You are here

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Please add a search word

Ὁ ΙΣΤΡΟΣ Ο ΚΑΛΛΙΜΑΧΕΙΟΣ (25 Τ2, F47 καὶ 59, καὶ Τ1 συγγραφεύς, Καλλιμά­χου δοῦλος καὶ γνώριμος), Πάφιος καὶ Κυρηναῖος ἢ Μακεδών (Τ1) καὶ Ἀλεξαν­δρεύς (F58b)1, εἶναι ὁ πιὸ γνωστὸς Κύπριος ἱστορικὸς τῆς ἀρχαιότητας καὶ συνά­μα ὁ πιὸ πολυσυζητημένος (γενικά, μετὰ τὸν Ζήνωνα τὸν Κιτιέα τὸν Στωικὸ φλόσοφο). Οἱ ἀντιρρήσεις γιὰ Κυπριακὴ καταγωγή του, ποὺ προέβαλε ὁ Vossius καὶ ὕστερα ὁ Wellmann καὶ ἄλλοι, δὲν στηρίζονται σὲ ἐπαρκῆ αἴτια, ὅπως παρα­τηρεῖ ὁ Jacoby· ὁ Ἕρμιππος δὲν θὰ εἶχε κανένα λόγο νὰ τὸν ἀποκαλέσει Πάφιον· ἕνας δοῦλος μπορεῖ κάλλιστα νὰ μετακινεῖται ἀπὸ τόπο σὲ τόπο, ὅπως κι ἕνας συγγραφεύς (στὴν Ἀλεξάνδρειαν τὸν 3ον κυρίως αἰ. π.Χ., στὶς αὐλὲς τῶν Μακε­δόνων βασιλέων, καὶ –φυσικὰ– στὴν Ἀθήνα, ἔδρασαν πολλοὶ Κύπριοι συγγρα­φεῖς)· τὸ Μακεδὼν γενικὰ ἐκλαμβάνεται ὡς ἰσοδύναμο πρὸς τὸ Ἀλεξανδρεύς· κι ἕνας μαθητὴς τοῦ Καλλιμάχου ποὺ δέχθηκε τεράστια τὴν ἐπίδρασή του, εὔλογα ὀνομάζεται Καλλιμάχειος, καὶ Κυρηναῖος (ὅπως συχνὰ ὁ διδάσκαλός του). Διαφωνίες ὑπάρχουν καὶ γιὰ τὴ χρονολόγησή του· τὸ γεγονὸς ὅμως ὅτι ὑπῆρξε μαθητὴς τοῦ Καλλίμαχου, ἀπὸ τὴ μιά, καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη ἡ πολεμικὴ ποὺ δέχεται ἀπὸ τὸν Πολέμωνα σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν κριτικὴ ποὺ ἀσκεῖ στὸν Τίμαιον (περ. 356-250 π.Χ.) ὁ Ἴστρος καὶ μετ' αὐτὸν ὁ Πολέμων (3/2 αἰ. π.Χ., ἀκμὴ περὶ τὸ 190 π.Χ. πιθανῶς), φαίνονται νὰ ὁδηγοῦν σὲ χρονολόγηση τὸν 3ον αἰ. π.Χ., μὲ περίοδο ἀκμῆς τὸ δεύτερο τρίτο (Jacoby) παρὰ τὸ τέλος τοῦ αἰώνα (Wellmann).

Στὰ πολλὰ καὶ καταλογάδην καὶ ποιητικῶς ποὺ ἔγραψε, κατὰ τὸν Σουίδα (Τ1), προσέφευγαν συχνὰ γιὰ πληροφορίες περὶ θεμάτων ποικίλων πολλοὶ ἀρχαῖοι συγγραφεῖς, ὅπως ἐμφαίνεται στὰ σωζόμενα ἀποσπάσματα. Δηλωτικοὶ τῆς εὐρύτατης συγγραφικῆς δραστηριότητάς του εἶναι οἱ ἀναφερόμενοι στὶς διάφορες πηγὲς τίτλοι –ἢ ὡς τίτλοι– ἔργων του (17 συνολικά, ὅλων πεζῶν), μὲ τὰ Ἀττικά του νὰ κατέχουν ἐξέχουσα θέση (F1-16). Ὄχι σπάνια ὁ Ἴστρος ἔχει τὴ δική του πληροφορία ἢ καὶ ἐνδιαφέρουσα ἄποψη νὰ προσθέσει.

  1. Ἀναλυτικὰ κατωτ. 25 Τ1-F77, μὲ σημειώσεις στὸ κριτ. ὑπόμν. (σσ. 169-257) καὶ σχόλια (σσ. 530-88, κυρίως 530-36 γιὰ τὰ βιογραφικά του στοιχεῖα καὶ τὰ σχετικὰ προβλήματα [531 ἀνάλογες περιπτώσεις] καὶ γιὰ τοὺς τίτλους τῶν ἔργων του [533], 537 κ.ἀ. [εἰσαγωγικὲς παρατηρήσεις γιὰ τὰ μνημονευόμενα ἔργα του], 541-42, 549-50, 559-60, 578, 585-87, κ.ἀ. [γιὰ δικές του ἀπόψεις], 536, 542, 544, 552, 556, 574 κ.ἀ. [γιὰ πηγὲς καὶ ἐπιδράσεις], 563-67 [Αἴγυπτος – Κύπρος]). Ἐκ τῶν ἀποσπ. ἀπὸ μὴ κατονομαζόμενα ἔργα (F24-38 καὶ 60-77) μόνο τὰ F62, F63 καὶ F64-66 φαίνονται νὰ ἀναφέρονται σὲ ποιητικὸ ἔργο (σσ. 581-82). Ἰδιαίτερα ἑλκυστικὴ εἶναι ἡ πιθανότητα νὰ ἀποτελεῖ πηγὴ καὶ τοῦ Καλλίμαχου (F52: σσ. 229 καὶ 573-74, καὶ 535-36 σ.λ. Ἴστρου), καὶ πρόκληση γιὰ περαιτέρω ἔρευνα ἡ πιθανὴ σχέση του μὲ ἄλλους Κυπρίους συγγραφεῖς, ὅπως π.χ. ὁ Παίων ὁ Ἀμαθούσιος (σελ. 542 [F7]: πηγή του, ἢ τὸ ἀντίθετο;), ὁ Ἡγήσανδρος ὁ Σαλαμίνιος (σελ. 582 [F67]: πβ. 22 F1), ὁ Ἄριστος ὁ Σαλαμίνιος (σελ. 543 [F71]: πβ. 14 F5), κ.ἄ. Βλ. ἐπίσης, τώρα: Jackson, S. (2000), Istrus the Callimachean, Amsterdam., 7 κἑ.