You are here

164β

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Diogenes Laertius 7.142:

Γίνεσθαι δὲ τὸν κόσμον ὅταν ἐκ πυρὸςοὐσία τραπῇ δι' ἀέρος εἰς

ὑγρότητα1, εἶτα τὸ παχυμερὲς αὐτοῦ συστὰν ἀποτελεσθῇ γῆ τὸ δὲ λε-

πτομερὲς ἐξαερωθῇ2, καὶ τοῦτ' ἐπὶ πλέον λεπτυνθὲν πῦρ ἀπογεννήσῃ·

εἶτα κατὰ μῖξιν  ἐκ τούτων φυτά τε καὶ ζῷα καὶ τὰ ἄλλα γένη. περὶ δὴ

  οὖν τῆς γενέσεως καὶ τῆς φθορᾶς τοῦ κόσμου φησὶ Ζήνων μὲν ἐν τῷ

περὶ ὅλου.

  1. 2 ὑγρὸν PL
  2. 3 ἐξαραιωθῆ BL, ἐξαερωθῆ P, sed ερ in litura trium litterarum P3.
Διογένης Λαέρτιος 7.142:

Γίνεται δὲ ὁ κόσμος, ὅταν ἀπὸ τὴ φωτιὰ ἡ οὐσία μετατραπεῖ μὲ τὸν ἀέρα

σὲ ὑγρὸ στοιχεῖο, ὕστερα, ὅταν τὸ παχὺ μέρος τοῦ (ὑγροῦ), ἀφοῦ συ-

μπυκνωθεῖ, ἀποτελεσθεῖ ἡ γῆ, τὸ δὲ λεπτὸ μέρος ἐξαερωθεῖ καὶ αὐτὸ

ὅταν λεπτύνει ἀκόμα περισσότερο γεννήσει φωτιά. Ἔπειτα μὲ τὴν ἀνά-

μιξη ἀπ' αὐτὰ γίνονται τὰ φυτὰ καὶ τὰ ζῶα καὶ τὰ ἄλλα εἴδη. Γιὰ τὴ

γένεση δὲ καὶ τὴ φθορὰ τοῦ κόσμου μιλᾶ ὁ Ζήνων στὸ βιβλίο τοῦ Περὶ

τοῦ ὅλου.

Σχόλια: 

ἀπ. 164β:
Παρατηροῦμε παρόμοια διαδικασία ὅπως στὸ ἀπ. 164α.
«μεῖξιν»: Βλ. ἐπίσης ἀπ. 164γ: Ἡ ἀνάμειξη τῶν ξηρῶν οὐσιῶν. Ἐνῶ ἡ «κρᾶσις» εἶναι ὁ συγκερασμὸς τῶν ὑγρῶν. Ἀπὸ τὴ μείξη τῶν στοιχείων γίνονται ὅλα ὅσα ὑπάρχουν. Ἡ μείξη ἢ ἡ κράση, ὅπως τὴ συνέλαβε ὁ Ζήνων καὶ τὴν ἀνέπτυξε ἀργότερα ὁ Κλεάνθης, ὁ Χρύσιππος καὶ οἱ μεταγενέστεροι τῆς Στοᾶς, ἐννοεῖται ὡς μιὰ πλήρης ἀλληλοδιείσδυση τῶν σωμάτων, ὅταν, ὅπως λέει ὁ Ἀλέξανδρος (SVF1 2, 473), τὰ σώματα διαπερνοῦν τελείως τὸ ἕνα τὸ ἄλλο σὲ ὅλη τὴν οὐσία καὶ τὶς ποιότητές τους, διατηρώντας ταυτόχρονα σ' αὐτὴν τὴ μείξη τὴν ἀρχική τους οὐσία καὶ τὶς ποιότητες. Μὲ ἐμπειρικὰ παραδείγματα ὁ Χρύσιππος ἀποδείκνυε τὴν κράση αὐτή, ὅπως μὲ μιὰ σταγόνα κρασιοῦ, πού, ὅταν ἀναμιγνύεται μ' ἕνα μεγαλύτερο ὄγκο νεροῦ, θὰ ἐξαπλωθεῖ παντοῦ καὶ ὕστερα θὰ χαθεῖ. («Καὶ γὰρ εἰς πέλαγος ὀλίγος οἶνος βληθεὶς ἐπὶ ποσὸν ἀντιπαρεκταθήσεται, εἶτα συμφθαρήσεται», Διογ. Λ. 7. 151). Ἰδιαίτερη σημασία εἶχε αὐτὴ ἡ «κρᾶσις ἢ μεῖξις» γιὰ τὸ πνεῦμα, τὸ πιὸ ἀραιὸ σῶμα, ποὺ διαχέεται παντοῦ καὶ συνέχει τὰ ὄντα καθὼς καὶ ὅλη τὴν κοσμικὴ σφαίρα ἑνώνοντας τὸ κέντρο μὲ τὴν περιφέρεια. Ἡ κριτική, ποὺ ἀσκεῖ ὁ Σέξτος (Πυρρ. 3. 59), φανερώνει τί ἐννοοῦσε μὲ τὴν κρᾶσιν ὁ Ζήνων: «λείπεται λέγειν ὅτι αἱ ποιότητες τῶν κιρναμένων καὶ αἱ οὐσίαι χωροῦσι δι' ἀλλήλων καὶ μιγνύμεναι τὴν κρᾶσιν ἀποτελοῦσι.» Ὁ Σέξτος ὅμως παρεγνώρισε τὴν ἰδιαίτερη δράση τοῦ «πνεύματος». Τὸ ἀριστοτελικὸ εἶδος γίνεται στοὺς Στωικοὺς ἕνα ρεῦμα ἀέρος (πνεῦμα), ποὺ ὡς οὐσιώδης λόγος τοῦ πράγματος τὸ συνέχει καὶ τὸ διαπερνᾶ.

  1. von Armin, J. (1964), Stoicorum Veterum Fragmenta, Vols. I-IV, Stuttgart.