You are here

F4

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Schol. Demosth. Lept. [20.] § 44, 113b.
  1. [Vid. II. 117.20-24 Dilts; vid. etiam. IX. 484.1-6 Dindorf.]
  2. 1 εἰς τὸ αὐτὸ ante ὁ μὲν apud Dindorf
  3. 2 δοῦναι fd.
Σχόλ. Δημοσθ. Λεπτ. [20.] § 44, 113b

Ὁ μὲν Ζήνων παραβιάζοντας τὸ κείμενο πού 'χει μπροστά του

ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν ἔκανε χρήση ὁ Ἐπικέρδης τῆς δωρεᾶς ποὺ τοῦ

ἔγινε, γιατὶ μὲ τὴ θέλησή του χάρισε ἑκατὸ μνᾶς· ἐμεῖς ὅμως ὑπο­στη-

ρίζουμε ὅτι ὁ Δημοσθένης δὲν ἤθελε νὰ δηλώσει αὐτό· διότι ἡ ἀτέ-

λεια δὲν ἀφορᾶ οὔτε στὶς ἑκούσιες δωρεὲς οὔτε στὶς γενναιόδωρες

προσφορές, ἀλλὰ στὶς ὑποχρεωτικὰ ἐκτελούμενες λειτουργίες.

Σχόλια: 

Στὸν λόγο Πρὸς Λεπτίνην (βλ. Lesky ΙΑΕΛ51 828) ὁ Δημοσθένης –ὡς συνήγορος τοῦ Κτησίππου– στρέφεται ἐναντίον τοῦ Λεπτίνη ποὺ πρότεινε τὴν κατάργηση κάθε ἀτελείας, ἀπαλλαγῆς δηλαδὴ ἀπὸ φόρους (βλ. LSJ92 σ.λ. ΙΙ.) καὶ λειτουργίας, γιὰ ὅλους, μὲ ἐξαίρεση μόνον τοὺς ἀπογόνους τῶν τυραννο­κτόνων. Ὁ ρήτορας ἀναφέρεται (ἀπὸ τὸ 41.5 κἑ.) στὴν περίπτωση τοῦ Ἐπικέρδη τοῦ Κυρηναίου, ὁ ὁποῖος συνεισέφερε οἰκειοθελῶς στὴν πόλη (ἐπίδοσις ὀνομαζόταν ἡ δωρεά) 100 μνᾶς γιὰ τοὺς πολίτες ποὺ εἶχαν συλληφθῆ ὡς αἰχμάλωτοι στὰ Σικελικά, γιὰ νὰ μὴν πεθάνουν ἀπὸ τὴν πείνα, καὶ μετὰ τὸν πόλεμο ἕνα τάλαντο. Τὸ ποσὸ δὲν ἐθεωρεῖτο μεγάλο ἀλλὰ ἡ περίσταση ἦταν πολὺ κρίσιμη, γι' αὐτὸ καὶ ἡ πράξη του εἶχε μεγάλη ἠθικὴ σημασία καὶ δικαίως –κατὰ τὸν Δημοσθένη– ἀξιώθηκε τιμῆς ἕνεκεν τῆς ἀτελείας. Στὸ σχολιαζόμενο χωρίο ἀναφέρεται ὅτι θὰ ἦταν μεγάλο λάθος ἡ κατάργησή της καθὼς οὐχὶ τὴν ἀτέλειαν ἀφαιρήσεσθε (οὐδὲ γὰρ οὔσῃ χρώμενος φαίνεται), ἀλλὰ τὸ πιστεύειν ὑμῖν. Τὴ φράση οὐδὲ γὰρ οὔσῃ χρώμενος φαίνεται (: οὐ φαίνεται γὰρ ἐν ταῖς τῶν ἐμπόρων ἀπογραφαῖς κατὰ τὸν ἀρχ. Σχολ.) κατηγορεῖται ὁ Ζήνων (στ. 1) ὅτι παρερμήνευσε ὑποστηρίζοντας πὼς ὁ Ἐπικέρδης δὲν χρησι­μοποίησε τὴν ἀτέλεια διότι μὲ τὴ θέλησή του πρόσφερε τὸ ποσόν. Σωστὰ ὁ Σχολιαστὴς ἐξηγεῖ ὡς λανθασμένη ἀντιστροφὴ τοῦ προκειμένου τὴν ἐξήγηση αὐτή, διότι ἡ ἀτέλεια (στ. 4) δὲν ἀφορᾶ φυσικὰ στὶς ἑκούσιες δωρεὲς ἢ στὴν φιλοτιμίαν (ἐδῶ ὄχι μὲ τὴ σημασία τῆς ἀγάπης γιὰ τιμὲς μὰ τῆς γενναιό­δωρης προσφορᾶς γιὰ δημόσιους σκοπούς, βλ. LSJ92 σ.λ. Ι.4) ἀλλὰ στὶς ὑποχρεωτικὲς λειτουργίες· ὁ Ἐπικέρδης δὲν ἔκανε χρήση τοῦ δικαιώματος τῆς ἀτελείας (τὸ χρώμενος ἐδῶ ἀντὶ τοῦ χρησάμενος, κατὰ τὸν Σχολ.), οὐχ ὅτι ἐπιδέδωκεν, ἀλλὰ τῷ μηδ' ἐμπορίαν ποιήσασθαι μηδὲ κληθῆναι εἰς λειτουργίαν μηδεπώποτε διὰ τὸ ἀπεῖναί τε φαίνεται τῇ δωρεᾷ μὴ χρήσασθαι (...). Ἐπικέρδους δὲ μὴ ἔχοντος μηδεμίαν ἐμπορίαν ἐν τοῖς λιμέσι, πῶς ἄν τις λάβοιτο; (113b: ΙΙ. 117.25-27, 29-30 Dilts3· βλ. καὶ τὸ προηγούμενο σχόλιο [113a: ὅ.π. 117.14-20] ὅτι ἡ ἀτέλεια διττή· ἢ γὰρ κατ' ἐμπορίαν ἐστὶν ἢ κατὰ λειτουργίαν οὔτε δὲ οἷόν τε λειτουργεῖν ξένον ὄντα καὶ Λιβύην οἰκοῦντα οὔτε μὴ ἐμπορευόμενον).

  1. Lesky, A. (1981), Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Λογοτεχνίας, 5th ed., Θεσσαλονίκη .
  2. Liddell, H G. & Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon, 9th ed. , Oxford.a↑ b↑
  3. Dilts, M. R. (1983-1986), Scholia Demosthenica, Vols. I-II, Leipzig.