You are here

207

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Diogenes Laertius 7.105-106:

(105) Τῶν ἀδιαφόρων τὰ μὲν λέγουσι προηγμένα, τὰ δὲ ἀποπροηγμένα·

προηγμένα μὲν τὰ ἔχοντα ἀξίαν, ἀποπροηγμένα δὲ τὰ ἀπαξίαν  ἔχοντα.

Ἀξίαν δὲ τὴν μέν τινα σύμβλησιν πρὸς τὸν ὁμολογούμενον βίον, ἥτις ἐστὶ

περὶ πᾶν ἀγαθόν, τὴν δὲ εἶναι μέσην τινὰ δύναμινχρείαν συμβαλλο-

μένην πρὸς τὸν κατὰ φύσιν βίον, ὅμοιον εἰπεῖν ἥντινα προσφέρεται πρὸς

τὸν κατὰ φύσιν βίον πλοῦτοςὑγίεια· τὴν δ' εἶναι ἀξίαν ἀμοιβὴν δοκι-

μαστοῦ, ἣν ἂν ὁ ἔμπειρος τῶν πραγμάτων τάξῃ ὅμοιον εἰπεῖν ἀμείβεσθαι

πυροὺς πρὸς τὰς σὺν ἡμιόνῳ κριθάς. (106) Προηγμένα μὲν οὖν εἶναι

καὶ ἀξίαν ἔχει, οἷον ἐπὶ μὲν τῶν ψυχικῶν εὐφυΐαν, τέχνην, προκοπὴν καὶ

τὰ ὅμοια· ἐπὶ δὲ τῶν ἐκτὸς πλοῦτον, δόξαν, εὐγένειαν καὶ τὰ ὅμοια· ἐπὶ

δὲ τῶν σωματικῶν ζωήν, ὑγίειαν, ῥώμην, εὐεξίαν, ἀρτιότητα, κάλλος· ἐπὶ

δὲ τῶν ἐκτὸς πλοῦτον, δόξαν, εὐγένειαν καὶ τὰ ὅμοια· ἐπὶ δὲ τῶν σωμα-

τικῶν θάνατον, νόσον, ἀσθένειαν, καχεξίαν, πήρωσιν, αἶσχος καὶ τὰ -

μοια· ἐπὶ δὲ τῶν ἐκτὸς πενίαν, ἀδοξίαν, δυσγένειαν καὶ τὰ παραπλήσια.

Διογένης Λαέρτιος 7.105-106:

(105) Ἀπὸ τὰ ἀδιάφορα ἄλλα μὲν τὰ λένε προηγμένα, ἄλλα δὲ ἀπο-

προηγμένα· καὶ προηγμένα εἶναι αὐτά, ποὺ ἔχουν ἀξία, ἐνῶ ἀποπροηγ-

μένα αὐτά, ποὺ ἔχουν ἀπαξία. Ἀξία δὲ λένε πρῶτα, ὅτι εἶναι κάποια

συμβολὴ πρὸς τὸν βίο, ποὺ εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν λόγο, ἡ ὁποία ἀφορᾶ

