡρόδοτος 2.182 γιὰ τὸν Ἄμασιν τῆς Αἰγύπτου σημειώνει: εἷλε δὲ Κύπρον πρῶτος ἀνθρώπων καὶ κατεστρέψατο εἰς φόρου ἀπαγωγήν [βλ. How – Wells2 ad loc., καὶ στὸ 5.104], πβ. 7.90 γιὰ τὰ ἔθνεα τῶν Κυπρίων: οἱ μὲν ἀπὸ Σαλαμῖνος καὶ Ἀθηνέων, οἱ δὲ ἀπὸ Ἀρκαδίης, οἱ δὲ ἀπὸ Κύθνου, οἱ δὲ ἀπὸ Φοινίκης, οἱ δὲ ἀπὸ Αἰθιοπίης, ὡς αὐτοὶ Κύπριοι λέγουσι [μὲ ἔμφαση στὴν Ἀθήνα γιὰ εὐνόητους λόγους, γιὰ πληρέστερη εἰκόνα βλ. Ἀ. Βοσκοῦ Μορφώ3 μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία], ὅπου τὸ Αἰθιοπίης συνδέεται μὲ τὴν Αἴγυπτο [βλ. Jacoby4 650-51/519 μὲ πρόσθετα χωρία καὶ παραπομπές, καὶ ἀνωτ. σχόλ. στὸ F44 γιὰ τὸν Αἰγιαλὸ ἐν Αἰθιοπίᾳ κατ' Αἴγυπτον] ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν Ἀσιατικὴν Αἰθιοπίαν, δηλ. τὴν Ἀσσυρίαν [βλ. How – Wells2 στὸ 7.90 σ.λ. Αἰθιοπίης], ποὺ ἐπίσης εἶχε στενὲς σχέσεις μὲ τὴν Κύπρο), κι ἀπὸ τὶς μυθολογικὲς παραδόσεις περὶ Κινύρου καὶ Ἀδώνιδος (βλ. ΑΚυΓ15 σσ. 47-54 [ΑΚυΓ1β´5 71-78 μὲ βιβλιογραφία] καὶ 1 Τ1-7 μὲ σχόλ., ΑΚυΓ26 σχόλ. στὰ Ε13.4 καὶ Ε14.4, Μορφώ σσ. 27 καὶ 29, καὶ κατωτ. 28 F1 σχόλ. σ.στ. 4-5), μὲ χαρακτηριστικὰ τὰ χωρία *Ἀπολλοδ. Βιβλ. 3.182 (ΑΚυΓ1/1β´5 1 Τ7.8 κἑ. γιὰ τὸν Κινύρα, ὁ ὁποῖος Ὀξύπορον ἐγέννησε καὶ Ἄδωνιν, πρὸς δὲ τούτοις θυγατέρας Ὀρσεδίκην <καὶ> Λαογόρην καὶ Βραισίαν. αὗται δὲ διὰ μῆνιν Ἀφροδίτης ἀλλοτρίοις ἀνδράσι συνευναζόμεναι τὸν βίον ἐν Αἰγύπτῳ μετήλλαξαν) καὶ Στέφ. Βυζ. σ.λ. Ἀμαθοῦς· πόλις Κύπρου ἀρχαιοτάτη, ἐν ᾗ Ἄδωνις Ὄσιρις ἐτιμᾶτο, ὃν Αἰγύπτιον ὄντα Κύπριοι καὶ Φοίνικες ἰδιοποιοῦνται (πβ. καὶ Φωτ. Βιβλ. 176, 120a 20 κἑ. [115 F 103 J., βλ. τὸ ὅλο χωρίο] Ἕλληνες οἱ σὺν Ἀγαμέμνονι τὴν Κύπρον κατέσχον ἀπελάσαντες τοὺς μετὰ Κινύρου, ὧν εἰσιν ὑπολιπεῖς Ἀμαθούσιοι· ὁ Jacoby4 [519] παραβάλλει τὰ σχετικὰ μὲ τὸν ἎπινΣάραπιν, ἀνωτ. F44· τὰ σχετικὰ μὲ τὴν παρουσία τοῦ Ἀδώνιδος στὴν Ἑλληνιστικὴ Αἴγυπτο, ἐξάλλου, εἶναι εὐρέως γνωστὰ καὶ ἐνδιαφέροντα: βλ. τώρα καὶ τὸ πολὺ ἐνδιαφέρον ἄρθρο St. Jackson, "Callimachus' pupils and Adonis"7, ΜΗ 55 [1998] 9-13, μὲ ἀφετηρία τὸ ἐδῶ χωρίο καὶ εἰδικὴ ἀναφορὰ στὸν Ἴστρο, μὲ περαιτέρω παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία).
