You are here

115

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Sextus Empiricus, Adversus Mathematicos 7.432-435:

Ἄλλως τε, εἰ πᾶσα φαύλου κατ' αὐτοὺς ὑπόληψις ἄγνοιά ἐστι καὶ μόνος

σοφὸς ἀληθεύει καὶ ἐπιστήμην ἔχει τἀληθοῦς βεβαίαν, ἀκολουθεῖ μέχρι

δεῦρο ἀνευρέτου καθεστῶτος τοῦ σοφοῦ κατ' ἀνάγκην καὶ τἀληθὲς -

νεύρετον εἶναι, διὰ δὲ τοῦτο καὶ πάντα ἀκατάληπτα τυγχάνειν, ἐπείπερ

  φαῦλοι πάντες ὄντες οὐκ ἔχομεν βεβαίαν τῶν ὄντων κατάληψιν. (433)

τούτου δὲ οὕτως ἔχοντος ἀπολείπεται τὰ ὑπὸ τῶν Στωικῶν πρὸς τοὺς

ἀπὸ τῆς σκέψεως λεγόμενα παρὰ μέρος καὶ ὑπὸ τῶν σκεπτικῶν πρὸς

ἐκείνους λέγεσθαι. ἐπεὶ γὰρ τοῖς φαύλοις κατ' αὐτοὺς ἐγκαταριθμοῦνται

Ζήνων τε καὶ Κλεάνθης καὶ Χρύσιππος καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἀπὸ τῆς αἱρέ-

σεως, πᾶς δὲ φαῦλος ἀγνοίᾳ κρατεῖται, πάντως ἠγνόει Ζήνων, πότερον

ἐν κόσμῳ περιέχεται ἢ αὐτὸς τὸν κόσμον περιέσχηκεν, καὶ πότερον ἀνήρ

ἐστιν ἢ γυνή, καὶ οὐκ ἠπίστατο Κλεάνθης, εἴτε ἄνθρωπός ἐστιν εἴτε τι

θηρίον Τυφῶνος πολυπλοκώτερον. (434) καὶ μὴν ἢ ἐγίγνωσκε τὸ δόγμα

τοῦτο Χρύσιππος Στωικὸν ὂν (φημὶ δὲ τὸ «πάντα ἀγνοεῖφαῦλος»), ἢ

οὐδὲ αὐτὸ τοῦτο ἠπίστατο. καὶ εἰ μὲν ἠπίστατο, ψεῦδος τὸ πάντα ἀγνο-

εῖν τὸν φαῦλον· αὐτὸ γὰρ τοῦτο φαῦλος ὢν ἐγίγνωσκενΧρύσιππος, τὸ

πάντα ἀγνοεῖν τὸν φαῦλον. εἰ δ' οὐδ' αὐτὸ τοῦτο ᾔδει τὸ ὅτι πάντα

ἀγνοεῖ, πῶς περὶ πολλῶν δογματίζει, τιθεὶς τὸ ἕνα εἶναι κόσμον καὶ

προνοίᾳ τοῦτον διοικεῖσθαι καὶ διόλου τρεπτὴν εἶναι τὴν οὐσίαν καὶ

ἄλλα παμπληθῆ; (435) πάρεστι δέ, εἴ τινι φίλον ἐστί, καὶ τὰς ἄλλας ἀπο-

ρίας τὸν ἀντερωτῶντα, ὡς ἔθος ἔχουσιν αὐτοὶ1 τοῖς σκεπτικοῖς ‹οὕτως

παρὰ μέρος τοῖς Στωικοῖς2 προσάγειν.

