You are here

133α

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Scholia in Platonis Alcibiadem I, p. 121 E:

[δὶς ἑπτὰ ἐτῶν]  τότε γὰρ ὁ τέλειος ἐν ἡμῖν ἀποφαίνεται1 λόγος, ὡς -

ριστοτέλης καὶ Ζήνων καὶ ἈλκμαίωνΠυθαγόρειός φασιν.

  1. 3 ἀποφ. λέγουσιν Reiske, Long: ἀποφ. λέγοντα codd.: ἀπέφαινον λέγ. Apelt: ἀποφαίνοντα λέγειν Gigante.
Σχόλια εἰς Πλάτωνος Ἀλκιβιάδην 1, p. 121 E:

Δυὸ φορὲς ἑπτὰ ἐτῶν, τότε ἐμφανίζεται μέσα μας ὁ τέλειος συλλογισμός,

ὅπως λένε ὁ Ἀριστοτέλης καὶ ὁ Ζήνων καὶ ὁ Ἀλκμαίων ὁ Πυθαγόρειος.

Σχόλια: 

ἀπ. 133, 133α καὶ 134:
Τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ Ζήνωνος καὶ τῶν ἄλλων Στωικῶν, ποὺ ἀναφέρονται στὰ ἀποσπάσματα γιὰ τὴ σωματικότητα τῆς ψυχῆς, μποροῦν νὰ συνοψισθοῦν στὰ ἀκόλουθα:
1. Ἡ ψυχὴ εἶναι «πνεῦμα», τὸ πνεῦμα εἶναι κάτι σωματικό.
2. Ἡ ψυχὴ ὡς ἔμφυτο πνεῦμα, ὅταν ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸ ζῶο, ἐπιφέρει τὸν θάνατο. Ἡ ψυχὴ ἄρα εἶναι σῶμα. Γιατὶ τίποτε δὲν χωρίζεται ἀπὸ τὸ σῶμα ποὺ δὲν εἶναι σῶμα.
3. Ὅπως τὸ σῶμα, ἔτσι καὶ ἡ ψυχὴ προσλαμβάνει κληρονομικὰ τὰ γνωρίσματα τῶν γονέων.
4. Ὑπάρχει μιὰ ἀλληλεπίδραση σώματος καὶ ψυχῆς ὡς πρὸς τὰ πάθη. Ὅταν πάσχει τὸ σῶμα, ἀντίστοιχα πάσχει καὶ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ ἀντίθετο.
5. Ἡ ἐπαφή, ὅπως δείχνει, π.χ. τὸ χέρι, δὲν χωρίζει κάτι σωματικὸ ἀπὸ κάτι ἀσώματο. Μόνο ἕνα σῶμα μπορεῖ νὰ ἐγγίζει καὶ νὰ ἐγγίζεται.
Ὅπως μαρτυρεῖ τὸ ἀπ. 133α, στὸν ἄνθρωπο ὁ λόγος φτάνει στὴν ὡριμότητά του στὰ 14 χρόνια. Μὲ τὴ γέννηση τοῦ παιδιοῦ τὸ ἡγεμονικὸ εἶναι ὅπως ἕνας ἄγραφος χάρτης. Σὺν τῷ χρόνῳ μὲ τὴ συνάθροιση τῶν αἰσθήσεων καὶ τῶν ἐκτυπώσεων-παραστάσεων πλάθονται οἱ γενικὲς παραστάσεις, ποὺ σμίγοντας μὲ τὶς ἔννοιες ὁδηγοῦν στὰ ἐννοήματα. Μ' αὐτὲς τὶς ἔλλογες εἰκόνες συλλαμβάνει ὁ ἄνθρωπος τὴ (συγκεκριμένη) οὐσία τῶν πραγμάτων. Ὁ λόγος ἔμφυτος στὸν ἄνθρωπο ἔχει ἔτσι τὴν εὐκαιρία νὰ ἐνεργοποιηθεῖ μὲ τὴ βοήθεια τῶν «προλήψεων» σὲ πρῶτο στάδιο στὰ ἑπτὰ χρόνια καὶ σὲ πλήρη ὡρίμανση στὰ δεκατέσσερα.

ἀπ. 134α:
«οἱ δὲ σωματικὸν κινοῦν, ὡς Ζήνων»:
Θὰ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ἐννοηθεῖ ὅτι ἡ ψυχή, σὲ ἀντίθεση πρὸς τὸν Πλάτωνα, εἶναι σῶμα ποὺ κινεῖ τὰ σώματα. Τὸ «πνεῦμα» εἶναι ἐξ ἄλλου σῶμα. Ὁ Ἀριστοτέλης μᾶς δίνει στὸ Περὶ Ψυχῆς (Ι, 2, 2-6, 403b 27 -404b 7) μιὰ περίληψη τῶν ἀπόψεων τῶν προγενέστερων φιλοσόφων γιὰ τὴν ψυχὴ ὡς ἀρχὴ κινήσεως. Πρβλ. ἐπίσης Φαῖδρος, 254c «μὴ ἄλλο τι εἶναι τὸ αὐτὸ ἑαυτὸ κινοῦν ἢ ψυχήν.» Καί: Νόμοι 896Α, «ψυχήν... τὴν δυναμένην αὐτὴν κινεῖν κίνησιν.» Ὁ Ζήνων, ἂν καὶ ἀρνεῖται τὸ ἀσώματο τῆς ψυχῆς, συνεχίζει τὴν πλατωνικὴ παράδοση γιὰ τὴν ψυχὴ ὡς δύναμη αὐτοκινούμενη.
Ὁ Σέξτος (Μαθ. 9, 102) μᾶς δίδει τὴ στωικὴ ἄποψη: «πάσης γὰρ φύσεως καὶ ψυχῆς ἡ καταρχὴ τῆς κινήσεως γίνεσθαι δοκεῖ ἀπὸ τοῦ ἡγεμονικοῦ.» Τὸ κορυφαῖο μέρος τῆς ψυχῆς, ἕδρα τοῦ λόγου, εἶναι λοιπὸν ἡ κατ' ἐξοχὴν κινητήρια δύναμη, ποὺ ἐπεκτείνεται σ' ὅλη τῆ φύση. (Μικρόκοσμος-μακρόκοσμος). Βλ. σχετικὰ καὶ L. Stein, Die Psychologie der Stoa, Berlin 1886, σημ. 217 καὶ 221. Ἡ θεωρία τοῦ «τόνου» ρίχνει νέο φῶς στὶς ἀπόψεις αὐτὲς τῶν Στωικῶν. Βλ. σχετικὰ Pearson, Fragments of Zeno, σσ. 140-141.