You are here

92

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Arrianos, Epicteti dissertationes 1.17, 10-11:
Ἀρριανός, Ἐπικτήτου Διατριβαὶ 1.17, 10-11:

Ἂν λοιπὸν παραχωροῦσε κανεὶς κι' αὐτό, ἀρκεῖ ἐκεῖνο, ὅτι αὐτὰ εἶναι

διακριτικὰ καὶ ἐξεταστικὰ καὶ θὰ ἔλεγε κανεὶς ὅτι εἶναι μετρητικὰ καὶ

ζυγιστικὰ τῶν ἄλλων. (11) Ποιὸς τὰ λέει αὐτά; Μόνον ὁ Χρύσιππος καὶ ὁ

Κλεάνθης; Ὁ Ἀντισθένης δὲν τὰ λέει; Καὶ ποιὸς εἶναι αὐτός, ποὺ ἔγρα-

ψε ὅτι «ἀρχὴ τῆς παίδευσης εἶναι ἡ ἐξέταση τῶν λέξεων;» Ὁ Σωκράτης

δὲν τὰ λέει;

Σχόλια: 

ἀπ. 85 καὶ ἀπ. 92:
Ἡ ἀναφορὰ (ἀπ. 92) στὰ διακριτικὰ καὶ ἐξεταστικά, μετρητικὰ καὶ ζυγιστικὰ ἀφοροῦν στὴ διαλεκτική.Ὁ Ζήνων ἀποδίδει πρωταρχικὴ σημασία στὴ λογικὴ καὶ ἰδιαίτερα στὴ διαλεκτική, γιατὶ μᾶς καθιστᾶ ἱκανοὺς νὰ ἐλέγχουμε τὶς διάφορες θεωρίες καὶ νὰ φέρνουμε στὸ φῶς τὰ λάθη τους. Ἡ διαλεκτικὴ μοιάζει ἔτσι μὲ τὴ σωκρατικὴ ἐλεγκτική. Κατ' ἀνάλογο τρόπο ὁ Ἀριστοτέλης (Τοπ. Ι 104.1) λέει: «τοῦτο δ' ἴδιον ἢ μάλιστα οἰκεῖον τῆς διαλεκτικῆς ἐστιν· ἐξεταστικὴ γὰρ οὖσα πρὸς τὰς ἀπασῶν τῶν μεθόδων ἀρχὰς ὁδὸν ἔχει». Τὸ ἀπ. 85 (Στοβ. Ἐκλ. ΙΙ 2, 12) φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως, ὅπως παρατηρεῖ ὁ Pearson1 (ἔ.ἀ. σ. 59), νὰ ἀντιφάσκει μὲ τὶς προηγούμενες θέσεις. Θὰ πρέπει ἐν τούτοις τὸ χωρίο νὰ τὸ κατανοήσουμε ὡς ἑξῆς: «Τὰ δίκαια μέτρα», μὲ τὰ ὁποῖα μετροῦμε καὶ σταθμίζουμε διὰ τῆς διαλεκτικῆς τοὺς λόγους, ἀναγνωρίζονται ἀπὸ τὸν Ζήνωνα. Γι' αὐτὸ καὶ τὸ «δικαίοις» δὲν πρέπει νὰ ἀντικατασταθεῖ μὲ τὸ «χυδαίοις», ὅπως εἰσηγεῖται ὁ Wachsmuth2. Ὡστόσο ἡ καθ' ὅλα ἄξια αὐτὴ τέχνη, ὅταν χρησιμοποιεῖται κακὰ ἀπὸ ἀντιπάλους του, (ὑπονοοῦνται ἐδῶ πιθανὸν οἱ Μεγαρικοὶ καὶ οἱ Ἐριστικοὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης), τότε ἔχει ἐφαρμογὴ σὲ εὐτελὴ πράγματα. (Γιὰ τὸν ὅρο «στατικὰ» δὲς Πλάτωνος Φίληβος 55e καὶ Χαρμίδης 166b).

  1. Pearson, A. C. (1891), The Fragments of Zeno and Cleanthes, London.
  2. Wachsmuth, C. & Hense O. (1884-1912), Ioannis Stobaei Anthologium, Vols. I-V, Berlin.