  1. 21 αὐτοὶ Kayser, Kochalsky: αὐτοῖς G ‖
  2. οὕτως-Στωϊκοῖς› add. Kochalsky. Hülser: Mutschmann in textu lacunam signavit.
Σέξτος Ἐμπειρικός, Πρὸς Μαθηματικοὺς 7.432-435:

Ἐξ ἄλλου, ἂν κατ' αὐτοὺς κάθε ἄποψη ἑνὸς φαύλου ἀνθρώπου εἶναι

ἄγνοια καὶ μόνον ὁ σοφὸς λέει τὴν ἀλήθεια καὶ ἔχει βέβαιη γνώση τοῦ

ἀληθινοῦ, τότε προκύπτει ὅτι ὁ σοφὸς ἕως τώρα εἶναι ἀνεύρετος καὶ κατ'

ἀνάγκην τὸ ἀληθινὸ εἶναι καὶ ἀνεύρετο καὶ ὅτι γι' αὐτὸ ὅλα συμβαίνει νὰ

εἶναι ἀκατάληπτα, ἐπειδὴ ὄντας ὅλοι φαῦλοι δὲν ἔχουμε βέβαιη γνώση

(κατάληψη) αὐτῶν ποὺ ὑπάρχουν. (433) Ἐφ' ὅσον αὐτὰ ἔτσι ἔχουν, δια-

νοίγεται ἡ δυνατότητα οἱ κριτικές, ποὺ στρέφονται ἀπὸ τοὺς Στωικοὺς

ἐναντίον τῶν Σκεπτικῶν, νὰ μποροῦν νὰ στραφοῦν καὶ ἀπὸ τοὺς Σκεπτι-

κοὺς ἐναντίον τῶν Στωικῶν. Ἐπειδή, σύμφωνα μ' αὐτούς, ὁ Ζήνων, ὁ

Κλεάνθης, ὁ Χρύσιππος καὶ τὰ ἄλλα μέλη τῆς Σχολῆς μποροῦν νὰ ὑπο-

λογιστοῦν μέσα στοὺς φαύλους, κάθε δὲ φαῦλος βρίσκεται ὑπὸ τὸ κράτος

τῆς ἄγνοιας, ὁ Ζήνων δὲν θὰ γνώριζε καθόλου, ἂν περιβάλλεται ἀπὸ τὸν

κόσμο ἢ αὐτὸς περιβάλλει τὸν κόσμο, καὶ ποιὸ ἀπὸ τὰ δυό, ἂν εἶναι ἄ-

ντρας ὴ γυναῖκα, καὶ δὲν θὰ γνώριζε ὁ Κλεάνθης, ἂν εἶναι εἴτε ἄνθρωπος

εἴτε θηρίο πιὸ πολύπλοκο κι' ἀπὸ τὸν Τυφῶνα. (434). Κι' ὅμως, ἢ τὸ γνώ-

ριζε τὸ δόγμα αὐτὸ ὁ Χρύσιππος, ὄντας Στωικός, (ἐννοῶ τὸ «τὰ πάντα τὰ

ἀγνοεῖ ὁ φαῦλος») ἢ καθόλου δὲν τὸ ἐγνώριζε. Κι ἂν μὲν τὸ γνώριζε, θὰ

ἦταν ψέμα τὸ νὰ ἀγνοεῖ τὰ πάντα ὁ φαῦλος· διότι αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ γνώ-

ριζε ὁ Χρύσιππος ὄντας φαῦλος, ὅτι τὰ πάντα ἀγνοεῖ ὁ φαῦλος. Ἂν ὅμως

οὔτε αὐτὸ δὲν τὸ γνώριζε, ὅτι τὰ πάντα τὰ ἀγνοεῖ, πῶς ἐκφέρει δόγματα

γιὰ πολλά, λέγοντας ὅτι ὁ κόσμος εἶναι ἕνας καὶ ὅτι διοικεῖται μὲ πρόνοια

καὶ ὅτι ἡ οὐσία του δὲν εἶναι καθόλου μετατρεπτὴ καὶ ἄλλα τόσα στὸ

πλῆθος; (435) Γι' αὐτοὺς ποὺ ἀντιτιθέμενοι ἀντερωτοῦν, εἶναι λοιπὸν δυ-

νατόν, ἂν ἀρέσει σὲ κανένα, νὰ προσαγάγει καὶ τὰ ἄλλα ἄτοπα ἐναντίον

τῶν Στωικῶν, ὅπως αὐτοὶ συνηθίζουν νὰ τὸ κάνουν μὲ τοὺς Σκεπτικούς.