You are here

206

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Diogenes Laertius 7.101-103:

(1) τῶν δ' ὄντων φασὶ τὰ μὲν ἀγαθὰ εἶναι, τὰ δὲ κακά, τὰ δ' οὐδέτερα . (2)

ἀγαθὰ μὲν οὖν τάς τ' ἀρετάς, φρόνησιν, δικαιοσύνην, ἀνδρείαν, σωφρο-

σύνην καὶ τὰ λοιπά· (3) κακὰ δὲ τὰ ἐναντία, ἀφροσύνην, ἀδικίαν καὶ τὰ

λοιπά. (4) οὐδέτερα δὲ ὅσα μήτ' ὠφελεῖ μήτε βλάπτει, οἷον ζωή, ὑγίεια,

  ἡδονή, κάλλος, ἰσχύς, πλοῦτος, δόξα1, εὐγένεια· καὶ τὰ τούτοις ἐναντία,

θάνατος, νόσος, πόνος, αἶσχος, ἀσθένεια, πενία, ἀδοξία, δυσγένεια καὶ

τὰ παραπλήσια... μὴ γὰρ εἶναι ταῦτ' ἀγαθά, ἀλλ' ἀδιάφορα κατ' εἶδος

προηγμένα. (5) ὡς γὰρ ἴδιον θερμοῦ τὸ θερμαίνειν, οὐ τὸ ψύχειν, οὕτω

καὶ ἀγαθοῦ τὸ ὠφελεῖν, οὐ τὸ βλάπτειν· οὐ μᾶλλον δ' ὠφελεῖβλάπτει

πλοῦτος καὶ ἡ ὑγίεια· οὐκ ἄρ' ἀγαθὸν οὔτε πλοῦτος οὔθ' ὑγίεια. (6) ἔτι τέ

φασιν, ἔστιν εὖ καὶ κακῶς χρῆσθαι, τοῦτ' οὐκ ἔστιν ἀγαθόν· πλούτῳ δὲ

καὶ ὑγίειᾳ ἔστιν εὖ καὶ κακῶς χρῆσθαι· οὐκ ἄρ' ἀγαθὸν πλοῦτος καὶ

ὑγίεια.

  1. 5 δόξα BFP: εὐδοξία fr.
Διογένης Λαέρτιος 7.101-103:

(1) Ἀπὸ τὰ ὄντα λένε, ὅτι ἄλλα μὲν εἶναι ἀγαθά, ἄλλα κακὰ καὶ ἄλλα

οὐδέτερα. (2) Ἀγαθὰ μὲν εἶναι οἱ ἀρετές, φρόνηση, δικαιοσύνη, ἀνδρεία,

σωφροσύνη καὶ τὰ λοιπά. (3) Κακὰ δὲ τὰ ἀντίθετα, ἡ ἀφροσύνη, ἡ ἀδικία

καὶ τὰ λοιπά. (4) Οὐδέτερα ὅμως εἶναι ὅσα οὔτε ὠφελοῦν, οὔτε βλάπτουν·

ὅπως ἡ ζωή, ἡ ὑγεία, ἡ ἡδονή, τὸ κάλλος, ἡ δύναμη, ὁ πλοῦτος, ἡ δόξα, ἡ

εὐγενικὴ καταγωγή· καὶ ἐνάντια σ' αὐτὰ εἶναι ὁ θάνατος, ἡ ἀρρώστεια, ὁ

πόνος, ἡ ἀσχήμια, ἡ ἀδυναμία, ἡ φτώχεια, ἡ ἀδοξία, ἡ κακὴ καταγωγὴ καὶ

τὰ παρόμοια μ' αὐτά ...Καὶ αὐτὰ δὲν εἶναι ἀγαθὰ ἀλλὰ ἀδιάφορα, προηγ-

μένα ὅμως στὸ εἶδος τους· (5) γιατί, ὅπως εἶναι ἰδιότητα τοῦ θερμοῦ νὰ

θερμαίνει, ὄχι νὰ ψύχει, ἔτσι καὶ τοῦ ἀγαθοῦ εἶναι νὰ ὠφελεῖ, ὄχι νὰ

βλάπτει. Καὶ δὲν ὠφελεῖ περισσότερο ἢ βλάπτει ὁ πλοῦτος ἢ ἡ ὑγεία·

δὲν εἶναι ἑπομένως ἀγαθὸν οὔτε ὁ πλοῦτος οὔτε ἡ ὑγεία. (6) Ἀκόμη λένε·

αὐτὸ ποὺ μπορεῖ κανεὶς νὰ χρησιμοποιήσει καλὰ καὶ κακά, αὐτὸ δὲν εἶναι

ἀγαθό· τὸν πλοῦτο ὅμως καὶ τὴν ὑγεία μπορεῖ κανεὶς νὰ χρησιμοποιήσει

καλὰ ἢ κακά· ἄρα δὲν εἶναι ἀγαθὸν ὁ πλοῦτος καὶ ἡ ὑγεία.

