You are here

F4

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Clem. Alex. Protr. 4.54.3
  1. [Vid. FGrH 143 F 4 τί με δεῖμαρτυρεῖ; ΑΚΕΠ Γα΄ 73.4 καὶ οὔ τί γεἭλιον; Clem. Alex. Protr., edd. Dindorf, Stählin, Butterworth.]
  2. 1 οὔ τί γε scripsimus: οὔτι γε cett.
  3. 3 οὗτος secl. Heyse ‖
  4. 3-9 τί με δεῖμαρτυρεῖ interp. alius alio
  5. ἀνάξαρχον Ν
  6. 4 ὅς, dubit. supplevimus (Ἀλέξαρχον; γραμματικὸς ... γεγονὼς, ὡς ... Voss p. 62, fort. recte)
  7. 5 αὐτὸν V ‖
  8. Ἀπόλλωνα (pro Ἥλιον) Cobet
  9. 7-8 ὁ Νικαγόρας secl. Heyse
  10. 8 ante αὐτὸς add. Wilamowitz; Βάτων prop. Stählin (adnot.; αὐτὸς scripsit), coll. Athen. 7, 289c.
Κλήμ. Ἀλεξ. Προτρ. 4.54.3

Κι ὄχι βέβαια μόνο βασιλιάδες ἀλλὰ καὶ ἁπλοὶ πολίτες στόλιζαν

τοὺς ἑαυτούς τους μὲ θεϊκὰ ὀνόματα, ὅπως ὁ Μενεκράτης ὁ γιατρός,

ποὺ αὐτὸς ἀποκαλοῦνταν Δίας. Τί χρειάζεται νὰ ἀναφέρω τὸν Ἀ-

λέξαρ­χο (γραμματικὸς αὐτός στὴν ἐπιστήμη ὄντας), ὁ ὁποῖος, ὅπως

ἱστορεῖ ὁ Ἄριστος ὁ Σαλαμίνιος, παρουσίαζε τὸν ἑαυτό

του σὰν Ἥλιο; Τί χρειάζεται καὶ τοῦ Νικαγόρα νὰ κάνω μνεία (Ζε-

λείτης ἦταν στὴν καταγωγὴ πού 'ζησε στὰ χρόνια τοῦ Ἀλέξαν-

δρου); Ἑρμῆς προσαγορευόταν ὁ Νικαγόρας καὶ τὴ στολὴ τοῦ Ἑρ-

μῆ χρησιμοποιοῦσε, ὅπως ὁ ἴδιος μαρτυρεῖ.

Σχόλια: 

2. ἐσέμνυνον: κατὰ τὸν Ἡσύχιο σ.λλ. σεμνύνεσθαι· κομπάζεσθαι, μέγα φρονεῖν. λαμπρύνεσθαι καὶ σεμνυνόμενος· κομπάζων, μέγα φρονῶν. λαμπρυνόμενος· πβ. Σοῦδ. σ.λ. σεμνυνόμενος· κομπάζων (μὲ παράδειγμα τὸν Διονυσόδωρο)· βλ. καὶ Ἡσύχ. σ.λλ. ἀποσεμνύνει· μεγαλύνει (πβ. Σοῦδ. σ.λ.) / γαυριᾶ· σεμνύνεται / κομψεύεται· κολακεύει, σεμνύνεται / κυδαίνεται· δοξάζεται, σεμνύνεται / μεγαλαυχεῖ· σεμνύνεται, καυχᾶται, κ.ἄ. (καὶ σεμνὸς) καὶ Σοῦδ. σ.λ. Τραγικὸς πίθηκος· παροιμία. ἐπὶ τῶν παρ' ἀξίαν σεμνυνομένων (ἔτσι ὁ Δημοσθένης ... τὸν Αἰσχίνην ... προσηγόρευσεν). Κατὰ τὸν Κλήμ. (ὅ.π., 4.55.3, στὴ συνέχεια τοῦ ἐδῶ ἀποσπ.) οἱ παλαιοὶ νεκροὶ τῷ πολλῷ τῆς πλάνης χρόνῳ σεμνυνόμενοι τοῖς ἔπειτα νομίζονται θεοί. Βλ. καὶ ἀνωτ. 13 F2 σχόλ. σ.στ. 13 σ.λ. σεμνῦναι τὰ ζῶια (μὲ περαιτέρω παραπομπές)· ἐπίσης LSJ91 / LSK2 σ.λ. σεμνύνω καὶ Chantraine3 σ.λ. σέβομαι κ.λπ. (μὲ ἐτυμολ.).

