You are here

234β

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Σέξτος Ἐμπειρικός, Πρὸς μαθηματικοὺς 7.422(Πρὸς λογικοὺς 1.422):

Ὅπως δηλαδὴ ὁ ἄνθρωπος, καθόσον εἶναι ἄνθρωπος, δὲν διαφέρει ἀπὸ

ἄνθρωπο, οὔτε ἡ πέτρα ἀπὸ πέτρα, ἔτσι οὔτε ἡ ἀκατάληπτη παράσταση

δὲν διαφέρει ἀπὸ μιὰν ἄλλη ἀκατάληπτη παράσταση, καθόσον εἶναι

ἀκατάληπτη, οὔτε ἡ ψευδὴς ἀπὸ ψευδή, ὡς πρὸς τὸ ὅτι εἶναι ψευδής.

Κι' ἀπ' ἐδῶ ἀφορμώμενοι οἱ ὀπαδοὶ τοῦ Ζήνωνα ἐδίδασκαν, ὅτι τὰ

σφάλματα (ἁμαρτήματα) εἶναι ἴσα.

Σχόλια: 

ἀπ. 234α, β, γ:
Τὰ ἁμαρτήματα εἶναι ἴσα. Πῶς ἐξηγεῖται αὐτὸ τὸ στωικὸ παράδοξο; Πῶς μποροῦμε νὰ βλέπουμε τὴ διαφορὰ στὴν ποιότητα τῶν ἁμαρτημάτων καὶ συγχρόνως νὰ τὰ χαρακτηρίζουμε ὡς ἴσα; Στὴν περίπτωση π.χ. τοῦ λανθασμένου φόνου ἑνὸς δούλου καὶ τῆς πατροκτονίας τὰ δύο ἁμαρτήματα εἶναι διαφορετικά, γιατὶ ὁ ἀριθμὸς καὶ ὁ βαθμὸς τῶν σχέσεων, ποὺ προσβάλλονται κάθε φορά, εἶναι ἐντελῶς διαφορετικός. Τὸ ἔγκλημα σὲ κάθε περίπτωση ἔχει μιὰν ἄλλη ποιότητα. Πῶς ὅμως εἶναι ἴσα ὡς πρὸς τὸ ὅτι εἶναι ἁμαρτήματα; Γιατί, θὰ ἔλεγαν οἱ Στωικοί, ὑπὸ τὴν προοπτικὴ τοῦ ἁμαρτήματος σημασία ἔχει ἡ πρόθεση τοῦ πράττοντος, ποὺ καὶ στὶς δυὸ περιπτώσεις εἶναι κακὴ («τὴν αὐτὴν καὶ ἴσην ἔχοντας διάθεσιν» Στοβ. Ἐκλ. 113, 18W.). Ἕνας, ποὺ ξελογιάζει μιὰ γυναίκα, εἶναι ἐξ ἴσου ἔνοχος ἀνεξάρτητα ἀπὸ τοῦ ἂν ἡ γυναίκα εἶναι μιὰ παντρεμένη, μιὰ δούλα, ἢ μιὰ μοιχαλίδα καὶ ἀνεξάρτητα, ἂν τὸ ξελόγιασμα πέτυχε ἢ ὄχι. Ἡ εὐθύνη γιὰ τὸ ἁμάρτημα εἶναι ἴση. Τὸ βάρος βρίσκεται στὸ κίνητρο καὶ στὴν ἐσωτερικὴ διάθεση κι' αὐτὰ βαραίνουν ἐξ ἴσου. Ὡστόσο διαφέρουν ποιοτικά, γιατὶ «τὰ μὲν αὐτῶν ἀπὸ σκληρᾶς καὶ δυσιάτου διαθέσεως γίνεται, τὰ δὲ οὐ.» (Στοβ. Ἐκλ. 113, 18W.). Παραπέμπω σχετικὰ στὸ J. M. Rist, All sins are equal, Stoic Philosophy1, σσ. 81-96. Ἐνδιαφέρων εἶναι καὶ ὁ συσχετισμός, ποὺ κάνει ὁ Rist1 μεταξὺ ἁμαρτήματος καὶ ἀτονίας τοῦ ἡγεμονικοῦ. Ἡ δομὴ τῶν ἁμαρτημάτων εἶναι ψυχοσωματικὴ καὶ ἡ διαταραχὴ τοῦ τόνου ἐξ ἴσου ἄλογη ὅσο κι ὰν διαφέρει σὲ ἔνταση ἀνάλογα μὲ τὸ ἁμάρτημα. Τὸ πνεῦμα εἶναι εἴτε ἁρμονικὸ εἴτε δυσαρμονικὸ (πρβλ. τὴν «πτοίαν» σχετικὰ μὲ τὰ πάθη).

  1. Rist, J. M. (1969), Stoic Philosophy, Cambridge.a↑ b↑