You are here

*F2

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Athen. 14, 643 e-f

1Πλακούντων δὲ ὀνόματα πολλῶν καταλεξάντων, ὅσων2 μέμνη-

μαι τούτων σοι καὶ μεταδώσω. οἶδα δὲ καὶ Καλλίμαχον ἐν τῶι

τῶν παντοδαπῶν συγγραμμάτων Πίνακι  (fr. 435 Pf.) ἀναγρά-

ψαντα πλακουντοποιικὰ συγγράμματα  Αἰγιμίου3 καὶ Ἡγησίπ-

  που καὶ Μητροβίου, ἔτι δὲ Φαίτου4 . ἡμεῖς δὲ μετεγράψαμεν

ὀνόματα πλακούντων, τούτων5 σοι καὶ μεταδώσομεν (...).

  1. [Vid. Athen. edd. Schweighäuser (1805), Meineke (1867), Kaibel (1890 / 1965, cum sigl.), Gulick (1927 / rev. 1950, repr. 1970); de vv. 2-5 (οἶδαΦαίτου); vid. etiam Callim. fr. 435 Pfeiffer.]
  2. 1 ὅσον vulg
  3. 4 αἰγημίου A
  4. 5 Φαίτου A, it. Schw. Kaibel (et Pfeiffer): Φαίστου Meineke (adnot. «Commemorantur πλακουντο­ποιικὰ συγγράμματα cum aliorum tum Μητροβίου, ἔτι δὲ Φαίτου. Hoc nomen mihi quidem parum graece sonat, ut nesciam an Φαίστου scribendum sit. Exercitt. phil. II p. 36»), it. Gulick (cf. T1 v. 2 et *F1 v. 1 supra cum adnot.)
  5. 6 τούτων Koraës, it. edd.: ὧν A («sed miro modo iterantur quae v. 17 [: supra v. 2] dicta sunt» adnot. Kaibel).
Ἀθήν. 14, 643 e-f

Καθὼς πολλοὶ ἔχουν ἀπαριθμήσει ὀνόματα πλακούντων (γλυκισμά-
των), ὅσα ἔχω συγκρατήσει στὴ μνήμη μου αὐτὰ καὶ θὰ σοῦ μεταδώ-
σω. Γνωρίζω πάλι ὅτι καὶ ὁ Καλλίμαχος στὸν Πίνακα τῶν ποικίλων
συγγραμμάτων (στὸ ἔργο του Πίνακες τῶν ἐν πάσῃ παιδείᾳ διαλαμ-
ψάντων καὶ ὧν συνέγραψαν) κατέγραψε πλακουντοποιικὰ συγ-
γράμματα τοῦ Αἰγίμιου καὶ τοῦ Ἡγήσιππου καὶ τοῦ Μητροβίου, προ-
σέτι δὲ τοῦ Φαίτα. Ἐμεῖς, λοιπόν, ὅσα ὀνόματα πλακούντων μετα-
γράψαμε, αὐτὰ καὶ θὰ σοῦ μεταδώσουμε (θὰ μοιραστοῦμε μαζί σου).

Σχόλια: 

Πηγή: Ἀθήναιος, Δειπνοσοφισταί 14, 643e-f· βλ. ἀνωτ. 35 *F8. Πηγή, σχόλ. σ.λ. (μὲ ἔμφαση στὰ σχετικὰ μὲ τὴν Κύπρο).

