You are here

147γ

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Galenus, In Hippocratis de medici officina, vol. 18, B, p. 649 K:
Γαληνός, Περὶ τῶν καθ' Ἱπποκράτη 18. Β, p. 649 K:

Μετὰ ἀπ' ὅλες τὶς αἰσθήσεις στὴ σειρὰ ἔβαλε τὴ γνώμη, δηλαδὴ τὴ διά-

νοια, ποὺ τὴν ὀνομάζουν καὶ νοῦν καὶ φρένα καὶ λόγον οἱ ἄνθρωποι.

Ἐπειδὴ δὲ καὶ ὁ λόγος ἀφορᾶ ὅσα ἐκφράζονται μὲ τὴ φωνή, ξεχωρίζο-

ντας λοιπὸν αὐτὸν τὸν λόγο, ποὺ ἀναφέραμε πρίν, οἱ φιλόσοφοι τὸν

ὀνομάζουν ἐνδιάθετο, μὲ τὸν ὁποῖο λόγο γνωρίζουμε καὶ αὐτὰ ποὺ εἶναι

σύμφωνα μ' αὐτὸν κι' ἐκεῖνα ποὺ τὸν ἀντιμάχονται.

Σχόλια: 

ἀπ. 147β, γ, δ:
Ἡ διάκριση μεταξὺ προφορικοῦ καὶ ἐνδιάθετου λόγου, αὐτοῦ δηλ. ποὺ προφέρεται μὲ τὴ φωνὴ καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ λόγου, ποὺ διαμορφώνεται μέσα μας, εἶχε ἐκφρασθεῖ μὲ ἔντονο τρόπο κατὰ τὴ διένεξη τῶν ἐκπροσώπων τῆς Ἀκαδημίας ὅπως τοῦ Καρνεάδη καὶ τῶν Στωικῶν γύρω ἀπὸ τὸ θέμα, ἂν πρέπει νὰ ἀναγνωρίσουμε καὶ στὰ ζῶα ἕναν λόγον (γλώσσα καὶ σκέψη). Τὴ διάκριση αὐτὴ θὰ μπορούσαμε νὰ ἐντοπίσουμε στὸν Ζήνωνα, ἂν λάβουμε ὑπόψη τὴ διαφοροποίηση ποὺ κάνει ἀνάμεσα στὰ σημαίνοντα, ποὺ προφέρονται (προφορικὸς λόγος) καὶ τὰ σημαινόμενα (ἐνδιάθετος λόγος), ποὺ δὲν προφέρονται ἁπλῶς ἀλλὰ λέγονται (λεκτὰ) περιέχοντας τὸ νόημα αὐτῶν στὰ ὁποῖα ἀναφέρονται (τὰ τυγχάνοντα). Φαίνεται ὅμως ὅτι στὸν Ζήνωνα ἡ διάκριση δὲν εἶναι τόσο ἰσχυρή, γιατὶ γλώσσα καὶ σκέψη εἶναι στενὰ συνυφασμένες (ὅπως π.χ. στὰ λεκτά).
Ὁ προφορικὸς λόγος ὅπως γιὰ παράδειγμα στὰ ζῶα μπορεῖ νὰ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἔναρθρες φωνές, ἀλλὰ νὰ μὴ σημαίνει νοήματα. Καὶ ἡ παράσταση (φαντασία) γίνεται λόγος ἀνθρώπινος μὲ τὴ μετάβαση ἀπὸ τὴν αἰσθητὴ στὴ νοητὴ παράσταση καὶ μὲ τὴ συνθετικὴ ἱκανότητα, ποὺ παράγει νέες παραστάσεις (ὅπως ὁ Κένταυρος). Βλ. Διογ. Λαέρτ. 7. 52-53. Ἐπίσης Σέξτος, Μαθ. 3. 25 «εἰ καὶ τὸ νοητὸν μεταβατικὸν ἀπὸ τοῦ αἰσθητοῦ νοοῦμεν.» Γιὰ τὸ θέμα βλ. A.A. Long, Language and thought in Stoicism, Problems of Stoicism1, σ. 87 καὶ παρ. 54.

  1. Long, A. A. (1971), Problems in Stoicism , London.