Σχόλια: 

ἀπ. 205 καὶ 206:
Τὰ ὄντα διακρίνονται σὲ ἀγαθά, κακὰ καὶ ἀδιάφορα. Τὴ διάκριση σὲ ἀδιάφορα τὴ διατύπωσε ὁ Ζήνων, ὁ ὁποῖος χρησιμοποίησε τὴ λέξη αὐτὴ γιὰ πρώτη φορὰ μὲ ἠθικὴ σημασία. Ὁ Σέξτος (Μαθ. 11. 3, 4) ἐσφαλμένα ἀποδίδει τὴν ταξινόμηση αὐτὴ μὲ συμπερίληψη τῆς κατηγορίας τῶν ἀδιαφόρων στὴν ἀρχαία Ἀκαδημία, τοὺς Περιπατητικοὺς καὶ τοὺς Στωικοὺς ἀπὸ κοινοῦ.
Ἡ ἀναφορὰ στὶς ἀρετὲς (φρόνηση, σωφροσύνη, δικαιοσύνη, ἀνδρεία) δείχνει τὴν ἐμμονὴ τῆς Στοᾶς στὴν πλατωνικὴ τετρακτὺν τῶν ἀρετῶν, ἡ σύλληψη τῶν ὁποίων ἀποκτᾶ ὡστόσο νέο περιεχόμενο. Τὸ ἀντίστοιχο ἰσχύει καὶ γιὰ τὶς κακίες. Ἀρετὲς καὶ ἀγαθὰ ταυτίζονται. Ὅσα μετέχουν ἀρετῆς περιλαμβάνουν πράξεις ποὺ βρίσκονται σὲ συμφωνία μὲ τὴν ἀρετὴ (βλ. Διογ. Λαέρτιος 7. 94-95).
Στὴν κατηγορία τῶν ἀδιαφόρων ἔχουμε μιὰν ἀναφορὰ ἐννοιῶν κατὰ ζεύγη (105) ἢ κατὰ σειρὲς σὲ ἀντιπαράθεση. Ἀδιάφορα εἶναι τὰ οὐδέτερα, ποὺ οὔτε ὠφελοῦν ἠθικὰ οὔτε βλάπτουν. Αὐτὰ τὰ ἀδιάφορα ὅμως ὁ Ζήνων δὲν τὰ ἀφήνει νὰ ἐκπέσουν ἀπὸ κάθε ἀξία, γιατὶ τότε ὁ ἀνθρώπινος βίος θὰ παρέμενε σὲ μιὰ αὐστηρή, ἄκαμπτη διάκριση μεταξὺ ἀρετῆς καὶ κακίας καὶ θὰ παραμελοῦσε τὶς ἄλλες ποικίλες πλευρές, ποὺ ἀντιμετωπίζει στὴν πράξη. (Βλ. τὰ ἀποσπάσματα ποὺ ἀκολουθοῦν: 206, 207, 208, 209, 210).

 

ἀπ. 206:

«ἀγαθά, κακά, οὐδέτερα»: Ἡ διάκριση ἀγαθῶν-κακῶν-οὐδετέρων (ἢ μέσων-ἐνδιαμέσων) καὶ ἡ δυνατότητα καλῆς ἢ κακῆς χρήσης τῶν τελευταίων μᾶς παραπέμπει στὴν πλατωνικὴ διάκριση τῶν «μεταξύ». Βλ. Πλάτωνος Γοργίας 467e-468a: «τὰ δὲ μήτε ἀγαθὰ μήτε κακὰ ἆρα τοιάδε λέγεις, ἃ ἐνίοτε μὲν μετέχει τοῦ ἀγαθοῦ, ἐνίοτε δὲ τοῦ κακοῦ, ἐνίοτε δὲ οὐδετέρου... πότερον οὖν τὰ μεταξὺ ταῦτα...» Οἱ Στωικοὶ δὲν πρέπει στὸ σημεῖο αὐτὸ νὰ μιμήθηκαν τὸν Ἀριστοτέλη, γιατὶ οἱ ἔννοιες «μέσον» ἢ «μεταξὺ» ἔχουν σ' αὐτὸν διαφορετικὴ σημασία (βλ. D. Tsekourakis, Studies in the terminology of early stoic ethics1, Wiesbaden 1974, σσ. 12-13).

  1. Tsekourakis, D. (1974), Studies in the terminology of early Stoic ethics, Wiesbaden.