Μενεκράτης ὁ ἰατρός, Ζεύς: κατὰ τὸν Ἀθήν. (7, 289a-e), ταῦτα, νὴ τὴν Ἀθηνᾶν, οὐδ' ἂν Μενεκράτης ἂν ὁ Συρακόσιος ἐξωγκώσατο ὁ Ζεὺς ἐπικαλούμενος, ὃς ἐφρόνει μέγα ὡς μόνος αἴτιος τοῦ ζῆν τοῖς ἀνθρώποις γινόμενος διὰ τῆς αὑτοῦ ἰατρικῆς. τοὺς γοῦν θεραπευομένους ὑπ' αὐτοῦ τὰς ἱερὰς καλουμένας νόσους συγγράφεσθαι ἠνάγκαζεν ὅτι ὑπακούσονται αὐτῷ δοῦλοι περισωθέντες (...). Ἡγήσανδρος δέ φησιν ὅτι καὶ Ἀστυκρέοντα θεραπευθέντα ὑπ' αὐτοῦ Ἀπόλλωνα ἐκάλεσε (...). καὶ ἐπιστέλλων Φιλίππῳ τῷ βασιλεῖ (στὴν αὐλὴ τοῦ ὁποίου ἔζησε, καταγόμενος ἀπὸ τὶς Συρακοῦσες: βλ. RE4 σ.λ. Μενεκράτης) οὕτως ἔγραψεν· «Μενεκράτης Ζεὺς Φιλίππῳ χαίρειν. σὺ μὲν Μακεδονίας βασιλεύεις, ἐγὼ δὲ ἰατρικῆς (...). Ζεὺς γὰρ αὐτοῖς βίον παρέχω». πρὸς ὃν ὡς μελαγχολοῦντα ἐπέστελλεν ὁ Φίλιππος· «<Φίλιππος> Μενεκράτει ὑγιαίνειν».

3-4. Ἀλέξαρχον (γραμματικὸς ...): κατὰ τὸν Ἀθήν. (3, 98d-f), τοιοῦτος (sc. ὡς Διονύσιος ὁ Σικελιώτης, ποὺ ἀποκαλοῦσε τὸν στῦλον μενεκράτην, ὅτι μένει καὶ κρατεῖ ... καὶ τὸν χοῖρον ἴακχον) ἦν καὶ Ἀλέξαρχος ὁ Κασσάνδρου τοῦ Μακεδονίας βασιλεύσαντος (περ. 358-297 π.Χ., βασιλ. τὸ 305) ἀδελφός, ὁ τὴν Οὐρανόπολιν καλουμένην κτίσας (πβ. Στράβ. Γεωγρ. 7. ἀπόσπ. 35), πού, ὅπως γράφει γι' αὐτὸν ὁ ἱστορικὸς Ἡρακλείδης ὁ Λέμβος (2ος αἰ. π.Χ.), διαλέκτους ἰδίας εἰσήνεγκεν, ὀρθοβόαν μὲν τὸν ἀλεκτρυόνα καλέων καὶ βροτοκέρτην τὸν κουρέα καὶ τὴν δραχμὴν ἀργυρίδα κ.λπ., κι ἔγραψε στοὺς κατοίκους τῆς Κασσάνδρειας (πού 'χτισε ὁ ἀδελφός του καὶ πῆρε τὸ ὄνομά του) μιὰν ἀκαταλαβίστικη ἐπιστολή, γιὰ τὴν ὁποία σημειώνει ὁ Ἀθήν.: τί δὲ ἡ ἐπιστολὴ αὕτη δηλοῖ νομίζω 'γὼ μηδὲ τὸν Πύθιον <ἂν> διαγνῶναι. Μιὰ ἄλλη ἐπιστολή του, ὅπως ἔχουμε δεῖ (βλ. ἀνωτ. *Τ2a μὲ σχόλ.), ἔπεσε στὰ χέρια τοῦ Ἀρίστωνα· ὅτι αὐτὸς μπορεῖ νὰ ταυτιστῆ μὲ τὸν Ἄριστο τὸν Σαλαμίνιο, βρίσκει πρόσθετη στήριξη στὰ ὅσα εἶναι γνωστὰ γιὰ τὸ πρόσωπο καὶ τὸ ἔργο τοῦ Ἀλέξαρχου (καὶ τὸ περιβάλλον μέσα στὸ ὁποῖο κινήθηκε καὶ ὁ Μενεκράτης), σὲ σχέση μὲ τὸ λοιπὸ ἔργο τοῦ Ἄριστου. Γιὰ τὸ γραμματικὸς βλ. ὅσα λέγονται κατωτ. 15 *Τ1 σχόλ. σ.στ. 3-4 σ.λ. τεχνογράφος.

