You are here

5. Η ΦΩΝΗ ΚΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ

Please add a search word

Ὁ Ζήνων ἑδραίωσε στὴ Στοὰ τὴ συνείδηση, ὅτι ἡ γλώσσα καὶ ὁ λόγος βρίσκονται σὲ ἄμεση καὶ στενὴ συνάφεια. Προϋποθέτοντας βέβαια τὴν προσωκρατικὴ παράδοση, τὸν Ἡράκλειτο καὶ τὸν Δημόκριτο, τὴν πλατωνικὴ μελέτη τῆς δομῆς τοῦ λόγου (Θεαίτητος, Κρατύλος) καὶ τὴν ἀριστοτελικὴ διαπραγμάτευση τῆς γλώσσας ὡς ἔκφρασης τῆς σκέψης στὸ «Περὶ ἑρμηνείας», προχώρησε στὴν ἀνάπτυξη μιᾶς θεωρίας τοῦ λόγου προβαίνοντας παράλληλα σὲ μιὰ γραμματικὴ ἀνάλυση τῆς γλώσσας. Θὰ πρέπει νὰ σημειωθεῖ, ὅτι ἡ γραμματικὴ τοῦ Διονυσίου τοῦ Θρᾳκὸς στηρίζεται στὸ μεγαλύτερό της μέρος στὸ ἔργο τοῦ Διογένη τοῦ Βαβυλωνίου «Περὶ φωνῆς», ποὺ διαδέχθηκε τὸν Ζήνωνα στὴ διεύθυνση τῆς Στοᾶς μετὰ τὸν Χρύσιππο, οἱ δὲ Ρωμαῖοι γραμματικοὶ ἄντλησαν ἀκόμα περισσότερα ἀπ' αὐτόν. Ὁ Ζήνων εἶναι ὁ πρῶτος ποὺ χάραξε τοὺς βασικοὺς ὅρους μιᾶς σημειωτικῆς, ποὺ στηρίζεται στὴ σχέση σημαίνοντος (φωνῆς) σημαινομένου (λεκτοῦ) καὶ τυγχάνοντος. Τὴν ὅλη αὐτὴ ἐξέταση ὁ Ζήνων τὴν προκαθορίζει ἤδη προβαίνοντας στὴ διάκριση διαλεκτικῆς-ρητορικῆς. (Σέξτος Μαθ. 2. 7, ἀπ. 83). Βλ. σχετικά: K. Barwick, Remnius Palaemon und die Römische ars grammatica1, Leipzig 1922 (Philologus, Suppl. τόμ. XV) σσ. 90-101.
Ἐπίσης: Max Pohlenz, Die Begründung der abendländischen Sprachlehre durch die Stoa2. Nachr. d. Göttingen Gesellschaftd. Wissensch., phil.-hist. Kl., Fachgruppe I, N.F. III 6 (1934). Die Stoa2 I, σσ. 37-47.

  1. Barwick, K. (1922), Remnius Palaemon und die Römische ars grammatica , Philologus Supplement XV: 90-101.
  2. Pohlenz, M. (1965), Kleine Schriften, Hildesheim.a↑ b↑