You are here

166

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Achilles Tat., Introductio in Aratum 5 p. 129e:

ΖήνωνΚιτιεὺς οὕτως αὐτὸν ὡρίσατο· «οὐρανός ἐστιν αἰθέρος τὸ ἔσχα-

τον · ἐξ οὗ καὶ ἐν ἐστι πάντα ἐμφανῶς· περιέχει γὰρ πάντα πλὴν αὑτοῦ·

οὐδὲν γὰρ ἑαυτὸ περιέχει, ἀλλ' ἑτέρου ἐστὶ περιεκτικόν».

Ἀχιλλεὺς Τάτιος, Εἰσαγωγὴ εἰς Ἀράτου Φαινόμενα 5 p. 129e:

Ὁ Ζήνων ὁ Κιτιεὺς κατ' αὐτὸν τὸν τρόπο ὅρισε αὐτὸν (τὸν οὐρανό)· «ὁ

οὐρανὸς εἶναι τὸ ἔσχατο τοῦ αἰθέρα· ἀπ' αὐτὸν καὶ μέσα σ' αὐτὸν εἶναι

τὰ πάντα ὁλοφάνερα· γιατὶ περιέχει τὰ πάντα ἐκτὸς ἀπὸ τὸν ἑαυτό του·

γιατὶ κανένα πράγμα δὲν περιέχει τὸν ἑαυτό του· ἀλλὰ περικλείει κάτι

ἄλλο.»

Σχόλια: 

ἀπ. 166, 166α, 166β, 166γ, 166δ, 166ε, 166στ:
Στὰ ἀποσπάσματα αὐτὰ καθορίζεται ὁ κόσμος στὰ ὅριά του καὶ διακρίνεται τὸ κενὸ ἀπὸ τὸν κόσμο, τὸν τόπο, τὸν χῶρο καὶ τὸ σῶμα.

ἀπ. 166:
Ὁ οὐρανὸς εἶναι τὸ ἔσχατο μέρος τοῦ αἰθέρα. Ὡς ἔσχατος ὁ οὐρανὸς ἀποτελεῖ τὴν περιφέρεια τοῦ κόσμου, εἶναι αὐτὸς ποὺ περιέχει τὸ ὅλον, ἀλλὰ δὲν περιέχει τὸν ἑαυτό του. Δὲς καὶ Διογ. Λαέρτ. 7. 138. Πρβλ. ἐπίσης τὸν Ἀριστοτέλη (Φυσ. IV. 5, 212b), ποὺ ἀκολουθεῖ ἐδῶ ὁ Ζήνων: «καὶ διὰ τοῦτο ἡ μὲν γῆ ἐν τῷ ὕδατι, τοῦτο δ' ἐν τῷ ἀέρι, οὗτος δ' ἐν τῷ αἰθέρι, ὁ δ' αἰθὴρ ἐν τῷ οὐρανῷ, ὁ δ' οὐρανὸς οὐκέτι ἐν ἄλλῳ». Ὁ Ζήνων ὅμως δὲν διακρίνει τὸν αἰθέρα ὡς πέμπτο στοιχεῖο ὅπως ὁ Ἀριστοτέλης, ἀλλὰ τὸν ταυτίζει μὲ τὸ οὐράνιο πῦρ, ποὺ ἐκφράζει τὴ δημιουργικὴ ἐνέργεια τοῦ θεοῦ.
Ὁ οὐρανὸς εἶναι πύρινος, ἔλεγε ὁ Ζήνων (ἀπ. 167), εἶναι ἑπομένως κάτι τὸ θεῖο. Ὁ Χρύσιππος καὶ ὁ Ποσειδώνιος μιλοῦσαν γιὰ τὸν οὐρανὸ ὡς τὸ «ἡγεμονικὸν τοῦ κόσμου», ἑπομένως ὁ ἀστρικὸς αἰθέρας, μὲ τὸν ὁποῖο συγγενεύουν οἱ ψυχές, μαρτυρεῖ τὴ συγγένεια τοῦ ἡγεμονικοῦ μέσα μας μὲ τὸ ἀντίστοιχο κοσμικό. Ὁ οὐρανὸς εἶναι τὸ «περιέχον» τὸ ὅλον, δηλ. τὸν κόσμο. Γιὰ τὴν ἔννοια τοῦ περιέχοντος δές: «τὸ περιέχον φρενῆρες» τοῦ Ἡρακλείτου (Σέξτ. Ἐμπ. Μαθ. 7. 127) καὶ Πλάτωνος Τίμαιος 31Α «τὸ περιέχον πάντα τὰ νοητὰ ζῷα» (ἀναφέρεται στὸν οὐρανὸ) καὶ Μ. Αὐρ. 8, 54.