You are here

F2

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Hesych. s.v. ἀοῖα

  1ἀοῖα · δένδρα κοπτόμενα καὶ ἀνατιθέμενα τῆι Ἀφροδίτηι, ὡς

2 ἱστορεῖ Κάσσανδρος2  (i.e. Ἡγήσανδρος ?) πρὸς ταῖς

  εἰσόδοις. [Vid. et infra 26 *F1, cum adnot.]

  1. [Vid. infra 26 *F1.]
  2. 2 Κάσσανδρος (i.e. Ἡγήσανδρος ?) dubit. scripsimus coll. supra T1 (22 *T1): Ἡγή­σανδρος Latte, prob. Hadjioannou (fort. recte; vid. supra 22 F1 cum adnot.); €Νάσσανδρος («€Νάσσανδρος Νίκ- ?>») Schmidt, Νάσσανδρος Schmidt2 (adnot.: «Ἄλκανδρος πρὸς τοῖς ἠοίοις coni. Pearso; malim ὡς ἱστορεῖ Μνασέας πρὸς ταῖς εἰσόδοις»), dubit. [«Νάσσανδρος (?)»] prob. Jacoby.
Ἡσύχ. σ.λ. ἀοῖα

ἀοῖα· δέντρα ποὺ κόπτονται καὶ ἀφιερώνονται στὴν Ἀφροδίτη, ὅ-

πως ἱστορεῖ ὁ Κάσσανδρος (δηλ. ὁ Ἡγήσανδρος [ὁ Σα-

λαμίνιος], βλ. ἀνωτ. F1), κοντὰ στὶς εἰσόδους. (Βλ. καὶ κατωτ. 26

*F1, μὲ τὰ σχετικὰ σχόλια.)

Σχόλια: 
1. ἀοῖα: μόνον ἐδῶ. Ὁ Latte1 (στὸ κριτ. ὑπόμν.) σημειώνει ὅτι εἶναι «vox Cypria», κι ὁ Χατζηιωάννου2 τὸν ἀκολουθεῖ ἐντάσσοντας τὸ ἀπόσπ. στὸν κατάλογο Κυπρίων γλῶσσαι (Γβ΄, ἀρ. 36). Στὸ σύντομο μὰ περιεκτικὸ σχόλιό του (Ι. 497-98) ὁ Latte1 συνδέει τὸ ἀοῖα μὲ τὴ γλ. τοῦ Ἡσυχ. ἠώα (ἠῴα?)· ἡ κέδρος ἐθνικῶς, καὶ ὑποστη­ρίζει τὴν ἄποψη τοῦ Nilsson (GrF 363, σημ. 4) ὅτι ἀπὸ τὴν ἴδια ρίζα παράγεται καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Ἄδωνη Ἀῶος (Etym. Gen.3 σ.λ.) ποὺ μετέγραψε σὲ ἐπικὸ τύπο Ἠοίης ὁ Πανύασις (Ἡσύχ. σ.λ. Ἠοίην· τὸν Ἄδωνιν. Πανύασις) ἐπικαλούμενος τὸ ὅτι ἡ μητέρα τοῦ Ἄδωνη καλοῦνταν ἡ ἴδια Ἀώα (Etym. Gen.3 σ.λ.) ἀντὶ Σμύρνα, δηλαδὴ ἄλλοι ἔλεγαν πὼς ὁ θεὸς γεννήθηκε ἀπὸ τὸ δέντρο σμύρναμύρρα (τὴ μυρτιὰ) ἢ ἀπὸ τὴν κέδρον (βλ. ὅμως Ἀ. Βοσκοῦ ΑΚυΓ14 σσ. 49 κἑ. [ΑΚυΓ1β´4 72 κἑ.] μὲ σημ. 7 καὶ Μορφώ5 31 καὶ 45 σημ. 27)· καὶ προσθέτει: «Et Veneris cultus et cedri, quas maximas fuisse in Cypro tradit Plinius (n.h. 16, 206), ad Cyprios nos ablegant» (καὶ ἡ λατρεία τῆς Ἀφροδίτης καὶ οἱ κέδροι, ποὺ στὴν Κύπρο ἦταν μέγιστες ὅπως παραδίδει ὁ Πλίνιος [Φυσ. ἱστ. 16.206: βλ. ΑΚΕΠ2 Δα΄ 310 καὶ σχόλ. Δβ΄ 310, μὲ παραπομπὴ στὸν Θεόφρ.], μᾶς ὁδηγοῦν στοὺς Κυπρίους), γιὰ νὰ καταλήξει: «Unde €Νάσσανδρος auctoris nomen (quod omnino Graecum non est) lucem accipit. Ἡγήσανδρος ὁ Σαλαμίνιος testis citatur Et. Gen. V. Ἀργώ et apud Tzetzam ad Lycophr. 883 (idem fortasse gl. α 6767 in barbara servae appellatione). Ad Lyc. 177 Tzetzes hoc nomen in Κάσσανδρος corrupit. Utrumque ex H pro N et pro K accepta originem duxit» (βλ. καὶ ἀνωτ. F1 σχόλ. σ.στ. 3-4 σ.λ. Ἡγήσανδρος ὁ Σαλαμίνιος καὶ κατωτ. 26 *F1 σχόλ. σ.στ. 1-2 σ.λ. ὡς ἱστορεῖ Κάσσανδρος).
«Μπορεῖ τὰ ἀοῖα δένδρα νὰ συνδέωνται ἐτυμολογικὰ μὲ τὸν Ἀῶον = Ἄδωνιν καὶ τὴν Ἀώαν = μητέρα τοῦ Ἀδώνιδος», σημειώνει ὁ Χατζηιωάννου2 (Γβ΄ 36), «μὰ τελετουργικὰ συνδέονται ἀποκλειστικὰ μὲ τελετὲς ἀναθέσεως ἱεροῦ δένδρου στὴν εἴσοδο ναοῦ πρὸς τιμὴ τῆς θεᾶς τῆς γονιμότητος στὴ Μινωικὴ Κρήτη καὶ στὴ Μυκηναϊκὴ Ἑλλάδα, κι' ἐδῶ στὴν Κύπρο, στὴν Ἀφροδίτη, ὅπως ἀναφέρει κι' ὁ Ἡγήσανδρος ἐδῶ σ' αὐτὴ τὴ γλῶσσα τοῦ Ἡσυχίου» (περισσότερα ἀπὸ τὸν ἴδιο, Διασπ.6 Β΄ 144, βλ. καὶ Βαρβούνη ΜΛΜ7 17 κἑ., μὲ βιβλιογραφία). Τὸ ἑρμήνευμα τοῦ ἀοῖα στὸν Ἡσύχ., δένδρα κοπτόμενα καὶ ἀνατιθέμενα τῆι Ἀφροδίτηι (...) πρὸς ταῖς εἰσόδοις, δὲν ἀφήνει καμμιὰν ἀμφιβολία γιὰ τὴ σύνδεση τοῦ ἀοῖα μὲ τὴ λατρεία τῆς Ἀφροδίτης, πιθανῶς μέσω τῆς λατρείας τοῦ Ἀδώνιδος· κι εἶναι πιθανὸ ἡ λέξη ἀοῖα νὰ εἶναι γλῶσσα Κυπρίων ἀναφερόμενη σὲ ἰδιάζον κατὰ κάποιον τρόπο τοπικὸ ἔθιμο, μολονότι ἡ δενδρολατρεία εἶναι εὐρύτατα γνωστή (πβ. Farnell CGrS8 642: "According to Hesychius, trees were down and set up in dedication to Aphrodite by the portal of the house, a custom perhaps confined to Cyprus, and probably connected with the worship of Adonis" [καὶ 751 σημ. 107f ὅπου παράθεση τοῦ ἐδῶ χωρίου], καὶ Nilsson GrF9 363 μὲ σημ. 4 [ὅπου παράθεση τοῦ θύλλα· κλάδους ἢ φύλλα ἢ ἑορτὴ Ἀφροδίτης τοῦ Ἡσύχιου μαζὶ μὲ τὸ ἐδῶ χωρίο], κ.ἄ.). Περισσότερα: Farnell8 ὅ.π. (κυρίως 620 κἑ.) καὶ Nilsson9 ὅ.π. 362 κἑ. Fraser Adonis10 31 κἑ. (κεφ. "Adonis in Cyprus") καὶ W. Atallah11 Adonis (κυρίως 409 κἑ., βλ. καὶ τὰ σχετικὰ μὲ τὴν οἰνοχόη τοῦ Ἐρμιτὰζ στὶς σσ. 203 κἑ.). J. Reinach, CMR12 165 κἑ. («Aphrodite et Adonis»), Σιέττος13 ΑδΜ 56 κἑ., κ.ἄ. Βλ. καὶ ΑΚυΓ14 σσ. 48 κἑ. [ΑΚυΓ1β´4 72 κἑ.] (μὲ περαιτέρω βιβλιογραφία), 3 F4-5 μὲ σχόλ. (γιὰ τὴ σχέση τῆς Ἀφροδίτης μὲ τὶς Χάριτες καὶ τὶς Ὧρες καὶ τοὺς στεφάνους εὐώδεας), κ.ἀ.

