You are here

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Please add a search word

Ὁ ΖΗΝΩΝ Ο ΚΙΤΙΕΥΣ ὁ συγγραφεὺς τοῦ β΄ αἰ. μ.Χ., ῥήτωρ μὲ ἀναζητήσεις φιλοσοφικές (εἰ δὲ ῥήτωρ τις ἦν ἢ φιλόσοφος, ἄδηλον, κατὰ τὸν Σουίδα), εὐτύχησε ἐν μέρει καὶ ἐν μέρει ἀτύχησε νὰ φέρει τὸ ἴδιο ὄνομα καὶ νὰ ἔχει τὴν ἴδια ἰδιαίτερη πατρίδα μὲ τὸν Ζήνωνα τὸν Κιτιέα τὸν Στωικὸ φιλόσοφο τοῦ 3ου αἰ. π.Χ. Εὔλογο ἦταν, σὺν τοῖς ἄλλοις, ἀπόψεις δικές του καὶ χωρία ἀμφισβητούμενα νὰ ἀποδίδονται κατὰ κανόνα στὸν μεγάλο φιλόσοφο, ὅπως π.χ. οἱ ὁρισμοὶ τῆς διηγήσεως καὶ τοῦ παραδείγματος (21 *F7). Ἡ πληροφορία τοῦ Σουίδα (σ.λ. Ζήνων, ζ 81) ὅτι ἔγραψε Περὶ στάσεων, Περὶ σχημάτων, Ὑπόμνημα εἰς Ξενοφῶντα, εἰς Λυσίαν, εἰς Δημοσθένην, Περὶ ἐπιχειρημάτων εἶναι πολύτιμη, καὶ δίνει τὸν μίτο γιὰ τὴ σύνδεση διάφορων χωρίων μαζί του (Τ2a-b, F1-4, F5, πιθανῶς δὲ –σὲ ἀντιπαραβολὴ μὲ ὅσα γνωρίζουμε γιὰ τὸν ἱδρυτὴ τῆς Στωικῆς φιλοσοφίας ἀφενὸς καὶ γιὰ τὴ ρητορικὴ τοῦ 2ου αἰ. μ.Χ. ἀφετέρου, καὶ μὲ νήματα ἐσωτερικὰ ἢ ἐξωτερικὰ ποικίλα– καὶ *Τ4 καὶ F6a-d, *T5a-b, ἴσως καὶ *Τ6). Ἡ ταύτισή του μὲ τὸν Ζήνωνα τὸν Ἀθηναῖον (*Τ3), παρὰ τὶς εὔλογες ἐπιφυλάξεις ποὺ μπορεῖ νὰ ἔχει κανείς, προβάλλει ὡς λίαν πιθανή· κατὰ τὸ παράδειγμα τοῦ Στωικοῦ Ζήνωνος –ποὺ εἶπε τὸ περιβόητο νῦν εὐπλόηκα, ὅτε νεναυάγηκα, δίδαξε καὶ τάφηκε μὲ τιμὲς στὴν Ἀθήνα ἔχοντας ἀνακηρυχθῆ δημότης Ἀθηναῖος1– καὶ ἄλλων (ὅπως ὁ Ὀνάσιμος2), οὐδόλως ἀποκλείεται νὰ ἔδρασε δημιουργικὰ στὴν Ἀθήνα καὶ νὰ ἀποκλήθηκε καὶ αὐτὸς Ἀθηναῖος. Ἡ ἐπίδρασή του σὲ συγχρόνους καὶ μεταγενεστέρους ρήτορες – σοφιστές, χωρὶς νὰ συγκρίνεται μὲ τὴν εὐρύτατη ἀνὰ τοὺς αἰῶνες ἐπίδραση τοῦ μεγάλου Στωικοῦ φιλοσόφου, δὲν εἶναι ἀμελητέα3.

  1. Βλ. Μιχαηλίδης, K. Π. (1999), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 5. Φιλοσοφία: Ζήνων ὁ Κιτιεύς, τóμ. 5, Λευκωσία. σσ. 15 κἑ. καὶ ἀποσπ. 1α, 18, 28α, κ.ἄ.
  2. Βλ. κατωτ. (μὲ σημ. 60), καὶ σχόλ. στὰ 29 Τ1-F6, κυρίως σ.στ. Τ1.1 (σσ. 601 κἑ.
  3. Ἀναλυτικὰ κατωτ. 21 Τ1-*F7 μὲ σημειώσεις στὰ κριτ. ὑπομν. (σσ. 141-53) καὶ σχόλια (σσ. 459-99, κυρίως 459-61, 471-82, 485-87 [μὲ πρόσθετα χωρία πιθανῶς δικά του], 490-91, 495).