You are here

242

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Διογένης Λαέρτιος 7.130:

Λένε, ὅτι ὁ σοφὸς γιὰ εὔλογη αἰτία θὰ προκαλέσει τὴν ἔξοδό του ἀπὸ τὴ

ζωή, καὶ γιὰ χάρη τῆς πατρίδος καὶ γιὰ χάρη τῶν φίλων ἢ ἂν ὑποφέρει

ἀπὸ ἀνυπόφορο πόνο, ἀκρωτηριασμὸ ἢ ἀνίατες ἀρρώστειες.

Σχόλια: 

ἀπ. 242:
Ἡ αὐτοκτονία εἶναι κάτι θεμιτὸ γιὰ τὸν Ζήνωνα καὶ τοὺς Στωικούς.
Ἀπὸ τὶς μαρτυρίες ποὺ ὑπάρχουν φαίνεται, ὅτι ὁ Ζήνων καὶ ὁ Κλεάνθης αὐτοκτόνησαν. Ὡστόσο ὁ Ζήνων ἦταν 72 ἐτῶν, ὅταν, ὅπως ἀναφέρει ὁ Διογένης ὁ Λαέρτιος (7. 28), ἔπεσε καὶ κτύπησε σπάζοντας τὸ δάκτυλό του (δὲς ἀπ. 16). Τότε κτύπησε τὴ γῆ μὲ τὸ χέρι κι' ἀπάγγειλε τὸν στίχο ἀπὸ τὴ Νιόβη: «Ἔρχομαι. Τί μὲ φωνάζεις;» Κι' αὐτοκτόνησε. Ἡ ἀνάγνωση τοῦ κειμένου αὐτοῦ μᾶς πείθει, ὅτι ὁ Ζήνων ἔθεσε τέρμα στὴ ζωή του, ἐπειδὴ θεώρησε ὅτι αὐτό, ποὺ τοῦ συνέβη, ἦταν ἕνα σημάδι, ὅτι ἔφθασε ἡ ὥρα του, ἕνα σημάδι τῆς θεϊκῆς πρόνοιας. Μόνο μὲ τὸ αἴσθημα αὐτό, ὅτι εἶχε φτάσει τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, θὰ μποροῦσε νὰ δικαιολογήσει αὐτό, ποὺ οἱ Στωικοὶ ὀνόμαζαν «εὔλογον ἐξαγωγήν». Ὁ Ζήνων, ὅπως καὶ ὁ Σωκράτης στὸν Φαίδωνα, ἔχει τὴν πεποίθηση ὅτι εἶναι ὁ θεός, ποὺ δίνει τὸ μήνυμα γιὰ τὴν ἀναχώρησή μας. Παραπέμπω στὴν ἀνάλυση τῶν ἀπόψεων τῆς Στοᾶς στὸ θέμα τῆς αὐτοκτονίας στὸν J. M. Rist, Stoic Philosophy1, κεφ. 13, σσ. 233-255, γιὰ τὴ θέση τοῦ Ζήνωνος σσ. 242-244.
«Εὔλογος ἐξαγωγή»:
Ἡ Στοὰ γενικά, καὶ ἰδιαίτερα ἡ ἀρχαία, μόνο σὲ ἐξαιρετικὲς περιπτώσεις ἐπέτρεπε τὴν αὐτοκτονία, ὅταν ὑπῆρχαν ἰσχυροὶ λόγοι, ποὺ καθιστοῦσαν τὴν πράξη αὐτὴ εὔλογη, ὅπως στὴν περίπτωση τῶν φίλων, τῆς πατρίδας, καὶ ἔδιδαν σ' αὐτὴν ἕνα ἠθικὸ περιεχόμενο ἢ τὴν ἑρμήνευαν ὡς μήνυμα τοῦ θεοῦ. Ἀλλὰ κι' ὅταν λείπουν ἀπὸ τὸν σοφὸ οἱ ἀπαραίτητοι ὅροι, γιὰ νὰ ζήσει σύμφωνα μὲ τὴ φύση καὶ νὰ ἀσκήσει τὴν ἀρετή, τότε ἡ αὐτοχειρία βρίσκεται στὴ δική του αὐτόνομη βούληση. Παρατηροῦμε λοιπὸν τὴ σημασία, ποὺ ἀποδίδεται στὰ ἐξωτερικὰ ἀγαθά, παρὰ τὴν ἀκραία θέση τοῦ Ἀρίστωνος, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀδιάφορα. Ἄξιο μνείας εἶναι ὅτι κάτω ἀπὸ τὴ ρωμαϊκὴ αὐτοκρατορία διάσημοι Ρωμαῖοι Στωικοὶ ἀντιτιθέμενοι στὸ καθεστὼς ἔθεσαν τέρμα στὴ ζωή τους ἀσκώντας τὸ δικαίωμα τῆς αὐτεξούσιας πράξης.

  1. Rist, J. M. (1969), Stoic Philosophy, Cambridge.