2-3. Καλλίμαχον ἐν τῶι (...) Πίνακι: ὁ λόγος εἶναι γιὰ τὸν μεγάλο καὶ πολυγραφότατο Ἀλεξανδρινὸ λόγιο καὶ ποιητὴ Καλλίμαχον τὸν Κυρηναῖον (περ. 305-περ. 240 π.Χ.), τοῦ ὁποίου ἡ δράση συμπίπτει κατὰ μεγάλο μέρος μὲ τὴ βασιλεία τοῦ Πτολεμαίου Β´ τοῦ Φιλαδέλφου (285/4 συμβασιλεύς, 283/2 - 247/6 βασιλεύς). Τὸ ὀνομαστὸ ἔργο του Πίνακες τῶν ἐν πάσῃ παιδείᾳ διαλαμψάντων καὶ ὧν συνέγραψαν ἐν βιβλίοις κ´ καὶ ρ´, κατάλογος τῶν βιβλίων τῆς Ἀλεξανδρινῆς Βιβλιοθήκης (στὴν ὁποία ἐργάστηκε ἐπὶ μακρόν, χωρὶς ὅμως νὰ ἀναλάβει τὴ διεύθυνσή της), ἀποτέλεσε τὴ βάση γιὰ κάθε περαιτέρω βιβλιογραφικὴ ἔρευνα, ἀλλὰ δυστυχῶς σώθηκαν ἐλάχιστα μόνο ἀποσπάσματά του (Fr. 429-453 [I 344-349] Pfeiffer1). (Βλ. Lesky ΙΑΕΛ52 968-91 [Πίνακες: 971-72] καὶ East. – Knox ΙΑΕΛ43 722-48 [Πίνακες: 723] καὶ 1027-28, μὲ πλούσια βιβλιογραφία· περισσότερα: Hutchinson ΕλλΠ4 37-97 καὶ 382-85· βλ. ἐπίσης ἀνωτ. ΑΚυΓ35 σχόλ. στὰ 25 Τ1.1-2 καὶ F52: γιὰ τὴ σχέση τοῦ Καλλίμαχου μὲ τὸν Ἴστρο τὸν Πάφιο, καὶ στὸ 27 F1.1: γιὰ τὴ σχέση του μὲ τὸν Νικαγόρα τὸν Κύπριο.)

4. πλακουντοποιικὰ συγγράμματα: Συγγράμματα μὲ θέμα τὰ –κατὰ τόπους– εἴδη καὶ τὸν τρόπο παρασκευῆς πλακούντων (πλάξ > πλακόεις > πλακοῦς, εἶδος πλατιᾶς πίττας μὲ πολλὰ ἀρτύματα, πολυτελές προϊὸν ἐνδεικτικὸ ὑψηλοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου: βλ. ΑΚυΓ1β´6 10a F4 σχόλ. σ.στ. 1/4 σ.λλ. πλακοῦντες, πλακουντοποιὸν καὶ ὠνομασμένην). Ὁ Ἀθήναιος στοὺς Δειπνοσοφιστάς του εὔλογα ἀσχολεῖται ἀναλυτικὰ μὲ τὸ θέμα, ἐν γένει δὲ μὲ τὰ τῆς διατροφῆς, μὲ συχνὲς –σὺν τοῖς ἄλλοις– ἀναφορὲς στὸν Σώπατρο τὸν Πάφιο (ὅ.π. Τ1-F23, μὲ σχόλια, ὅπου καὶ περαιτέρω παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία: F1.9 σ.λ. φάκινον ἄρτον, F2.1 σ.λ. μαζῶν, F16 σ.λ. τραγήματα, F17.3 σ.λλ. μήτρας ὑείας καὶ ἑφθὸν τόμον, F19.4 σ.λ. σὺν ὀπτῷ κ.ἀ.) καὶ σὲ συγγραφεῖς ὈψαρτυτικῶνὈψαρτυτικοῦ (2, 105c 9, 387c 12, 516c κ.ἀ.) ὅπως ὁ Διοκλῆς ὁ Καρύστιος, ὁ Φυλότιμος, ὁ Ἐρασίστρατος καὶ ὁ Φιλιστίων (βλ. ἀνωτ. σχόλ. στὰ 31 F3.2, T5.6, F7.6, καὶ 35 *F2.2), ὁ Ἡγήσιππος (βλ. κατωτ.) κ.ἄ. πολλοί.