1-2. ὡς ἱστορεῖ Κάσσανδρος: βλ. κατωτ. 26 Τ1 σχόλ. σ.στ. 3-4 καί *F σχόλ. σ.στ. 1-2 σ.λ. (μέ περαιτέρω παραπομπές).

  1. Latte, K. (1953-1966), Hesychii Alexandrini Lexicon, Vol. I: Α-Δ, vol. II: E-O, Hauniae .a↑ b↑
  2. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑
  3. Lasserre, F. & Livadaras N. (1976/1992), Etymologicum Magnum Genuinum, Symeonis Etymologicum (una cum magna Grammatica), Etymologicum Magnum Auctum, Rome/Ἀθῆναι.a↑ b↑
  4. Βοσκός, Α. Ι. (1995), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 1. Ποίηση Ἐπική Λυρική Δραματική, τóμ. 1, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑ d↑
  5. Βοσκός, Α. Ι. (1999), Μορφὼ παροικήσουσι: Λυκόφρονος Ἀλεξάνδρα, Λευκωσία Κύπρου.
  6. Χατζηϊωάννου, Κ. (1969-1990), Τὰ ἐν Διασπορᾷ Α´ (τῶν ἐτῶν 1933-1969), Λευκωσία.
  7. Βαρβούνης, Μ. Γ. (1990), Μυθολογικὰ καὶ Λαογραφικὰ Μελετήματα, Ἀθήνα.
  8. Farnell, L. R. (1896-1909), The Cults of the Greek States, Vols. I-V, Oxford.a↑ b↑
  9. Nilsson, M. (1906), Griechische Feste von Religiöser Bedeutung (mit Auschluss der Attischen), Leipzig.a↑ b↑
  10. Frazer, J G. (1913-1914 ), Adonis, Attis, Osiris: Studies in the History of Oriental Religion, Vols. I-II, 3d ed., London.
  11. Atallah, W. (1966), Adonis dans la littérature et l'art grecs, Vol. 62, 'Etudes et Commentaires Paris .
  12. Reinach, S. (1908-1923), Cultes, Mythes et Religions, tom. I-V, Paris.
  13. Σιέττος, Γ. Β. (1997), Αδώνια Μυστήρια, Αθήνα.