4-5. ὡς ἱστορεῖ Ἄριστος ὁ Σαλαμίνιος: πβ. ἀνωτ. 13 F2.1 Ἀλέξανδρος δὲ ὁ Πάφιος ἱστορεῖ καὶ κατωτ. F5 ὡς ἱστοροῦσιν ... καὶ Ἄ. ὁ Σ. (βλ. καὶ κατωτ. 16 F1a σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ. ἱστοροῦσι). Τί ἱστορεῖ ἐδῶ ὁ Κύπριος συγγραφεύς (Τ1); Ὄχι ἀσφαλῶς ὅτι ἦταν ὁ Ἀλέξαρχος γραμματικὸς τὴν ἐπιστήμην, ἀλλ' ὅτι αὑτὸν κατεσχημάτιζεν εἰς Ἥλιον (χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνει ὅτι στὸ ἔργο του περιοριζόταν στὸν Ἀλέξαρχο, καὶ δὲν ἐπεκτεινόταν σὲ κάποιες ἄλλες ἀπὸ τὶς ἀνάλογες περιπτώσεις βασιλέων καὶ ἰδιωτῶν ποὺ σφᾶς αὐτοὺς ἐσέμνυνον (στ. 2), ἀλλ' ὅτι πιθανῶς δὲν ἦταν αὐτὸς ἀποκλειστικὴ ἢ ἡ κύρια πηγὴ τοῦ Κλήμ. –οὔτε φυσικὰ τοῦ Ἀθήν.– γιὰ τὶς σχετικὲς ἱστορίες)· ἡ συμπλήρωση τοῦ κειμένου μὲ τὸ ὅς, ἐξομαλύνει, νομίζουμε, τὸ τραχὺ ὡς ἔχει κείμενο καὶ δίνει ἄριστη σύνταξη καὶ νόημα, εἶναι δὲ παλαιογραφικὰ εὐεξήγητη (ΟΣΟΣ [ΟΣΩΣ] > ΩΣ, καθὼς μάλιστα προηγεῖται ἡ κατάληξη -ώς τοῦ γεγονώς)· ἀλλὰ καὶ ἡ στίξη τοῦ Voss5 (σελ. 60: Τί με ... Ἀλέξαρχον; γραμματικός ... γεγονώς, [γεγονὼς, Dindorf) ὡς ... Σαλαμίνιος, αὑτὸν ... ἥλιον.], εἶναι πιθανῶς ὀρθή. Βλ. καὶ ἀνωτ. κριτ. ὑπόμν. στὸ χωρίο.

6. Νικαγόρου (...) Ζελείτης, 7-8. Νικαγόρας. Βλ. Müller, FHG6 ΙΙ. 332 (σημ. στὸ ἀπόσπ. 5). Γιὰ τὸ ὄνομα Νικαγόρας στὴν Κύπρο βλ. κατωτ. 27 F1.1, F2a.8 καὶ b.1, *F3a.4-5 (καὶ b.2, καὶ *F4.1), μὲ τὰ σχετικὰ σχόλ. (ὅπου καὶ βιβλιογραφία).

  1. Liddell, H G. & Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon, 9th ed. , Oxford.
  2. Liddell, H G. & Scott R. (1980), Μέγα Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Vols. I-V, Ἀθῆναι .
  3. Chantraine, P. (1968-1980), Dictionnaire étymologique de la langue grecque: Histoire de mots, Vols. 1-4, Paris.
  4. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .
  5. Vossius, G. H. (1651), De Historicis Graecis (Libri IV), Leiden.
  6. Müller, K. & Müller T. (1841-1872), Fragmenta Historicorum Graecorum, Vols. I-V, Paris.