You are here

166γ

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Stobaeus, Eclogae 1.18.1d, p. 156, 27:

Ζήνων καὶ οἱ ἀπ' αὐτοῦ ἐντὸς μὲν τοῦ κόσμου μηδὲν εἶναι κενόν, ἔξω δ'

αὐτοῦ ἄπειρον . διαφέρειν δὲ κενόν, τόπον, χώραν· καὶ τὸ μὲν κενὸν εἶναι

ἐρημίαν σώματος, τὸν δὲ τόπον τὸ ἐπεχόμενον ὑπὸ σώματος, τὴν δὲ

χώραν τὸ ἐκ μέρους ἐπεχόμενον.

Στοβαῖος, Ἐκλογαὶ 1. 18. 1d, p. 156, 27:

Ὁ Ζήνων καὶ οἱ μαθητές του ἔλεγαν, ὅτι ἐντὸς τοῦ κόσμου δὲν ὑπάρχει

κενό, ἔξω ὅμως ἀπ' αὐτὸν ὑπάρχει τὸ ἄπειρο. Διαφέρει δὲ τὸ κενό, ὁ

τόπος καὶ ὁ χῶρος· καὶ τὸ μὲν κενὸ εἶναι ἡ ἀπουσία σώματος, ὁ δὲ τόπος

εἶναι αὐτὸς ποὺ κατέχεται ἀπὸ σῶμα, ὁ δὲ χῶρος αὐτὸς ποὺ μερικὰ

κατέχεται.

Σχόλια: 

ἀπ. 166, 166α, 166β, 166γ, 166δ, 166ε, 166στ:
Στὰ ἀποσπάσματα αὐτὰ καθορίζεται ὁ κόσμος στὰ ὅριά του καὶ διακρίνεται τὸ κενὸ ἀπὸ τὸν κόσμο, τὸν τόπο, τὸν χῶρο καὶ τὸ σῶμα.
ἀπ. 166γ, 166δ, 166ε, 166στ:
Ὁ κόσμος, ποὺ εἶναι πεπερασμένος, περιβάλλεται ἀπὸ τὸ κενό, ποὺ εἶναι ἄπειρο. Ὁ Ζήνων ἀσπάζεται τὴν ἄποψη τοῦ Δημοκρίτου, ὅτι ὑπάρχουν τὰ σώματα καὶ τὸ κενό. Ὡστόσο τὰ σώματα, ποὺ συνιστοῦν τὸν κόσμο, εἶναι ὄχι ἀσυνεχὴ ἄτομα (Δημόκριτος), ἀλλὰ ἀποτελοῦν ἕνα συνεχές. Δὲν ὑπάρχει ἀνάμεσα στὰ σώματα κενό, ἀλλὰ τὸ κενὸ εἶναι αὐτὸ ποὺ ἐκτείνεται πέρ' ἀπὸ τὸν κόσμο. Καὶ ἐπειδὴ τὸ κενὸ δὲν εἶναι σῶμα ἀλλὰ εἶναι, ὡς ἐὰν νὰ κατέχεται ἀπὸ σώματα ἀλλὰ δὲν κατέχεται (166δ), εἶναι ἀσώματο (166δ). Εἶναι λοιπὸν τὸ κενὸ χωριστὸ καὶ ἀθρόο, κι' αὐτὸ εἶναι ποὺ περιέχει μέσα του τὸν οὐρανό (166ε). Ἀσώματα κατὰ τοὺς Στωικοὺς εἶναι τὸ κενό, ὁ χρόνος, ὁ τόπος καὶ τὰ λεκτά. Τὰ ἀσώματα δὲν ὑπάρχουν, ἀφοῦ μόνο τὰ σώματα ἔχουν πραγματικὴ ὕπαρξη. Ὡστόσο δὲν μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι εἶναι μηδέν. Μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι «ὑφίστανται».

ἀπ. 166γ:
«κενόν, τόπον, χώραν»: αὐτὰ διαφοροποιοῦνται. Τὸ κενὸ εἶναι τὸ ἄδειο, ὁ τόπος εἶναι γεμάτος σῶμα, ἡ χώρα εἶναι τὸ μερικὰ γεμάτο μὲ σῶμα, ὅπως ἕνα δοχεῖο. Ὁ Στοβαῖος (Ἐκλ. Ι. 18. 4d. p. 161, 8) μᾶς δίνει πληρέστερη περιγραφὴ τῶν ἀπόψεων τοῦ Χρυσίππου. Οἱ Στωικοὶ καὶ οἱ Ἐπικούρειοι συμφωνοῦσαν στὸν ὁρισμὸ τῶν ὅρων (βλ. Σέξτος Μαθ. Χ 2, 3).
Ὡστόσο οἱ Ἐπικούρειοι θεωροῦσαν, ὅτι τὸ κενὸ ἦταν ἀπαραίτητο μέσα στὸν κόσμο, γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ ὑπάρχει κίνηση (Λουκρ. Ι. 329 κ.ἑ.). Οἱ Στωικοὶ ἀπαντοῦσαν μὲ τὴ θεωρία τῆς κράσεως ὅλων δι' ὅλων, ἑπομένως ἡ κίνηση κατ' αὐτοὺς συνετελεῖτο μέσα στὸ συνεχές. Ὁ Ἀριστοτέλης ἀρνεῖτο τὴν ὕπαρξη κενοῦ μέσα ἢ ἔξω ἀπὸ τὸν κόσμο (Φυσικὰ 4, 8, 215α 8-9), γιατὶ αὐτὸ δὲν θὰ εἶχε κέντρο καὶ δὲν θὰ συμβιβαζόταν μὲ ἕνα σταθερό, πεπερασμένο κόσμο. Οἱ Στωικοὶ ὡστόσο στήριζαν τὴ σταθερότητα τοῦ κόσμου στὴν ἐσωτερική του συνοχὴ μὲ τὴν κεντρομόλα κίνηση τῶν βαρειῶν καὶ τὴν φυγόκεντρη τῶν ἀβαρῶν στοιχείων του, ποὺ ἰσορροποῦν. Τὸ κενὸ δὲν εἶναι μέρος τοῦ κόσμου, ἀλλὰ ἁπλῶς περιβάλλει τὸν κόσμο.