You are here

25

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

25    Τὸν δὲ κατὰ μέρος πάλιν τούτων τῶν ἐμβολῶν τρόπον

τὸ δεύτερον ἡμῖν περιέχει βιβλίον. περὶ δὲ τῶν ἐν τῶι βιβλίωι

τούτωι καταρτισμῶν ἐν κεφαλαίοις διὰ τούτων μέμνηται (IV

322.12 et 370.16 L.)· τὰ δὲ κατὰ τὰ σφυρὰ κατατάσιος ἰσχυρῆς

  δεῖται, ἢ ταῖς χερσὶν ‹ἢ ἄλλοισι τοῖσι› , διορθώσιος δὲ ἀμφότερα

ποιεούσης· κοινὸν δὲ τούτων ἅπασιν. (Cf. IV 320.7 sqq. et 370.1

sqq. L.) γόνατος δέ, ἢν μὲν ὄπισθεν, ἀμφὶ ὀθόνιον συνειλιγμέ-

νον ἐξαπίνης ἀμφοκλάσαι· δύναται δὲ καὶ κατατάσει. τὰ δὲ

ἔνθα ἢ ἔνθα ὀκλὰξ ἕδρηι ἐκλακτίσαι · ἢ κατάτασις  μὴ πάνυ. ἡ

διόρθωσις τὰ πᾶσι κοινὰ ποιέουσα. (IV 368.12 L.) μηροῦ δὲ

κατάτασις μὲν ἰσχυρὴ καὶ διόρθωσις κοινὴ ἢ χερσὶν ἢ μοχλῶι,

τὰ μὲν ἔσω στρογγύλωι, τὰ δὲ ἔξω ὑποπλατεῖ, μάλιστα δὲ τὸ

ἔσω καὶ τὸ ἔξω. ἀσκοῖς ἀκεσάμενον ‹ἐς› τὸ ὑπόξυρον τοῦ μη-

ροῦ , κατατάσιος δὲ καὶ συνδέσιος σκελῶν. κρεμάσαι διαλεί-

ποντα μικρὸν τοὺς πόδας, ἔπειτα πλέξαντα κρεμασθῆναι καὶ

ἐν τῆι διορθώσει ἅμα ἀμφότερα ποιέοντα . καὶ τῶι ἔμπροσθεν

τοῦτο ἱκανὸν καὶ τοῖς |34 ἑτέροις, ἥκιστα τῶι ἔξω . τοῦ ξύλου

ὑπότασις ὥσπερ ὤμωι ὑπὸ τὴν χεῖρα, τοῖς ἄλλοις ἧσ{ει}σον.

κατανάγκασις δὲ μετὰ δια{σ}τάσιος, μάλιστα τὸ ἔμπροσθεν

καὶ ὄπισθεν, ἢ ποδὶ ἢ χειρὶ ἢ ἐφέζεσθαι ἢ τῆι σανίδι.

