You are here

163β

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Nemesius, De natura hominis 70, 6 - 71, 4:
Νεμέσιος, Περὶ φύσεως ἀνθρώπου 70, 6 - 71, 4:

(1) Ἂν λοιπὸν ἡ ψυχὴ εἶναι ὁποιοδήποτε σῶμα, ἂν καὶ τὸ πιὸ λεπτό, τί

εἶναι αὐτὸ ποὺ ἐκείνη τὴ συνέχει; (2) Γιατὶ ἀποδείχθηκε ὅτι κάθε σῶμα

χρειάζεται κάτι ποὺ νὰ τὸ συνέχει καὶ ἔτσι στὸ ἄπειρο, ἕως ὅτου φτά-

σουμε στὸ ἀσώματο. (3) Ἂν δὲ λέμε, ὅπως οἱ Στωικοί, ὅτι ὑπάρχει μιὰ

τονικὴ κίνηση γύρω ἀπὸ τὰ σώματα, ποὺ κινεῖται συνάμα πρὸς τὰ ἔσω

καὶ πρὸς τὰ ἔξω, κι' ἐκείνη ποὺ κινεῖται πρὸς τὰ ἔξω ἀπεργάζεται μεγέθη

καὶ ποιότητες, ἐνῶ αὐτὴ πρὸς τὰ ἔσω ἕνωση καὶ οὐσία, πρέπει νὰ ρωτή-

σουμε αὐτούς, ἐπειδὴ κάθε κίνηση εἶναι ἀπὸ κάποια δύναμη, ποιὰ εἶναι

ἡ δύναμη αὐτὴ καὶ σὲ τί βρίσκεται ἡ οὐσία της;

Σχόλια: 

ἀπ. 163β:
Αὐτή, ὅπως βλέπουμε ἐδῶ ἀλλὰ καὶ σὲ ἄλλα ἀποσπάσματα, ἐκδηλώνεται ὡς ἕνα πνεῦμα (μεῖγμα πυρὸς καὶ ἀέρα), ποὺ συνέχει κάθε σῶμα χωριστὰ σὲ μιὰ ἑνότητα ἀλλὰ καὶ τὸν κόσμο στὸ σύνολό του. Τὸ πνεῦμα, σὰν ἕνας τόνος, ἐκτείνεται παντοῦ καὶ ἐπιστρέφει πάλι στὸν ἑαυτό του. (Δὲς σχετικά: Luts Bloos, Probleme der stoischen Physik1, Hamburg 1973, σσ. 65-73). Ἡ ἔννοια τοῦ τόνου (παλίντονος) εἶναι πιθανὸν εἰλημμένη ἀπὸ τὸν Ἡράκλειτο. Στὸ ἀπ. 163β ἀναφέρεται ὅτι εἶναι ἡ τονικὴ κίνηση, ποὺ συνέχει πρὸς τὰ ἔξω τὶς ποιότητες καὶ τὰ μεγέθη, πρὸς τὰ μέσα τὴν ἕνωση καὶ τὴν οὐσία τῶν πραγμάτων. Ποιὰ εἶναι ὡστόσο ἡ δύναμη ποὺ προκαλεῖ αὐτὴ τὴν κίνηση, διερωτᾶται ὁ Νεμέσιος; Ὁ Ζήνων θὰ ἔλεγε ὅτι εἶναι τὸ πνεῦμα, ποὺ ἀποτελεῖ μιὰ ἔκφραση τοῦ «τεχνικοῦ πυρός», τοῦ λόγου. Δὲς ἐπίσης Ἀλεξ. Ἀφρ. Περὶ μείξ. 224. 14-27 (SVF2 2. 442): «Πρὸς δὲ τούτοις, εἰ τὸ πνεῦμα γεγονὸς ἐκ πυρός τε καὶ ἀέρος διὰ πάντων πεφοίτηκε τῶν σωμάτων τῷ πᾶσιν αὐτοῖς κεκρᾶσθαι καὶ ἑκάστῳ αὐτῶν ἐκ τούτου ἠρτῆσθαι τὸ εἶναι, πῶς ἂν ἔτι ἁπλοῦ τι εἴη σῶμα;»
Οἱ Στωικοὶ θὰ ἀπαντοῦσαν στὸν Ἀλέξανδρο, ὅτι προϋπάρχουσα βάση γιὰ τὸ σῶμα θὰ ἦταν τὰ στοιχεῖα γῆ καὶ νερό.
Ὁ Sambursky (Isis3 49, 1958, σ. 332) παρατηρεῖ τὰ ἀκόλουθα γιὰ τὴν ἐπίδραση τοῦ πνεύματος: «The physical functions of the pneuma were threehold: it makes matter coherent, gives bodies their specific qualities (such as hardness, color, etc.) and it serves as a medium for the propagation of physical impulses».

  1. Bloos, L. (1973), Probleme der stoischen Physik, Hamburg.
  2. von Armin, J. (1964), Stoicorum Veterum Fragmenta, Vols. I-IV, Stuttgart.
  3. Sambursky, S. (1959), Physics of the Stoics, London.