You are here

F43

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Clem. Alex. Strom. 1.106.1

Ἶσιν  δὲ τὴν καὶ Ἰώ φασιν1 διὰ τὸ ἰέναι αὐτὴν διὰ πάσης τῆς γῆς

πλανωμένην· ταύτην δὲ2 Ἴστρος ἐν τῶι3 Περὶ τῆς Αἰ-

γυπτίων ἀποικίας Προμηθέως θυγατέρα φησί4.

  1. εἰσὶ δὲ οἳ τὴν ‹Ἶσιν› Ἰώ φασι Euseb.
  2. δ' Euseb. ‖
  3. ἐν τοῖς Exc.
  4. φασί L1.
Κλήμ. Ἀλεξ. Στρωμ. 1.106.1

τὴν Ἶσιν τὴν ὁποία ὀνομάζουν καὶ Ἰὼ γιὰ τὸ ὅτι περιπλανώμενη

διέρχεται ὅλη τὴ γῆ· αὐτὴν ὁ Ἴστρος στὸ Περὶ τῆς Αἰγυ-

πτίων ἀποικίας τοῦ Προμηθέα κόρη τὴ λέει.


Βλ. καὶ Εὐσεβ. Εὐαγγ. προπ. 10.12.22, ὅπου παρατίθεται σχεδὸν αὐτολεξεὶ

τὸ κείμ. τοῦ Κλήμ. Ἀλεξ. (Πβ. καὶ Πλουτ. Ἴσ. καὶ Ὀσ. 352a.)

[Ἀμφίβολος εἶναι ὁ τίτλος τοῦ ἐδῶ μνημονευόμενου ἔργου. Βλ. κατωτ.

σχόλ. στὰ F43-46, καὶ ἀνωτ. 14*T2a (μὲ σχόλ.), ὅπου ἐπίσης γίνεται λόγος

περὶ Ἴσιδος.]

Σχόλια: 

ΑΙΓΥΠΤΙΩΝ ΑΠΟΙΚΙΑΙ (?)
   Ὁ ἀκριβὴς τίτλος τοῦ ἔργου παραμένει ἀμφίβολος (βλ. κατωτ. τὶς σχετικὲς παραπομπὲς σ' αὐτὸ ἀπὸ τὸν Κλήμ. Ἀλεξ. καὶ τὸν Στέφ. Βυζ.), ὄχι ὅμως καὶ τὸ ὅτι πρόκειται γιὰ αὐτοτελὲς ἔργο (βλ. Jacoby1 649/519 [μὲ παραπομπὴ στὸν Pearson LocHA2 139, ποὺ ὑποστηρίζει τὴν ἄποψη ὅτι πρόκειται γιὰ παρέκβαση τῆς Ἀτθίδος], καὶ 625). Ἀξιοσημείωτο εἶναι πὼς σ' αὐτὸ τὸ ἔργο γίνεται λόγος περὶ Κύπρου, εὔλογα, ἄν θυμηθῆ κανεὶς τὶς ἀπὸ παλαιῶν χρόνων –καὶ ἐπὶ Ἴστρου–- στενὲς σχέσεις τῆς Κύπρου μὲ τὴν Αἴγυπτο, λόγω καὶ τῆς γεωγραφικῆς τους θέσεως (βλ. κατωτ. σχόλ. στὸ F45).