25    Τὴ δὲ ἐπιμέρους πάλι μέθοδο αὐτῶν τῶν ἀνατάξεων περιέχει τὸ

δεύτερό μας βιβλίο. Γιὰ τὰ σχετικὰ δὲ μὲ τὶς ἀνατάξεις ποὺ συμπε-

ριλαμβάνονται σὲ τοῦτο τὸ βιβλίο ἔχει κάνει ἀνακεφαλαιώνοντας

μνεία ὡς ἑξῆς: Τὰ δὲ ἐξαρθρήματα στὰ σφυρὰ χρειάζονται ἰσχυρὴ

ἔκταση, ἢ μὲ τὰ χέρια ἢ μὲ κάποια ἄλλα μέσα, ἐνῶ μ' ἕναν συνδυασμὸ

μπορεῖ νὰ ἐπιτευχθοῦν καὶ τὰ δύο· εἶναι δὲ (τοῦτο) κοινὸ σ' ὅλα γε-

νικὰ αὐτά (τὰ ἐξαρθρήματα). Ὅσον ἀφορᾶ δὲ στὸ ἐξάρθρημα τοῦ

γόνατος, ἐὰν μὲν (συμβεῖ) πρὸς τὰ πίσω, νὰ ἀφήσεις ξαφνικὰ (νὰ πέ-

σει τὸ σῶμα τοῦ τραυματία) σὲ στάση ὀκλαδὸν γύρω ἀπὸ ἕναν τυ-

λιγμένο ἐπίδεσμο· μπορεῖ ὅμως νὰ ἀναταχθεῖ καὶ μὲ ἔκταση. Στὰ δὲ

πρὸς τὰ πλάγια (ἐξαρθρήματα) σὲ στάση ὀκλαδὸν νὰ κλοτσήσει ἀπό-

τομα ἀπὸ τὴ θέση του· ἢ ἔκταση ὄχι πολὺ ἰσχυρή. Ἡ ἀνάταξη εἶναι

κοινὴ σ' ὅλες τὶς περιπτώσεις. Ἡ ἔκταση δὲ τοῦ μηροῦ πρέπει νὰ εἶναι

ἰσχυρὴ καὶ ἡ ἀνάταξη κοινή, ἢ μὲ τὰ χέρια ἢ μὲ μοχλό, στὰ μὲν πρὸς

τὰ μέσα (ἐξαρθρήματα) στρογγύλο, στὰ δὲ πρὸς τὰ ἔξω κάπως πλα-

τύ, κυρίως δὲ στὸ πρὸς τὰ μέσα καὶ πρὸς τὰ ἔξω. Νὰ ἀνατάξουμε μὲ

ἀσκοὺς στὸ ἰσχνὸ (κατώτερο) μέρος τοῦ μηροῦ, μὲ ἔκταση καὶ δέ-

σιμο τῶν σκελῶν μεταξύ τους. Νὰ κρεμάσουμε (τὸν τραυματία) ἀπὸ

τὰ πόδια ἀφήνοντας ἀνάμεσά τους μικρὸ κενό, ἔπειτα νὰ κρεμαστεῖ

κάποιος πλέκοντας τὰ χέρια ἀνάμεσα στοὺς μηροὺς καὶ κατὰ τὴ

διόρθωση κάνοντας ταυτόχρονα καὶ τὶς δύο κινήσεις. Αὐτὴ ἡ μέθο-

δος εἶναι πρόσφορη καὶ γιὰ τὸ πρὸς τὰ ἐμπρὸς ἐξάρθρημα καὶ γιὰ

τὰ ἄλλα, ἐλάχιστα ὅμως γιὰ τὰ πρὸς τὰ ἔξω. Τοποθέτηση τοῦ ξύλου

κάτω ἀπὸ τὸ χέρι ὅπως ἀκριβῶς καὶ στὸ ἐξάρθρημα τοῦ ὤμου, στὰ

ἄλλα δὲ λιγότερο. Ἄσκηση πίεσης δὲ σὲ συνδυασμὸ μὲ ἔκταση, κυ-

ρίως στὰ πρὸς τὰ ἐμπρὸς καὶ πρὸς τὰ πίσω ἐξαρθρήματα, ἢ μὲ τὸ

πόδι ἢ μὲ τὸ χέρι ἢ μὲ κάθισμα πάνω (στὸ σημεῖο τῆς ἐξάρθρωσης) ἢ

μὲ σανίδα.

Σχόλια: 

