You are here

F2

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

a. Schol. Apollon. Rhod. Arg. 4.269-71a (p. 276 Wendel)

        1Περὶ τῆς τοῦ Νείλου ἀναδόσεως διάφοροι αἰτίαι παρὰ τοῖς
        παλαιοῖς ἐλέγοντο. Ἀναξαγόρας μὲν γάρ φησι (59 Α 91 D.–
        K.) διὰ τῆξιν τῆς χιόνος πληθύειν αὐτόν. ὧι ἕπεται καὶ Εὐρι-
        πίδης λέγων (Hel. 1 et 3)· «Νείλου μὲν αἵδε καλλιπάρθενοι ῥοαί2,3

5      | λευκῆς τακείσης χιόνος ὑγραίνει γύην4». καὶ Αἰσχύλος (fr. 300
        Radt) δὲ καὶ Σοφοκλῆς (fr. 882 Radt) ὑπέλαβον τοὺς ὑπὲρ τὴν5
        Αἴγυπτον χιονίζεσθαι τόπους καὶ τηκομένης τῆς χιόνος τὴν
        χύσιν6 εἰς τὸν Νεῖλον ἐκδίδοσθαι. Νικαγόρας  δέ φησιν ἀπὸ
        τῶν ἀντοίκων αὐτὸν ῥεῖν. (...)


b. *Aristot. Inund. Nili vv. 96-99, p. 637.96 sqq. Rose (APseud)
        Nicagoras7 autem Ciprius ait ipsum (sc. Nilum) fluere am-
        plius estate eo, quod fontes habeat ex terra ad illam partem, in qua
3      hyems8 est, quando fuerit apud nos estas. non plane9 autem hoc
        determinat. videtur autem nichil negociatus10 esse circa hoc quod
        dicitur (...).

  1. Cf. Aët. Plac. 4.1.1 sqq. (Diels DGr pp. 384-85, vid. et Democr. fr. 99 [II. 107-8] D. – K.).


  2. a. 4 καλλιπάρθενοι ῥοαί L (et Eur.): -ος -ή P
  3. 4-5 Νείλου μὲν αἵδε [«fort. αἵδε (leg. οἵδε, cf. 89) καλλιπάρθενοι γύαι, et ὑγραίνει ῥοαῖς» (ἀρδεύει Aristides) Murray] Eur.: εἰλούμεναι δὲ L; εἰλουμένη δὲ P
  4. 5 γύην codd.: γύιας Eur. (codd., γύας scr. Murray)
  5. 6 ὑπὲρ τὴν Κ: ὑπὸ τὴν L; κατ' P
  6. 8 χύσιν V: ῥύσιν L; om. P
  7. b. 1 Nicagoras Rose (coll. a. [et F1] supra): Nitagoras ed. pr.; Nithagoras, Nytagoras, Nyca[ras.], nitagoras, Pyctagoras, Pitagoras codd.
  8. 3 vv.ll. yemps et yems
  9. vv.ll. nam plane, et nam plene (om. autem)
  10. 4 vv.ll. negociatur et negociacius (pro negociatus).

a. Σχόλ. Ἀπολλων. Ῥοδ. Ἀργ. 4.269-71a (σελ. 276 Wendel)Γιὰ τὴν ἄνοδο τῆς στάθμης τῶν ὑδάτων τοῦ Νείλου διάφορες αἰτίες

προβάλ­λονταν ἀπὸ τοὺς παλαιούς. Ὁ μὲν Ἀναξαγόρας (περ. 500-

428 π.Χ.) δηλαδὴ λέει πὼς γεμίζει καθὼς λειώνουν τὰ χιόνια. Τὸν

ἀκολουθεῖ καὶ ὁ Εὐριπίδης (485/4 [480] - 408/6 περ. π.Χ.) λέγοντας

(Ἑλ. στ. 1 καὶ 3): «τοῦ Νείλου ἐτοῦτα τὰ νερὰ μὲ τὶς καλλίμορφες

παρθένες (τὶς νύμφες δηλ.), | (ὁ ὁποῖος ...) | σὰν τὸ λευκὸ τὸ χιόνι

λειώνει ποτίζει τὰ χωράφια». Καὶ ὁ Αἰσχύλος (περ. 525/4 - 456/5)

ὅμως καὶ ὁ Σοφοκλῆς (497/5-406/5 π.Χ.) θεώρησαν πὼς οἱ πέραν

ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο ὑψηλοὶ τόποι σκεπάζονται ἀπὸ χιόνια κι ὅταν αὐ-

τὰ λειώνουν τὰ νερὰ χύνονται στὸν Νεῖλο. Ὁ Νικαγόρας πάλι

λέει πὼς αὐτὸς μαζεύει τὰ νερά του ἀπὸ τὰ μέρη ποὺ βρίσκονται στὸ

ἴδιο γεωγραφικὸ πλάτος τοῦ ἄλλου ἡμισφαιρίου. (...)


Πβ. Ἀέτ. Ἀρεσκ. 4.1.1 κἑ. (Diels DGr σσ. 384-85, βλ. καὶ Δημόκρ. ἀπόσπ. 99 [ΙΙ. 107-8] D. – K.).


b.
*Ἀριστοτ. Νείλου ἀναβ. στ. 96-99, σελ. 637.96 κἑ. Rose (APseud)

Ὁ Νικαγόρας ὁ Κύπριος λέει πὼς αὐτός (δηλ. ὁ Νεῖλος)
κυλᾶ τὰ νερά του πιὸ ἄφθονα κατ' αὐτὴ τὴν ἐποχή, γιατὶ ἔχει τὶς
πηγές του σ' ἐκεῖνο τὸ μέρος τῆς γῆς στὸ ὁποῖο εἶναι χειμώνας, ὅταν
σ' ἐμᾶς εἶναι καλοκαίρι. Ἀλλὰ δὲν καθορίζει αὐτὸ μὲ σαφήνεια.
Δίνει ὅμως τὴν ἐντύπωση πὼς τίποτα δὲν ἔχει ἐπεξεργαστῆ σχετικὰ
μὲ τὸ θέμα γιὰ τὸ ὁποῖο ὁμιλεῖ. (...)

