You are here

25

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Eusebius, Praeparatio evangelica 14.6 (PG. 21 col. 1201):

(Ἐκ τῶν Νουμηνίου τοῦ Πυθαγορικοῦ). Οἱ δ' οὖν ἔνθεν ἀφορμη-

θέντες ὅ τε Ἀρκεσίλαος καὶ Ζήνων..., τῆς μὲν ἀρχῆς ὅθεν ἐκ Πολέμωνος

ὡρμήθησαν, ἐπιλανθάνονται, διαστάντες δέ γε καὶ σφέας αὐτοὺς ἀρτύ-

ναντες, 

            σὺν ῥ' ἔβαλον ῥινούς, σὺν δ' ἔγχεα καὶ μένε' ἀνδρῶν

          χαλκεοθωρήκων... [Ἰλ. Δ 447-8]

Διαστάντες δ' οὖν εἰς τὸ φανερόν, ἔβαλλον ἀλλήλους οὐχ οἱ δύο, ἀλλ'ὁ

Ἀρκεσίλαος τὸν Ζήνωνα. Ὁ γὰρ Ζήνων εἶχε δή τι τῇ μάχῃ σεμνὸν καὶ

βαρύ... (10) Ὁ μέντοι Ζήνων καὶ αὐτός, ἐπειδὴ τοῦ Ἀρκεσιλάου μεθίετο,

εἰ μὲν μηδὲ Πλάτωνι ἐπολέμει, ἐφιλοσόφει δήπου ἐμοὶ κριτῇ πλείστου

ἀξίως ἕνεκά γε τῆς εἰρήνης ταύτης. ὁ δ'1 οὐκ ἀγνοῶν μὲν ἴσως τὰ τοῦ

Ἀρκεσιλάου, τὰ μέντοι Πλάτωνος ἀγνοῶν, ὡς ἐξ ὧν αὐτῷ ἀντέγραψεν

ἐλέγχεται, ὅτι ἐποίησεν2 ἐναντία καὐτός, μήτε ὃν ᾔδει πλήττων, ὅν τε οὐκ

ἐχρῆν ἀτιμότατα καὶ αἴσχιστα περιυβρικὠς, καὶ ταῦτα πολὺ κάκιον

προσῆκε3 κυνί, (11) πλὴν διέδειξέ γε μὴ4 μεγαλοφροσύνῃ ἀποσχόμενος

τοῦ Ἀρκεσιλάου. ἤτοι γὰρ ἀγνοίᾳ τῶν ἐκείνουδέει [τῶν Στωικῶν]5

«πολέμοιο μέγα στόμα πευκεδανοῖο» (Κ 8) ἀπετρέψατο ἄλλῃ εἰς Πλάτω-

να, ἀλλὰ [καὶ] περὶ μὲν τῶν Ζήνωνι εἰς Πλάτωνα καλῶς τε καὶ αἰδημό-

νως [οὐδαμῶς]6 νεωτερισθέντων εἰρήσεταί μοι αὖθίς ποτε (12) τὸν δ' οὖν

ΖήνωναἈρκεσίλαος ἀντίτεχνον καὶ ἀξιόνικον ὑπάρχοντα θεωρῶν

τοὺς παρ' ἐκείνου ἀποφερομένους λόγους καθῄρει καὶ οὐδὲν ὤκνει

(13) τὸ δὲ δόγμα τοῦτο αὐτοῦ πρώτου εὑρομένου, καὐτὸ καὶ τὸ ὄνομα

βλέπων εὐδοκιμοῦν ἐν ταῖς Ἀθήναις, τὴν καταληπτικὴν φαντασίαν,

πάσῃ μηχανῇ ἐχρῆτο ἐπ' αὐτήν. ὁ δ' ἐν τῷ ἀσθενεστέρῳ ὤν, ἡσυχίαν ἄγων

οὐ δυνάμενος εὐδοκεῖσθαι, Ἀρκεσιλάου μὲν ἀφίετο, πολλὰ ἂν εἰπεῖν

ἔχων (ἀλλ' οὐκ ἤθελε, τάχα δὲ μᾶλλον ἄλλως), πρὸς δὲ τὸν οὐκέτι ἐν ζῶ-

σιν ὄντα Πλάτωνα ἐσκιαμάχει καὶ τὴν ἀπὸ ἁμάξης πομπείαν πᾶσαν κα-

τεθορύβει λόγων, ὡς οὔτ' ἂν τοῦ Πλάτωνος ἀμυνομένου, ὑπερδικεῖν τε

αὐτοῦ ἄλλῳ οὐδενὶ μέλον· εἴτε μελήσειεν Ἀρκεσιλάῳ αὐτός γε κερδανεῖν

ᾤετο ἀποτρεψάμενος ἀφ' ἑαυτοῦ τὸν Ἀρκεσίλαον.