25.5. ἢ ταῖς χερσὶν <ἢ ἄλλοισι τοῖσι>: η ταις χερσιν (στὸ τέλος στίχου) στὸν L, μὲ τὴν παρουσία τοῦ η ἰσχυρὸ ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς συμπλήρωσης ( ... ..., πβ. κατωτ. στ. 11 ἢ χερσὶν ἢ μοχλῶι καὶ ἀνωτ. 24.7-8 χερσὶν ἢ κρεμασμῶι ἢ ὄνοις ἢ περί τι), κατὰ τὸ ἀνωτ. παράλληλο παράθεμα 22.24-25 καὶ τὸ Ἱππ. Π. ἄρθρ. (βλ. ἀνωτ. 22.25 σ.λ. ἢ ἄλλοισι τοῖσι). Τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ ἢ ἄλλ. τοῖ. δὲν ἀπαντᾶ στὰ χφφ. τοῦ Μοχλ. (συμπληρώνεται ὅμως ἀπὸ τοὺς ἐκδ.: ἢ ἄλλοισι τοῖσι Kw.1 / ἢ ἄλλοισι τοιούτοισι Li.2 Wi.3), δὲν ἀποτελεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ ἀναντίρρητο ἐπιχείρημα κατὰ τῆς συμπλήρωσης· ὁ Ἀπ. δὲν φαίνεται νὰ ἀκολουθεῖ ἐδῶ ἀποκλειστικὰ τὸ κείμενο τῆς ἀνακεφαλαίωσης (ποὺ –κατὰ τὸν Blomquist4 [39, 110.15, μὲ παραπομπὴ καὶ στὸν Alpers5 σσ. 29 καὶ 30]– «εἶναι ὅμοια μὲ τὸν Μοχλ.»), ὅπως μαρτυρεῖ τὸ τούτων τοῦ στ. 6 (ποὺ λείπει ἐπίσης ἀπὸ τὸν Μοχλ., ἀλλ' ἀπαντᾶ καὶ ἀνωτ. 22.26 καὶ –ὑπὸ τὸν τύπο τοῦτο– στὸ κύριο κείμενο τοῦ Π. ἄρθρ.), καὶ τὸ ἅπασιν (L ἐδῶ καὶ Π. ἄρθρ. / πᾶσι Μοχλ., καὶ L ἀνωτ. 22.26). Γράψαμε <ἢ ἄλλοισι τοῖσι>, διερωτώμενοι μήπως θὰ ἔπρεπε νὰ συμπληρώσουμε <ἢ ἄλλοισι τοιούτοισι>. (Γιὰ τοὺς ἐδῶ στ. 5-6 βλ. καὶ ἀνωτ. 22.25-26 σχόλ. σ.λλ. διορθώσιος δὲ ἅμα ἀμφότερα ποιούσης καὶ (26) κοινὸν δὲ τούτων πᾶσι.)

9. ὀκλὰξ ἕδρηι ἐκλακτίσαι: εδρη L, ἕδρῃ ἐκδ. (Di.6 Sch.7 KK.). Ὁ Blomquist4 (39, 110.20), θεωρώντας ἀκατανόητη τὴ μετάφραση "mit dem Gesäß ausslagen" τῶν KK.8, προτείνει μὲ ἀμφιβολίες ὀκλὰξ <ἐξ> ἕδρη<ς> ἐκλακτίσαι καὶ μετάφραση "mit gebeugtem Bein vom Gesäß aus ausslagen". Μὲ δισταγμοὺς πολλοὺς κρατήσαμε τὴ γραφὴ τοῦ L, θεωρώντας ὅτι τὸ ἕδρηι ἐκλακτίσαι μπορεῖ –ἔστω καὶ δύσκολα– νὰ σημαίνει ὅ,τι καὶ τὸ ἐξ ἕδρης ἐκλακτίσαι (νὰ κλοτσήσει ἀπότομα ἀπὸ τὴ θέση του, ἀπὸ τὴν ἕδρα/κάθισμα).

   ἢ κατάτασις: η κατατασις L, ἡ κ. ἐκδ. (Di.6 Sch.7 KK.8)· ὀρθῶς ὁ Blomquist4 (39, 110.20), παραβάλλοντας πρὸς τὸ ἀνωτ. 22.17-18 (Π. ἄρθρ. 242.7 κἑ. = Μοχλ. 260.15 κἑ. Kw.1) ἀτὰρ καὶ ἐκ κατατάσιος μετρίης, διαβάζει ἢ κατάτασις.

