You are here

234

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Cicero, De finibus bonorum et malorum 4.56:

(56) Postea tuus ille Poenulus –scis enim Citieos, clientes tuos, e Phoenica

profectos–, homo igitur acutus, causam non obtinens repugnante natura

verba versare coepit et primum rebus iis, quas nos bonas ducimus, concessit, ut

haberentur aestimabiles et ad naturam accommodatae, faterique coepit s

pienti, hoc est summe beato, commodius tamen esse si ea quoque habeat,

quae bona non audet appellare, naturae accommodata esse concedit, negatque

Platonem, si sapiens non sit, eadem esse in causa, qua tyrannum Dionysium;

huic mori optimum esse propter desperationem sapientiae, illi propter spem

vivere. peccata  autem partim esse tolerabilia, partim nullo modo, propterea

quod alia peccata plures, alia pauciores quasi numeros officii praeterirent. iam

insipientes alios ita esse, ut nullo modo ad sapientiam possent pervenire, alios,

qui possent, si id egissent, sapientiam consequi.

Cicero, De finibus bon. et mal. 4.56:

(56) Ὕστερα ἄρχισε ὁ μικρός σου Φοίνικας –γιατὶ ξέρεις βέβαια ὅτι

οἱ Κιτιεῖς, οἱ προστατευόμενοί σου, κατάγονται ἀπὸ τὴ Φοινίκη,– σὰν ἕνας

σοφός, ποὺ δὲν ζητοῦσε νὰ κρατήσει τὴ γνώμη του ἐνάντια στὴν ἀντί-

σταση τῆς φύσης, νὰ παίζει περιστρέφοντας τὶς λέξεις, κι' ἐπέτρεπε πρῶ-

τα τὰ πράγματα, ποὺ ἐμεῖς θεωροῦμε ἀγαθά, νὰ ἰσχύουν ὡς ἄξια καὶ

σύμφωνα μὲ τὴ φύση· ἄρχισε ἐπίσης νὰ παραδέχεται, ὅτι γιὰ τὸν σοφό,

δηλαδὴ τὸν εὐδαίμονα στὸν μέγιστο βαθμό, θὰ ἦταν ὡστόσο εὐχάριστο,

ἂν εἶχε καὶ πράγματα, ποὺ μολονότι δὲν τολμᾶ νὰ τὰ χαρακτηρίσει ὡς

ἀγαθά, παραδέχεται ὅμως ὅτι εἶναι σύμφωνα μὲ τὴ φύση. Καὶ ἐξηγεῖ, ὅτι

ὁ Πλάτων, ἂν δὲν ἦταν σοφός, δὲν θὰ ἦταν στὴν ἴδια θέση ὅπως ὁ

Διονύσιος ὁτύραννος· γι' αὐτὸν ὁ θάνατος θὰ ἦταν τὸ καλύτερο, γιατὶ

δὲν εἶχε καμιὰ ἐλπίδα γιὰ σοφία, γιὰ κεῖνον ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς ἐλπίδας ἡ

ζωή. Τὰ ἁμαρτήματα ὅμως εἶναι ἐν μέρει ὑποφερτά, ἐν μέρει ὅμως δὲν

εἶναι μὲ κανένα τρόπο, καὶ μάλιστα γιατὶ ἄλλοι παραβαίνουν συγχρόνως

ἕνα μεγαλύτερο ἀριθμὸ καθηκόντων, οἱ ἄλλοι ἕνα μικρότερο. Οἱ μὲν

εἶναι τόσο φαῦλοι, ὥστε μὲ κανένα τρόπο δὲν μποροῦν νὰ φτάσουν

στὴ σοφία, οἱ ἄλλοι θὰ εἶχαν τὴ δυνατότητα νὰ φτάσουν στὴ σοφία,

ἂν προσπαθοῦσαν γι' αὐτ.

Σχόλια: 

ἀπ. 234:
«τὰ ἁμαρτήματα» (peccata): Ὁ Pohlenz (Stoa1 I, 129) χαρακτηρίζει τὰ ἁμαρτήματα ὑπὸ τὴ στωικὴ ἔννοια «Lasterhafte Fehlhandlungen». Νομίζω, ὅτι ἡ ἀπόδοση εἶναι σωστή, γιατὶ ἐμπεριέχει τὴν ἔννοια τοῦ σφάλματος καὶ συγχρόνως τὴν ἔννοια τῆς κακίας καὶ τοῦ ἐλαττώματος. Σ' ἕνα ἁμάρτημα δὲν πέφτει τὸ βάρος στὶς ἐξωτερικὲς συνέπειες τῆς πράξης, ὅπως στὸ ἔγκλημα, ἀλλὰ ὑπολογίζεται ἡ ἐσωτερικὴ πλευρά, ἡ πρόθεση καὶ ἡ εὐθύνη γιὰ ἕνα λάθος ἢ ἕνα κακό, ποὺ διαπράττεται.
Τὰ ἁμαρτήματα εἶναι οἱ παραβάσεις τῶν καθηκόντων, «τὰ παρὰ τὰ καθήκοντα». Στὸ χωρίο αὐτὸ διακρίνονται σὲ ὑποφερτὰ καὶ μὴ ὑποφερτὰ μὲ βάση τὸν μεγαλύτερο ἢ μικρότερο ἀριθμὸ καθηκόντων ποὺ παραβιάζονται. Παράλληλα γίνεται διάκριση ἀνάμεσα στοὺς φαύλους, ποὺ δὲν μποροῦν νὰ φτάσουν τὴ σοφία καὶ σὲ ἄλλους, ποὺ ἔχουν αὐτὴ τὴ δυνατότητα, ὅπως ὁ Πλάτων (ἐννοεῖ τοὺς προκόπτοντες). Αὐτὴ ἡ διαφοροποίηση τῶν ἁμαρτημάτων ἀφορᾶ τὴν ποιότητά τους, ἀφοῦ τὰ ἁμαρτήματα δὲν εἶναι ὅμοια μεταξύ τους καὶ ἡ διαφορὰ ποὺ παρουσιάζουν ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸ καθηκόντων, ποὺ παραβιάζουν, ἐπιμετρᾶ τὴν ἀνάλογη τιμωρία, ποὺ ἐπιβάλλεται γιὰ τὴ διάπραξή τους. Τὰ ἁμαρτήματα ὡστόσο, παρόλον ὅτι δὲν εἶναι ὅμοια μεταξύ τους (Στοβ. Ἐκλ. 2, p. 106, 21W.), ἐν τούτοις ὡς ἁμαρτήματα εἶναι ἴσα.

  1. Pohlenz, M. (1964), Die Stoa. Geschichte einer geistigen Bewegung, Vols. I-II, Götingen.