You are here

229β

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Cicero, De officiis 1.136:

Perturbationes, id est, motus animi nimios rationi non obtemperantes .

Cicero, De officiis 1.136:

Πάθη, δηλ. ὑπέρμετρες ὁρμὲς τῆς ψυχῆς, ποὺ δὲν ὑποτάσσονται στὸν λόγο.

Σχόλια: 

ἀπ. 229β:
Ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν παθῶν ὡς ὁρμῶν ἢ συγκινήσεων ποὺ στρέφονται ἐνάντια στὸν ὀρθὸ λόγο ἢ δὲν ὑποτάσσονται σ' αὐτὸν δηλώνει ὄχι τόσο τὴν ὕπαρξη μιᾶς ἄλογης δύναμης δίπλα στὸν λόγο, ἀλλὰ τὴν ἀπόκλιση ἀπὸ τὸν λόγο. Βρίσκεται στὴν ἴδια σχέση ὅπως τὸ παρὰ φύση πρὸς τὸ σύμφωνο μὲ τὴ φύση. Ὁ Στοβαῖος (Ἐκλ. 2. 89, 4W.) ἐξηγεῖ: «Τὸ ἄλογον ἴσον τῷ ἀπειθεῖ λόγῳ, πᾶν γὰρ πάθος βιαστικόν ἐστι... καὶ τὸ παρὰ φύσιν εἴληπται ἐν τῇ τοῦ πάθους ὑπογραφῇ, ὡς συμβαίνοντος παρὰ τὸν ὀρθὸν λόγον». Τὸ πάθος ὡς πλεονάζουσα κίνηση ὑπερβαίνει τὰ ὅρια, ποὺ θέτει ὁ λόγος στὴν ὁρμή. Θὰ μπορούσαμε νὰ παραστήσουμε τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο προκύπτει ἡ κίνηση τοῦ πάθους μὲ τὰ ἀκόλουθα: ἡ αἴσθηση παρακινεῖ τὴν ὁρμή, δίδεται τότε μιὰ ἀσθενὴς συγκατάθεση, μιὰ δόξα, ποὺ αἴρει τὴν κυριότητα τοῦ λόγου (ἂς μὴν ξεχνοῦμε ὅτι ὁ λόγος εἶναι τεχνίτης τῶν ὁρμῶν, Διογ. Λ. 7. 86) καὶ τότε γεννιέται αὐτὴ ἡ παρὰ λόγον κίνηση τῆς ψυχῆς. Τὸ πάθος εἶναι ὁρμὴ ποὺ ὁδηγεῖ σὲ ἄμετρες ἐνέργειες.
Ὁ Ζήνων λοιπὸν δὲν μποροῦσε νὰ θεωρήσει, ὅτι τὰ πάθη ἔχουν αὐτόνομη ὕπαρξη. Ἔτσι, ἐνῶ συνεχίζει τὴν πλατωνική, ἀριστοτελικὴ παράδοση μιλώντας γιὰ τὸ ἄλογο τῶν παθῶν, ἐν τούτοις διαμορφώνει μιὰ διαφορετικὴ τοποθέτηση ἀπέναντι στὸ ἄλογον, γιατί: α. δὲν τὸ θεωρεῖ μιὰν ἄλλη δύναμη τῆς ψυχῆς ἀλλὰ μιὰν ἄλλη ὄψη, μιὰ στέρηση τοῦ λόγου καὶ β. γιατὶ δὲν ὑπάρχει σ' αὐτὸν καμιὰ δυνατότητα σύζευξης λόγου-ἀλόγου ὅπως στὸν Πλάτωνα καὶ τὸν Ἀριστοτέλη. Τὸ «ἀπειθὲς λόγῳ» ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ παρανοηθεῖ ὡς μιὰ ἄλλη δύναμη, ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ πειθαρχήσει στὸν λόγο κατὰ τὴν ἀκαδημαϊκὴ-περιπατητικὴ παράδοση.