4-5. Αἰγιμίου καὶ Ἡγησίππου καὶ Μητροβίου, ἔτι δὲ Φαίτου: Καὶ οἱ τέσσερεις ἔχουν ἀσφαλῆ term. a. quem τὸν Καλλίμαχο (βλ. ἀνωτ. σχόλ. σ.στ. 2-3). Ἀπ' αὐτοὺς ὁ πιὸ γνωστὸς στὸν Ἀθήναιο εἶναι ὁ Ταραντῖνος Ἡγήσιππος (βλ. κυρίως –πέρα ἀπὸ τὸ ἐδῶ χωρίο– 12, 516c γιὰ τὰ Ὀψαρτυτικά του, βλ. καὶ Gossen, "Hegesippos" [5], RE7 7.2 [1912] 2611, καὶ γιὰ τὸν Μητρόβιο: Diehl, "Metrobios" [1], RE7 15 [1932] 1474). Πιὸ συχνὰ ὅμως μνημονεύεται στὰ ἰατρικὰ κείμενα, κυρίως γιὰ τὰ περὶ παλμῶν, ὁ Αἰγίμιος, ταυτιζόμενος κατὰ πᾶσαν πιθανότητα –παρὰ τὶς ἀμφιβολίες τοῦ Γαληνοῦ– μὲ τὸν Αἰγίμιον τὸν Ἠλεῖον (Γαλην. Π. διαφ. σφυγμ. VIII 498.3-7 ὁ δὲ τὸ περὶ παλμῶν ἐπιγεγραμμένον Αἰγιμίου βιβλίον συνθείς, εἴτ' αὐτὸς ἦν ὁ Ἠλεῖος Αἰγίμιος εἴτ' ἄλλος τις, ... ἅπασαν ἀρτηριῶν κίνησιν παλμὸν ὀνομάζει, 716.14-18 ὅταν δ' αὖ πάλιν ἀναγνῶμεν Αἰγιμίου τὸ περὶ παλμῶν βιβλίον, εὑρίσκομεν, ὃ νῦν ἡμεῖς καλοῦμεν σφυγμὸν, ὑπ' ἐκείνου παλμὸν ὀνομαζόμενον. ἐναντίως δ' αὐτῷ τὸν Ἡρόφιλον εὕροις ἂν εὐθὺς ἐν ἀρχῇ τῆς περὶ σφυγμὸν πραγματείας διορίζοντα σφυγμὸν παλμοῦ [βλ. ἀνωτ. 31 *Τ3 σχόλ. σ.στ. 2 σ.λ. Ἡρόφιλον], 751.16-752.3 ὁ Ἠλεῖος Αἰγίμιος ἐπέγραψε τὸ περὶ παλμῶν βιβλίον, ἐν ᾧ περὶ σφυγμῶν διαλέγεται. παρεισέρχεται δὲ κἀνταῦθα πάλιν λόγος ἕτερος τοῖς μακρολογεῖν ἐθέλουσι, σκοπουμένοις εἰ γνήσιον ὄντως ἐστὶν Αἰγιμίου τὸ βιβλίον, ἢ εἰ πρῶτος Αἰγίμιος ἔγραψε περὶ σφυγμῶν βιβλίον, ἢ καί τις ἄλλος πρὸ αὐτοῦ [βλ. Μαυρ. Ἀρχιγέν.8 242 σημ. 54]· βλ. καὶ Ρούφ. Ἐφεσ. Σύνοψ. π. σφυγμ. Προοίμ. 2.1-3 πρῶτον δέ φασιν Αἰγίμιον ἀρχαῖον γράψαντα [sc. περὶ σφυγμῶν], οὐ περὶ σφυγμῶν ἐπιγράψαι τοῦτο, ἀλλὰ περὶ παλμῶν (βλ. καὶ M. Wellmann, "Aigimios" [3], RE7 1.1 [1894] 964), καὶ Μαρκελλ. Π. σφυγμ. 45.47 μετὰ δὲ τοῦτο Αἰγίμιός τε καὶ Χρύσιππος, ἔπειτα Ἐρασίστρατος [βλ. ἀνωτ. 31 T5 σχόλ. σ.στ. 6] τελειότερον καὶ κατὰ τὴν Ἱπποκράτους γνώμην ἥψαντο σφυγμοῦ καὶ 71-72 οὔτε Ἱπποκράτης οὔτε Αἰγίμιος, ἀλλ' οὐδὲ Χρύσιππος οὐδὲ Ἐρασίστρατος ὡρίσαντο ὅρον σφυγμοῦ)· ἰδιαίτερα δὲ ἐνδιαφέρουσα γιὰ τὰ ἐδῶ εἶναι ἡ ἀναφορὰ τοῦ Γαληνοῦ στὸ Ὑγιειν. VI 159.14-160.1 ἀποδυέσθω μὲν ἐπὶ πεπεμμένοις ἀκριβῶς τοῖς οὔροις, ὡς Αἰγίμιος ἐκέλευσεν, ποὺ παραπέμπει καὶ στὸ περὶ Αἰγιμίου χωρίο στὰ Ἀνων. Λονδ. Ἰατρικά (βλ. ἀνωτ. *F1, μὲ σημ. κάτω ἀπὸ τὴ μετάφραση), 13.21 κἑ. (λίγο μετὰ τὰ περὶ Φαείτα): Αἰγίμιος δὲ ὁ Ἠλεῖος οἴεται συνίστασθαι τὰς νόσους ἢ διὰ τὸ πλῆθος τῶν περιττωμάτων ἢ διὰ τροφήν (κ.λπ.). Ἂν δὲν πρόκειται γιὰ σύμπτωση ἐκπληκτική (δύο πρόσωπα νὰ ἐμφανίζονται νὰ γράφουν Πλακουντοποιικὰ ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν ἀφόδευση ὡς αἰτία νόσων), κι ἂν ὁ Αἰγίμιος τοῦ Ἀθήναιου κι ὁ Αἰγίμιος ὁ Ἠλεῖος τοῦ Ἀνων. Λονδ. εἶναι, ὅπως φαίνεται, ἕνα καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπο, τότε καὶ τοῦ Φαίτου ἡ περίπτωση (περίπου, τουλάχιστο, συγχρόνου του) μοιάζει νὰ ὁδηγεῖ –δειλὰ καὶ ἀβέβαια– σὲ ταύτισή του μὲ τὸν Τενέδιο γιατρὸ Φαε̣ίταν τοῦ Ἀνων. Λονδ. καὶ νὰ ἐνισχύει τὴν ὑπόθεση ταύτισης καὶ τῶν δύο μὲ τὸν Τενέδιο γιατρὸ Φαΐτ̣αν τῆς Κυπριακῆς ἐπιγραφῆς.

