You are here

209

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Stobaeus, Eclogae 2, p. 84, 21 W.:

Τῶν δ' ἀξίαν ἐχόντων τὰ μὲν ἔχειν πολλὴν ἀξίαν, τὰ δὲ βραχεῖαν. ὁμοίως

δὲ καὶ τῶν ἀπαξίαν ἐχόντων μὲν ἔχειν πολλὴν ἀπαξίαν, δὲ βραχεῖαν.

τὰ μὲν οὖν πολλὴν ἔχοντα ἀξίαν προηγμένα λέγεσθαι, τὰ δὲ πολλὴν

ἀπαξίαν ἀποπροηγμένα, Ζήνωνος ταύτας τὰς ὀνομασίας θεμένου πρώ-

του τοῖς πράγμασι. προηγμένον δ' εἶναι λέγουσιν, ὃ ἀδιάφορον ἐκλεγό-

μεθα κατὰ προηγούμενον λόγον. τὸν δὲ ὅμοιον λόγον ἐπὶ τῷ ἀποπροη-

γμένῳ εἶναι καὶ τὰ παραδείγματα κατὰ τὴν ἀναλογίαν ταὐτά. οὐδὲν δὲ

τῶν ἀγαθῶν εἶναι προηγμένον διὰ τὸ τὴν μεγίστην ἀξίαν αὐτὰ ἔχειν. τὸ

δὲ προηγμένον, τὴν δευτέραν χώραν καὶ ἀξίαν ἔχον, συνεγγίζειν πως τῇ

τῶν ἀγαθῶν φύσει· οὐδὲ γὰρ ἐν αὐλῇ τῶν προηγμένων εἶναι τὸν βασι-

λέα, ἀλλὰ τοὺς μετ' αὐτὸν τεταγμένους. προηγμένα δὲ λέγεσθαι οὐ τῷ

πρὸς εὐδαιμονίαν τινὰ συμβάλλεσθαι συνεργεῖν τε πρὸς αὐτήν, ἀλλὰ τῷ

ἀναγκαῖον εἶναι τούτων τὴν ἐκλογὴν ποιεῖσθαι παρὰ τὰ ἀποπροηγμένα.

Στοβαῖος, Ἐκλογαὶ 2, p. 84, 21W.:

Ἀπ' αὐτά, ποὺ ἔχουν ἀξία, ἄλλα μὲν ἔχουν πολλὴν ἀξία, ἄλλα ὅμως λίγη.

Παρόμοια δὲ καὶ ἀπ' αὐτά, ποὺ ἔχουν ἀπαξία, ἄλλα ἔχουν πολλὴν ἀπα-

ξία καὶ ἄλλα λίγη. Αὐτὰ ποὺ ἔχουν πολλὴν ἀξία λέγονται προηγμένα,

ἐνῶ αὐτὰ ποὺ ἔχουν πολλὴν ἀπαξία ἀποπροηγμένα, καθορίζοντας τὶς

ὀνομασίες αὐτὲς στὰ πράγματα πρῶτος ὁ Ζήνων. Προηγμένο δὲ λένε

αὐτό, ποὺ ὄντας ἀδιάφορο τὸ ἐκλέγουμε σύμφωνα μὲ τὸν προηγούμενο

λόγο. Καὶ παρόμοιος λόγος ὑπάρχει καὶ γιὰ τὸ ἀποπροηγμένο καὶ τὰ

παραδείγματα κατ' ἀναλογία εἶναι τὰ ἴδια. Κανένα δὲ ἀπὸ τὰ ἀγαθὰ δὲν

εἶναι προηγμένο, γιατὶ αὐτὰ ἔχουν τὴν πιὸ μεγάλη ἀξία. Τὸ δὲ προηγμέ-

νο, ἔχοντας τὴ δεύτερη θέση καὶ ἀξία, προσεγγίζει κάπως τὴ φύση τῶν

ἀγαθῶν· γιατὶ καὶ στὴν αὐλὴ ὁ βασιλιὰς δὲν ἀνήκει στοὺς προηγμένους

ἀλλὰ αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, ποὺ εἶναι ταγμένοι στὴ σειρὰ μετὰ ἀπ' αὐτόν...

Καὶ τὰ προηγμένα λέγονται ὄχι γιατὶ συμβάλλουν σὲ κάποια εὐδαιμονία

καὶ συνεργάζονται πρὸς τὴν ἐπιδίωξή της, ἀλλὰ γιατὶ κατ' ἀνάγκην τὰ

προτιμοῦμε ἀπὸ τὰ ἀποπροηγμένα.

Σχόλια: 

ἀπ. 207,208, 209 καὶ ἀπ. 210α:
Τὰ ὄντα διακρίνονται σὲ ἀγαθά, κακὰ καὶ ἀδιάφορα. Τὴ διάκριση σὲ ἀδιάφορα τὴ διατύπωσε ὁ Ζήνων, ὁ ὁποῖος χρησιμοποίησε τὴ λέξη αὐτὴ γιὰ πρώτη φορὰ μὲ ἠθικὴ σημασία. Ὁ Σέξτος (Μαθ. 11. 3, 4) ἐσφαλμένα ἀποδίδει τὴν ταξινόμηση αὐτὴ μὲ συμπερίληψη τῆς κατηγορίας τῶν ἀδιαφόρων στὴν ἀρχαία Ἀκαδημία, τοὺς Περιπατητικοὺς καὶ τοὺς Στωικοὺς ἀπὸ κοινοῦ.
Ἡ ἀναφορὰ στὶς ἀρετὲς (φρόνηση, σωφροσύνη, δικαιοσύνη, ἀνδρεία) δείχνει τὴν ἐμμονὴ τῆς Στοᾶς στὴν πλατωνικὴ τετρακτὺν τῶν ἀρετῶν, ἡ σύλληψη τῶν ὁποίων ἀποκτᾶ ὡστόσο νέο περιεχόμενο. Τὸ ἀντίστοιχο ἰσχύει καὶ γιὰ τὶς κακίες. Ἀρετὲς καὶ ἀγαθὰ ταυτίζονται. Ὅσα μετέχουν ἀρετῆς περιλαμβάνουν πράξεις ποὺ βρίσκονται σὲ συμφωνία μὲ τὴν ἀρετὴ (βλ. Διογ. Λαέρτιος 7. 94-95).
Στὴν κατηγορία τῶν ἀδιαφόρων ἔχουμε μιὰν ἀναφορὰ ἐννοιῶν κατὰ ζεύγη (105) ἢ κατὰ σειρὲς σὲ ἀντιπαράθεση. Ἀδιάφορα εἶναι τὰ οὐδέτερα, ποὺ οὔτε ὠφελοῦν ἠθικὰ οὔτε βλάπτουν. Αὐτὰ τὰ ἀδιάφορα ὅμως ὁ Ζήνων δὲν τὰ ἀφήνει νὰ ἐκπέσουν ἀπὸ κάθε ἀξία, γιατὶ τότε ὁ ἀνθρώπινος βίος θὰ παρέμενε σὲ μιὰ αὐστηρή, ἄκαμπτη διάκριση μεταξὺ ἀρετῆς καὶ κακίας καὶ θὰ παραμελοῦσε τὶς ἄλλες ποικίλες πλευρές, ποὺ ἀντιμετωπίζει στὴν πράξη. (Βλ. τὰ ἀποσπάσματα ποὺ ἀκολουθοῦν: 206, 207, 208, 209, 210).