You are here

228γ

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Διογένης Λαέρτιος 7.116:

(1) Τρία εἶναι, λένε, τὰ καλὰ πάθη (εὐπάθειαι), ἡ χαρά, τὸ δέος καὶ ἡ

θέληση. (2) Καὶ ἡ μὲν χαρά, λένε, ὅτι εἶναι ἀντίθετη πρὸς τὴν ἡδονή, γιατὶ

εἶναι μιὰ ἔλλογη ἔξαρση· τὸ δὲ δέος εἶναι ἀντίθετο στὸν φόβο, ὄντας μιὰ

ἔλλογη ἀπόκλιση· γιατὶ ὁ σοφὸς δὲν θὰ φοβηθεῖ καθόλου, θὰ νιώσει

ὅμως δέος. (3) Καὶ πρὸς τὴν ἐπιθυμία ἀντίθετη λένε ὅτι εἶναι ἡ θέληση,

γιατὶ εἶναι ἔλλογη ὄρεξη.

Σχόλια: 

ἀπ. 227, 228α, 228β καὶ 228γ:
Τὸ τετράχορδο τῶν παθῶν, ὅπως λέει ὁ Ἀρίστων, εἶναι: ἡδονή, λύπη, ἐπιθυμία, φόβος. Αὐτὴ ἡ διάκριση ἀνήκει στὸν Ζήνωνα.
Καὶ ὁ Πλάτων διέκρινε τὰ τέσσερα αὐτὰ πάθη (Φαίδων 83b). Εἶναι βέβαιο ὅτι ὁ Ζήνων ὑπήγαγε καὶ ἄλλα κάτω ἀπὸ τὰ τέσσερα αὐτὰ κύρια πάθη, ἀλλὰ δὲν μποροῦμε νὰ καθορίσουμε μὲ ἀκρίβεια ποιά, οὔτε νὰ βεβαιώσουμε ὅτι ἡ διάκριση τῶν «εὐπαθειῶν» ἀνήκει ἐξ ὁλοκλήρου σ' αὐτόν.
Συστατικὸ τῶν παθῶν εἶναι ἡ πίστη ἢ ἡ συνείδηση τῆς παρουσίας ἑνὸς καλοῦ ἢ κακοῦ, ποὺ πρέπει νὰ εἶναι «πρόσφατος» (ἀπ. 231), δηλ. νὰ ἐνεργεῖ ἀκόμη, ἀλλιῶς τὰ πάθη χάνουν τὴ δραστικότητά τους. Ἔτσι ἐξηγεῖται ἡ φιλαργυρία, ἡ μέθη, ἡ ἀκολασία ὡς μιὰ ἀντίληψη γιὰ τὸ καλὸ ἢ τὸ κακό. Ἔτσι ἐξηγεῖται καὶ ἡ λύπη (ἀπ. 231). Ὁ Ζήνων μιλᾶ γιὰ τὸν φόβο καὶ τὴν προσδοκία ὡς «δόξα» ὅπως ὁ Πλάτων στὸν Φίληβο (34a-48e), ποὺ συνδέει τὴ μνήμη καὶ τὴ δόξα μὲ τὴ λύπη, τὴν ἐπιθυμία, τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν ἡδονή. Ἡ γνωστικὴ λειτουργία εἶναι λοιπὸν συνυφασμένη μὲ τὴν παθολογία τῆς ψυχῆς.
Ὁ σοφὸς εἶναι ἀπαθὴς (ἀπ. 228γ). Ὡστόσο δὲν εἶναι ἀναίσθητος. Οἱ Στωικοὶ καὶ πιθανὸν ὁ ἴδιος ὁ Ζήνων ἀνεγνώρισαν τὴν παρουσία «θετικῶν» παθῶν, ποὺ ὀνόμαζαν εὐπάθειες. Ἡ ἀναφορὰ σ' αὐτὲς γίνεται σὲ ἀντιδιαστολὴ πρὸς τὰ τέσσερα κύρια εἴδη παθῶν, ποὺ εἶναι ἄλογα, ἐνῶ οἱ εὐπάθειες συνοδεύονται ἀπὸ τὸν λόγο, εἶναι «εὔλογα» πάθη.