  1. Pfeiffer, R. (1949), Callimachus, Vol. I: Fragmenta, Oxford.
  2. Lesky, A. (1981), Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Λογοτεχνίας, 5th ed., Θεσσαλονίκη .
  3. Easterling, P. E. & Knox B. M. W. (2000), Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, μτφρ. Κονομή, Ν., Γρίμπα Χρ, Κονομή Μ. & Στεφανή Α. Ἀθήνα.
  4. Hutchinson, G. O. (1988), Hellenistic Poetry, Oxford.
  5. Βοσκός, Α. Ι. (2002), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 3. Πεζογραφία, τóμ. 3, Λευκωσία.
  6. Βοσκός, Α. Ι. (1995), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 1. Ποίηση Ἐπική Λυρική Δραματική, τóμ. 1, Λευκωσία.
  7. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .a↑ b↑ c↑
  8. Μαυρουδῆς, Α. Δ. (2000), Ἀρχιγένης Φιλίππου Ἀπαμεύς: Ὁ βίος καὶ τὰ ἔργα ἑνὸς Ἕλληνα γιατροῦ στὴν Αὐτοκρατορικὴ Ρώμη, Πονήματα: Συμβολὲς στὴν ἔρευνα τῆς Ἑλληνικῆς καὶ τῆς Λατινικῆς Γραμματείας,3 Ἀθῆναι.