κάθε τὶ ἀγαθό, δεύτερο κάποια ἐνδιάμεση δύναμη ἢ βοήθεια, ποὺ συμ-

βάλλει στὸν σύμφωνο μὲ τὴ φύση βίο, παρόμοια νὰ ποῦμε ποὺ προσφέ-

ρει στὸν κατὰ φύση βίο ὁ πλοῦτος ἢ ἡ ὑγεία. Τρίτο, ἀξία εἶναι τὸ ἰσοδύ-

ναμο ἀντάλλαγμα ἑνὸς ἐκτιμητῆ, ὅπως τὸ ὁρίζει ἕνας ἔμπειρος τῶν

πραγμάτων, ἔτσι ὅπως λέμε ὅτι ἀνταλλάσσει κανεὶς σιτάρι μὲ κριθάρι

μαζὶ μὲ τὸ μουλάρι. (106) Προηγμένα λοιπὸν εἶναι αὐτὰ ποὺ ἔχουν καὶ

ἀξία, ὅπως στὰ ψυχικὰ χαρίσματα εἶναι ἡ εὐφυΐα, ἡ τέχνη, ἡ προκοπὴ

καὶ τὰ παρόμοια, στὰ ἐξωτερικὰ εἶναι ὁ πλοῦτος, ἡ δόξα, ἡ εὐγενὴς

καταγωγὴ καὶ τὰ ὅμοια· στὰ δὲ σωματικὰ ἡ ζωή, ἡ ὑγεία, ἡ δύναμη, ἡ

εὐεξία, ἡ ἀρτιότητα, ἡ ὀμορφιά. Ἀποπροηγμένα δὲ στὰ μὲν ψυχικὰ εἶναι

ἡ ἔλλειψη εὐφυΐας, ἡ ἀνεπιτηδειότητα καὶ τὰ παρόμοια· στὰ σωματικὰ

εἶναι ὁ θάνατος, ἡ ἀρρώστεια, ἡ ἀδυναμία, ἡ καχεξία, ἡ ἀναπηρία, ἡ

ἀσχήμια καὶ τὰ παρόμοια· ὅσον ἀφορᾶ δὲ τὰ ἐξωτερικά, ἡ φτώχεια, ἡ

ἀφάνεια, ἡ κακὴ καταγωγὴ καὶ τὰ παρεμφερή.

Σχόλια: 

ἀπ. 207,208, 209 καὶ ἀπ. 210α:
«ἀξία-ἀπαξία, κατὰ φύσιν-παρὰ φύσιν»:
Τὰ ἀδιάφορα ἢ ἐνδιάμεσα χωρίζονται ἀπὸ τὸν Ζήνωνα σὲ προηγμένα καὶ ἀποπροηγμένα ἢ σὲ αὐτὰ ποὺ ἔχουν ἀξία καὶ αὐτὰ ποὺ δὲν ἔχουν ἀξία. Εἰσηγητὴς τῶν ὅρων ἦταν ὁ Ζήνων (ἀπ. 208). Ἡ εἰκόνα τῆς βασιλικῆς αὐλῆς δείχνει τὴ διαφορὰ τοῦ ἀγαθοῦ (τέλους) ἀπὸ τὰ προηγμένα, ποὺ προσεγγίζουν μόνο τὸ ἀγαθὸ ἀλλὰ βρίσκονται σὲ ἄλλη βαθμίδα.
Τὰ προηγμένα (ἀπ. 210α) εἶναι σύμφωνα μὲ τὴ φύση καὶ ἑπομένως ληπτά, τὰ ἀποπροηγμένα εἶναι παρὰ φύσιν καὶ ἑπομένως ἄληπτα. Στὸν ὅρο «κατὰ φύσιν» ἐπανέρχονται συχνὰ οἱ Στωικοὶ καὶ γιὰ ἀποφυγὴ ὁποιασδήποτε σύγχυσης θὰ πρέπει νὰ διακρίνουμε τρεῖς διαφορετικὲς χρήσεις τοῦ ὅρου: α) Τὰ πρῶτα κατὰ φύσιν, αὐτὰ ποὺ ἀφοροῦν τὴν οἰκείωση τοῦ παιδιοῦ, β) Τὰ κατὰ φύσιν, αὐτὰ ποὺ ἀπαιτεῖ ἡ φύση ἀπὸ τὸν ἐνήλικα (καὶ τὰ ὁποῖα ἐκπληρώνει μὲ τὴν ἄσκηση τῶν καθηκόντων) καὶ γ) τὸν λόγο καὶ τὸ ἀγαθό, ποὺ ἀντιστοιχεῖ σ' αὐτὸν καὶ ποὺ ἀφορᾶ τὸν σοφό. Αὐτά, ποὺ ἐπιτυγχάνει ὁ λόγος, εἶναι τὰ κατορθώματα. Ὁ λόγος εἶναι ἡ κατ' ἐξοχὴν ἀνθρώπινη φύσις, αὐτὴ ποὺ ἀνταποκρίνεται στὸν λόγο τοῦ κόσμου. Καὶ ἐνῶ τὰ καθήκοντα ἀναφέρονται στὰ ἐξωτερικὰ πράγματα, τὰ κατορθώματα, ποὺ εἶναι ἐνέργειες τῆς ἀρετῆς, πηγάζουν ἀπὸ τὴν «διάθεσιν» τῆς ψυχῆς.