 

[Ἡ χειρόγρ. παράδοση τοῦ F2a δίνει σταθερὰ τὸ ὄνομα Νικαγόρας, χωρὶς ὅμως ἐθνικὸ ἐπίθετο. Ἀντίθετα, στὸ F2b (ποὺ σώζεται σὲ ἕξι χφφ. τοῦ 13ου καὶ τοῦ 14ου αἰ. μ.Χ.) δίνεται σταθερὰ τὸ ἐθνικὸ ἐπίθετο Ciprius (Κύπριος), ἀλλὰ παρεφθαρμένο τὸ ὄνομα τοῦ Κύπριου συγγραφέα. Εὔλογα, ὁ Νικαγόρας ὁ Κύπριος προβάλλει ὡς ἡ πηγὴ τῆς σχετικῆς πληροφορίας.]

Σχόλια: 

a.8. Νικαγόρας / b.1. Nicagoras autem Ciprius: βλ. ἀνωτ. κριτ. ὑπόμν. καὶ σημ. σ' αὐτό, μὲ τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ Νικαγόρας ὁ Κύπριος προβάλλει -μέσα ἀπὸ τὴ σύγκριση τῶν δύο πηγῶν– ὡς ὁ συγγραφεὺς τοῦ ἔργου ἀπὸ τὸ ὁποῖο ἀντλεῖται ἡ πληροφορία γιὰ τὶς πηγὲς τοῦ Νείλου ἀπὸ τῶν ἀντοίκων (βλ. κατωτ.)· πέρα δὲ ἀπὸ τὴν κοινὴ ἀναφορὰ στὸν Νικαγόρα, ἀξίζει νὰ σημειωθῆ καὶ ἡ παρατήρηση τοῦ συντάκτη τῆς ἀπόδοσης στὴ Λατινικὴ τοῦ φερόμενου ως ἔργου τοῦ Ἀριστοτέλη Περὶ τῆς τοῦ Νείλου ἀναβάσεως (βλ. σχετικὰ Gisinger ὅ.π.) ὅτι ὁ Νικαγόρας δὲν εἶναι σαφὴς στὴν ἀναφορά του καὶ δίνει τὴν ἐντύπωση ὅτι δὲν ἔχει ἐπεξεργαστῆ τὸ θέμα γιὰ τὸ ὁποῖο ὁμιλεῖ, παρατήρηση ποὺ σὲ συνδυασμὸ μὲ τὶς ἄλλες πηγὲς ποὺ μνημονεύει ὁ ἀρχ. σχολ. τοῦ Ἀπολλων. Ροδ. (καὶ τὴ σειρὰ ἀναφορᾶς τους) ὁδηγεῖ εὔλογα στὸ συμπέρασμα πὼς ὁ ἐδῶ μνημονευόμενος Νικαγόρας ὁ Κύπριος εἶναι ὁ ἴδιος μὲ τὸν Νικαγόραν ποὺ εἶναι τοὐλάχιστο σύγχρονος τοῦ Καλλιμάχου καὶ μνημονεύεται ἀπ' αὐτὸν γιὰ ἕνα Κυπριακὸ παράδοξο σχετικὸ μὲ τὴ λίμνη τοῦ Κιτίου (γνωστὴ σήμερα ὡς Ἁλυκὴ τῆς Λάρνακας). Ἂν ἦταν βέβαιο ὅτι ὁ Ἀριστοτέλης (384-322 π.Χ., βλ. συνοπτικὰ East. – Knox ΙΑΕΛ41 1019-23 μὲ βιβλιογραφία) παρέπεμπε σ' αὐτόν, θὰ μποροῦσε νὰ τοποθετηθῆ μὲ ἀσφαλεια στὸ διάστημα μεταξὺ τοῦ τέλους τοῦ 5ου αἰ. π.Χ. καὶ τῶν μέσων τοῦ 4ου αἰ. (βλ. Gisinger ὅ.π.)· ὅπως ἔχουν ὅμως τὰ πράγματα πρέπει νὰ διευρυνθοῦν τὰ ὅρια πρὸς τὰ κάτω, μὲ πολλὲς ἐπιφυλάξεις· τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν μνημονεύεται ἀπὸ τὸν ἀρχ. σχολ. ὁ Εὔδοξος ὁ Κνίδιος (βλ. συνοπτικὰ Lesky ΙΑΕΛ52 750, 774, κ.ἀ., καὶ East. – Knox ΙΑΕΛ41 786-88, βλ. ἐπίσης RE3 καὶ OCD4 σ.λ. μὲ βιβλιογραφία) ἀποτελεῖ ὄντως πηγὴ προβλημα­τισμοῦ (ἀλλὰ τὰ σχετικὰ συμπεράσματα τοῦ Gisinger [ὅ.π.] δὲν μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἀσφαλῆ). Βλ. καὶ τὰ ἑπόμενα.

  1. Easterling, P. E. & Knox B. M. W. (2000), Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, μτφρ. Κονομή, Ν., Γρίμπα Χρ, Κονομή Μ. & Στεφανή Α. Ἀθήνα.a↑ b↑
  2. Lesky, A. (1981), Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Λογοτεχνίας, 5th ed., Θεσσαλονίκη .
  3. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .
  4. Hammond, N G L. & Scullard H H. (1970 [1992]), The Oxford Classical Dictionary, Oxford.