   Γιὰ τὰ διάφορα ὀνόματα τῆς Κύπρου βλ. Ἀ. Βοσκοῦ Μορφώ3 21 κἑ., μὲ χάρτη στὶς σσ. 8-9 (τὰ πάμπολλα σχετικὰ χωρία στὴν ΑΚΕΠ8: βλ. Γεν. πίν. Ε΄ σσ. 259 κἑ. σ.λ. Κύπρος). Γιὰ τὶς διάφορες ἐτυμολογίες τῆς λέξεως Κύπρος βλ. ΑΚυΓ1/1β´5 σχόλ. στὸ 5 Υ1.2 σ.λ. Κύπριδος καὶ ΑΚυΓ26 σχόλ. σ.στ. 11 Ε25.3 σ.λ. Κύπρον (μὲ παρα­πομπὲς καὶ βιβλιογραφία), κ.ἀ. (βλ. ΑΚυΓ1/1β´5 καὶ ΑΚυΓ26 Πίν. σ.λ. Κύπρος). Ἀξιοση­μείωτο εἶναι καὶ τὸ χωρίο τῶν Σχολ. τοῦ Εὐστ. στὸ δ 83 (1484.20: Κύπρος μὲν γὰρ ὅτι ἀνεῖται τῇ Ἀφροδίτῃ, καὶ διὰ τί τοῦτο, καὶ ὅτι Κύπρις ἐντεῦθεν ἐκείνη ὥσπερ καὶ Παφία ἐκ Πάφου Κυπρίας πόλεως, πολλαχοῦ δηλοῦται) καὶ κυρίως τὸ χωρίο τοῦ ἴδιου ποὺ μνημονεύεται καὶ ἀνωτ. στὰ παράλληλα χωρία τοῦ ἀποσπ. (Διον. Περιηγ. 508): Ὅτι ἡ Κύπρος οὐδεμιᾶς νήσου λειπομένη τῇ ἀρετῇ τῷ Παμφυλίῳ καὶ Ἰσσικῷ κλύζεται κόλπῳ, ἧς οὐδεμία ἀνατολικωτέρα νῆσός ἐστι. λέγει δὲ αὐτὴν Ἀφροδίτης ἄστυ ἐπήρατον, ὡς καὶ τὴν Σαμοθρᾴκην Κορυβάντιον ἄστυ, μικρο­πρεπῶς μέν, οὐ γὰρ μεγαλόφωνον τὸ τὴν τοσαύτην νῆσον εἰπεῖν ἄστυ, ἀκολούθως δ' οὖν τῷ μύθῳ, διὰ τὴν ἐκεῖ τῆς Ἀφροδίτης μάλιστα διατριβήν. ἄθυρμα γὰρ ἦν ἡ νῆσος τῇ δαίμονι, ἀφ' ἧς καὶ Κύπρις παρωνόμασται· τοῦτο δὲ διὰ τὴν τῶν ἐκεῖ μαχλοσύνην καὶ τὸ ἐπαφρόδιτον. τινὲς δέ φασι Κύπρον κληθῆναι αὐτὴν ἀπὸ Κύπρου υἱοῦ Κινύρου, ἢ ἀπὸ ἄνθους ἐκεῖ πολλοῦ φυομένου, κύπρου καλουμένου. οἱ δὲ Κρύπτον ποτὲ κληθῆναι αὐτὴν λέγουσι, διὰ τὸ κεκρύφθαι ὑπὸ θαλάσσης· ὅπερ καὶ περὶ Δήλου μυθεύεται, καὶ περὶ Ῥόδου δὲ κατὰ Πίνδαρον. ὅτι δὲ καὶ Σφήκεια ἐκλήθη ποτὲ καὶ Κεραστία, ὁ Λυκόφρων δηλοῖ. ὀλβιώτατοι δὲ νησιωτῶν οἱ Κύπριοι. λέγονται δέ ποτε θαλαττοκρατῆσαι καιρόν τινα καὶ αὐτοί. κύκλος δὲ τῆς νήσου στάδια ͵γυκ΄ τοῖς κατακολπίζουσι. πολλαχοῦ δὲ καὶ ἰσθμοὺς ποιεῖ, διὰ τὸ τοῦ σχήματος ἑτερόμηκες.

  1. Παπαδόπουλλος, Θ. (1997-2000), Ἱστορία τῆς Κύπρου, τóμ. Α΄-Β΄, Λευκωσία.
  2. How, W. W. & Wells J. (1936), A Commentary on Herodotus, Oxford.a↑ b↑
  3. Βοσκός, Α. Ι. (1999), Μορφὼ παροικήσουσι: Λυκόφρονος Ἀλεξάνδρα, Λευκωσία Κύπρου.a↑ b↑
  4. Jacoby, F. (1949), Atthis: The Local Chronicles of Ancient Athens, Oxford .a↑ b↑
  5. Βοσκός, Α. Ι. (1995), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 1. Ποίηση Ἐπική Λυρική Δραματική, τóμ. 1, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  6. Βοσκός, Α. Ι. (1997), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 2. Ἐπίγραμμα, τóμ. 2, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑
  7. Jackson, S. (1998), Callimachus' pupils and Adonis , MH 55: 9-13.
  8. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.