You are here

229

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Galenus, De Hippocratis et Platonis placitis 4.3 (Kühn vol. 5 p. 377):

Καὶ γὰρ Ζήνωνι κατά γε τοῦτο, καὶ ἑαυτῷ, καὶ πολλοῖς ἄλλοις μάχεται

τῶν Στωικῶν, οἳ οὐ τὰς κρίσεις αὐτὰς τῆς ψυχῆς, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐπὶ ταύ-

ταις ἀλόγους συστολάς, καὶ ταπεινώσεις, καὶ δείξεις, ἐπάρσεις τε καὶ

διαχύσεις ὑπολαμβάνουσιν εἶναι τὰ τῆς ψυχῆς πάθη .

Γαληνός, Περὶ τῶν καθ' Ἱπποκράτη 4.3 (Kühn vol. 5 p. 377):

Γιατὶ καὶ ὡς πρὸς τοῦτο βρίσκεται σὲ σύγκρουση καὶ μὲ τὸν Ζήνωνα καὶ

μὲ τὸν ἑαυτό του καὶ μὲ πολλοὺς ἄλλους ἀπὸ τοὺς Στωικούς, οἱ ὁποῖοι

θεωροῦν ὄχι μόνο αὐτὲς τὶς κρίσεις τῆς ψυχῆς ἀλλὰ καὶ τὶς προκαλού-

μενες ἀπ' αὐτὲς ἄλογες συστολὲς καὶ ταπεινώσεις, καὶ ἐπιδείξεις καὶ ἐπάρσεις καὶ

διαχύσεις, ὅτι εἶναι πάθη τῆς ψυχῆς.

Σχόλια: 

ἀπ. 229 καὶ 229α:
Ἡ ἀντιδιαστολὴ γίνεται ἀνάμεσα στὸν Χρύσιππο, ποὺ ὁρίζει τὰ πάθη ὡς κρίσεις τοῦ λόγου, καὶ τὸν Ζήνωνα, ποὺ τὰ ὁρίζει ὡς τὶς προκαλούμενες ἄλογες συστολὲς καὶ χαλαρώσεις, ἐπάρσεις καὶ καταπτώσεις τῆς ψυχῆς. Ἡ μαρτυρία τοῦ Γαληνοῦ ἀναμφίβολα βεβαιώνει, ὅτι ὁ Ζήνων χαρακτήριζε τὴν λύπην ἄλογον συστολὴν καὶ τὴν ἡδονὴν ἄλογον ἔπαρσιν. (Δὲς ἐπίσης Διογ. Λ. 7. 116, ἀπ. 228γ). Ἔτσι πιθανὸν ὁ Ζήνων ὁ ἴδιος νὰ ὅριζε καὶ τὴν ἐπιθυμία «ἄλογον ὄρεξιν». (Διογ. Λ. 7. 113) καὶ τὸν φόβο «ἄλογον ἔκκλισιν». (Στοβ. Ἐκλ. ΙΙ 7. 10b, p. 90, 11). Τὸ ὅλο θέμα τῆς διαφορᾶς ἀνάμεσα στὸν Ζήνωνα καὶ τὸν Χρύσιππο, ποὺ κατηγορεῖται γιὰ διανοητικισμὸ (Stoa1 I, σ. 144), συζητεῖται ἐκτεταμένα ἀπὸ τὸν Pohlenz (Zenon und Crysipp2), δίδεται δὲ συνοπτικὰ στὴ Stoa1 I, σσ. 141-153.
Συστολή, διαστολή, ἔξαρση, πτώση εἶναι κινήσεις ποὺ περιγράφουν τὰ πάθη καὶ οἱ ὁποῖες δὲν πρέπει νὰ ἐκλαμβάνονται μεταφορικὰ ἀλλὰ κυριολεκτικά, γιατὶ ἀποδίδουν βιολογικὲς καὶ ψυχικὲς συγχρόνως μεταβολές. Στὸν Ζήνωνα ρόλο διαδραματίζει στὴ διάκριση τῶν παθῶν ἡ ἔξαρση καὶ ἡ κατάθλιψη τοῦ πνευματικοῦ τόνου τῆς ψυχῆς.

  1. Pohlenz, M. (1964), Die Stoa. Geschichte einer geistigen Bewegung, Vols. I-II, Götingen.a↑ b↑
  2. Pohlenz, M. (1965), Kleine Schriften, Hildesheim.