  1. 11 εἰ δ' vulgo
  2. 13 fortasse: ἐπιχείρησενεἰς›
  3. 15 προσῆκε von Arnim, προσήκει vulgo. ‖
  4. μὴ von Arnim μὴν vulgo
  5. 16 τῶν Στωικῶν secl. von Arnim
  6. 19. οὐδαμῶς Secl. von Arnim.
Εὐσέβιος, Προπαρασκευὴ εὐαγγελικὴ 14.6:

(Ἀπ' ὅσα γράφει ὁ Νουμήνιος ὁ Πυθαγορικός):
Αὐτοὶ λοιπὸν ἀπ' ὅπου ἀφορμήθηκαν καὶ ὁ Ἀρκεσίλαος καὶ ὁ Ζήνων...,

τὴν ἀρχή, ὅθεν ξεκίνησαν ἀπὸ τὸν Πολέμωνα, τὴ λησμονοῦν, κι' ἀφοῦ

διαφώνησαν καὶ πῆραν θέση μάχης,
μ' ἀντρίκειο μένος χτύπαγαν ἀσπίδες καὶ κοντάρια
χαλκοθωράκητα· (Ἰλ. Δ 447-8)
Κι' ἀφοῦ ἦρθαν σὲ φανερὴ διάσταση, κτυποῦσε ὁ ἕνας τὸν ἄλλον, ὄχι

τόσο οἱ δυὸ ἀλλὰ περισσότερο ὁ Ἀρκεσίλαος τὸν Ζήνωνα. Γιατὶ ὁ Ζή-

νων εἶχε στὴ μάχη κάτι τὸ σεβαστὸ καὶ βαρύ... (10) Ὁ Ζήνων ἀπὸ τὴν

ἄλλη, ἐπειδὴ ἄφηνε τὸν Ἀρκεσίλαο, ἂν δὲν καταπολεμοῦσε καὶ τὸν

Πλάτωνα, θὰ φιλοσοφοῦσε, κατὰ τὴν κρίση μου, ἐξ αἰτίας τῆς προκύ-

πτουσας εἰρήνης, κατὰ τρόπο πολὺ ἐπάξιο. Ὅμως μὴ ἀγνοώντας τὶς

θέσεις τοῦ Ἀρκεσίλαου, ἀγνοώντας ὅμως τὶς θέσεις τοῦ Πλάτωνος, ὅ-

πως συμπεραίνεται ἀπὸ τὰ γραπτά του, στὰ ὁποῖα στρέφεται ἐναντίον

του, φτάνει κι' αὐτὸς σὲ ἀντιφάσεις, ἐφ' ὅσον δὲν πλήττει ἐκεῖνον ποὺ

γνώριζε ἐνῶ κακομεταχειρίστηκε ἀτιμότατα καὶ αἴσχιστα ἐκεῖνον, ποὺ

δὲν ἔπρεπε. Καὶ μάλιστα πολὺ χειρότερα ἀπ' ὅ,τι ταιριάζει σὲ Κυνικό.

(11) Ὡστόσο ἄφησε νὰ φανεῖ μὲ τὴ συμπεριφορά του ὅτι ἀπὸ μεγαλο-

ψυχία κρατοῦσε ἀπόσταση ἀπὸ τὸν Ἀρκεσίλαο. Γιατί, εἴτε ἀπὸ ἄγνοια

τῶν ἀπόψεων ἐκείνου, εἴτε ἀπὸ φόβο τῶν Στωικῶν μπροστὰ «στὸ μέγα

στόμα ἑνὸς μικροῦ πολέμου» (Κ 8) στράφηκε ἀλλοῦ, στὸν Πλάτωνα.

Ἀλλὰ καὶ γιὰ ὅσους κακοὺς καὶ ἀδιάντροπους νεωτερισμοὺς εἰσήγαγε

ὁ Ζήνων στὸν Πλάτωνα θὰ μιλήσω καὶ πάλι. (12) Τοῦ Ζήνωνα λοιπὸν ὁ

Ἀρκεσίλαος, ποὺ θεωροῦσε ἀντίτεχνό του καὶ ἀξιοκατανίκητο, κατέ-

στρεφε τὰ προβαλλόμενα ἐπιχειρήματά του καὶ δὲν δείλιαζε. (13) Ἀλλὰ

γιὰ τὴ διδασκαλία τοῦ Ζήνωνος, ποὺ πρῶτος αὐτὸς τὴ βρῆκε, καὶ τὴν

ὀνομασία, ποὺ ἔβλεπε ὁ Ἀρκεσίλαος νὰ ἔχει τέτοια εὐδοκίμηση στὴν

Ἀθήνα –τὴν καταληπτικὴ φαντασία– ἐνάντια σ' αὐτὴν μηχανευόταν τὸ

κάθε τι (ὁ Ἀρκεσίλαος). Ὡστόσο ὁ Ζήνων, ποὺ ἦταν πιὸ ἀδύνατος κι'

ἀγαποῦσε τὴν ἡσυχία, παραιτοῦσε τὸν Ἀρκεσίλαο, ἂν καὶ εἶχε νὰ πεῖ

πολλά, ἀλλὰ δὲν ἤθελε, ἢ ἴσως μᾶλλον ἀλλιῶς: σκιαμαχοῦσε μὲ τὸν Πλά-

τωνα, ποὺ δὲν ἦταν ἀνάμεσα στοὺς ζωντανούς, καὶ θορυβώντας τοῦ

φόρτωνε τὰ ἐξ ἁμάξης, δηλώνοντας, πὼς ὁ Πλάτων δὲν θὰ μποροῦσε

νὰ ἀμυνθεῖ καὶ κανεὶς ἄλλος δὲν θὰ φρόντιζε γιὰ τὴν ὑπεράσπισή του.

Ἂν ὅμως θὰ φρόντιζε γιὰ τὸν Ἀρκεσίλαο, πίστευε, ὅτι εἶναι σίγουρα

κερδισμένος, μὲ τὸ νὰ τὸν ἔχει ἀποτρέψει ἀπὸ κοντά του.