43. Τὸ νὰ ταυτίζουν τὴν Ἶσιν μὲ τὴν Ἰώ –καὶ νὰ θεωρεῖται κατὰ τὸν Ἴστρο τοῦ Προμηθέως κόρη– μπορεῖ ἐκ πρώτης ὄψεως νὰ ξενίζει, κατὰ τὸν Jacoby1 (650/519, μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία), μὰ ἐντάσσεται στὸ ὅλο πνεῦμα τοῦ ἑλληνο-αιγυπτιακοῦ συγκρητισμοῦ τῆς Ἑλληνιστικῆς περιόδου (βλ. καὶ ἀνωτ. 13 F2 [μὲ σχόλ. σ.στ. 1-2], καὶ Lesky ΙΑΕΛ53 1046 μὲ σημ. 4 καὶ 1125 μὲ σημ. 2-3). Περὶ Ἰναχίης (...) Ἴσιδος κάνει λόγο ὁ Καλλίμαχος (Ἐπίγρ. 57 Pf.4, βλ. καὶ Ἀντωνίου ΚαλλΕ5 ad loc. [σελ. 359]: «η κόρη του Ινάχου Ιώ ταυτίζεται αρκετά συχνά με την Ίσιδα, ίσως επειδή και η αιγυπτιακή θεότητα παριστάνεται μερικές φορές σαν αγελάδα, ή με κεφάλι αγελάδας, βλ. Ἡρόδ. 2.41» κ.λπ., βλ. καὶ ΕλλΜ6 3. 167-70, μὲ «τεκμηρί­ωση»), ὁ δάσκαλος τοῦ Ἴστρου· κι ἡ Ἶσις ἐμφανίζεται ὡς κόρη τοῦ Προμηθέως καὶ σύζυγος τοῦ (Ὄσιρη-)Διονύσου ἤδη στὸν Ἀντικλείδην τὸν Ἀθηναῖον (140 F 13 J.: βλ. καὶ κατωτ. F52 μὲ σημ. στὸ κριτ. ὑπόμν. καὶ στὸ ἀπόσπ.) [Πλούτ. Ἴσ. καὶ Ὀσ. 37, 365f] ἐῶ καὶ Ἀντικλείδην λέγοντα τὴν Ἶσιν Προμηθέως οὖσαν θυγατέρα Διονύσωι συνοικεῖν), στοὺς χρόνους τῶν Διαδόχων (Jacoby ὅ.π.). Βλ. καὶ Burkert ΜυΛΑ7 13 κἑ. (: Γεν. Εὑρ. σ.λλ. Ἴσις καὶ Ὄσιρις)· περισσότερα: S.A. Takács, Isis and Sarapis in the Roman World8, Leiden / New York / Köln (E. J. Brill) 1995 (Religions in the Greco-Roman World, 124)· γιὰ τὴν Κύπρο ΑΚΕΠ9 Δβ΄ σσ. 107 κἑ. (κ.ἀ.: βλ. Γεν. πίν. Ε΄ σ.λλ.) καὶ Καραγιώργη ΕΘΗρΑΚ10 162 κἑ., 200, 222, 296.

  1. Jacoby, F. (1949), Atthis: The Local Chronicles of Ancient Athens, Oxford .a↑ b↑
  2. Pearson, L. (1942), The Local Historians of Attica, Philological Monographs,no. 11, ed. by T. R. S. Broughton Philadelphia.
  3. Lesky, A. (1981), Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Λογοτεχνίας, 5th ed., Θεσσαλονίκη .
  4. Pfeiffer, R. (1949), Callimachus, Vol. I: Fragmenta, Oxford.
  5. Παγωνάρη-Αντωνίου, Φ. (1997), Καλλιμάχου Επιγράμματα: εισαγωγή, κείμενο, μετάφραση, σχόλια, Αθήνα.
  6. Κακριδῆς, Ἰ. Θ. (1986), Ελληνική Μυθολογία, Αθήνα .
  7. Burkert, W. (1994), Μυστηριακές Λατρεῖες τῆς Ἀρχαιότητας, μτφρ. Ματθαίου, Ἔ. Ἀθήνα.
  8. Takács, S. A. (1995), Isis and Sarapis in the Roman World, Religions of the Greco-Roman World,124 Leiden; New York .
  9. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.
  10. Καραγιώργης, Β. (1998), Ἕλληνες Θεοί καί Ἥρωες στήν Ἀρχαία Κύπρο, Αθήνα.