9-16. μὴ πάνυ (...) ποιέοντα: ἡ στίξη τοῦ κειμένου (καὶ συνεπῶς ἡ σύνταξη καὶ ἑρμηνεία του) ἀπὸ τοὺς Di.6 καὶ Sch.7 (μὲ τὸν δεύτερο νὰ ἀκολουθεῖ στενὰ τὸν πρῶτο) καὶ κυρίως ἀπὸ τοὺς KK.8 νοσεῖ σὲ κρίσιμα σημεῖα, ὅπως παρατηρεῖ ὁ Blomquist4 (σελ. 40, βλ. καὶ τὶς ἐκδ. τοῦ Μοχλ.): μετὰ τὸ μὴ πάνυ χρειάζεται τελεία, ὅπως ἀνωτ. 22.20 (Π. ἄρθρ. 242.8 = Μοχλ. 260.16 [Kw.1]: Bl.4 40, 110.20), κι ὄχι κόμμα (Di.6 Sch.7 KK.8)· τὸ μάλιστα δὲ τὸ ἔσω καὶ τὸ ἔξω τῶν στ. 12-13 ἀναφέρεται στὰ προηγούμενα κι ὄχι στὰ ἑπόμενα (μὲ τὸ δὲ τῆς φράσης μάλιστα δὲ κ.λπ. νὰ ἀντιστοιχεῖ στὸ μὲν τῆς φράσης κατάτασις μὲν κ.λπ. τοῦ στ. 11, καὶ τὰ διόρθωσις ... ὑποπλατεῖ παρενθετικά), κι ἑπομένως χρειάζεται κόμμα μετὰ τὸ ὑποπλατεῖ (ὅπως στοὺς Di.6 καὶ Sch.7) καὶ τελεία μετὰ τὸ ἔξω τοῦ στ. 13 (ἄνω τελεία στοὺς Di.6 καὶ Sch.7, ἴσως ὀρθῶς: βλ. καὶ Μοχλ.), κι ὄχι –ἀντίστροφα– τελεία μετὰ τὸ ὑποπλατεῖ καὶ κόμμα μετὰ τὸ ἔξω τοῦ στ. 13, ὅπως στοὺς KK.8 (βλ. Bl.4 40, 10.22-24, μὲ παραπομπὴ στὸ ἀνωτ. 4.5-11 [Π. ἄρθρ. 235.1-6 Kw.1 = 308.8-12 Li.2], καὶ πβ. τὴ στίξη τοῦ κειμένου τοῦ Μοχλ.: ἡ ἰσχυρὴ στίξη πρὶν ἀπὸ τὸ καὶ ἡ διόρθωσις κοινὴ [κ.λπ.] ἀποκόπτει τὸ μὲν [ποὺ προηγεῖται] ἀπὸ τὸ ἀντίστοιχο δὲ [τῆς φράσης μάλιστα δὲ κ.λπ., ποὺ ἕπεται], καὶ πρέπει νὰ διορθωθεῖ)· τὸ κατατάσιος δὲ καὶ συνδέσιος σκελῶν ἀναφέρεται στὰ προηγούμενα (στὴ μέθοδο ἀνάταξης μὲ ἀσκούς, μὲ τὸ κρεμάσαι ξεκινᾶ ἡ περιγραφὴ τῆς μεθόδου ἀνάταξης μὲ κρεμασμό), κι ἑπομένως πρέπει νὰ στίξουμε μὲ τελεία μετὰ τὸ σκελῶν (βλ. Bl.4 40, 110.26) κι ὄχι μὲ κόμμα (ὅπως στίζουν οἱ Di.6 Sch.7 KK.8).

13-14. ἀσκοῖς ἀκεσάμενον <ἐς> τὸ ὑπόξυρον τοῦ μηροῦ: ασκους δη ωσαμενον | τω υποξυρον του μηρουἀσκοὺς δὲ ὠσάμενον ἐς τὸ ὑπόξυρον (-ξη- Di.6) τοῦ μηροῦ (Di.6 καὶ Sch.7) καὶ ἀσκοὺς διωσάμενον <ἐς> τὸ ὑπόξυρον τοῦ μηροῦ (KK.8) γράφουν οἱ ἐκδ. τοῦ Ἀπ., δίνοντας ἐσφαλμένα τὴν ἐντύπωση πὼς οἱ ἀσκοὶ στερεώνονται στὸ κάτω μέρος τοῦ μηροῦ, στὴ θέση ἀκριβῶς ὅπου δὲν πρέπει κανεὶς νὰ στερεώσει (ὅπως παρατηρεῖ ὁ Blomquist4 [40, 110.24 κἑ.], παραπέμποντας στὸ ἀνωτ. 4.15 κἑ.: Π. ἄρθρ. 235.9 κἑ. Kw.1 = 308.14 κἑ. Li.2). Ἡ διόρθωση σὲ ἀσκοῖς ἀκεσάμενον <ἐς> τὸ ὑπόξυρον τοῦ μηροῦ κατὰ τὸν Μοχλ. (τὰ χφφ. τοῦ ὁποίου δίνουν ἀσκοῖσιν ἀκεσάμενον ἐς τὸ ὑπόξυρον [διαφ. γρ., ὑπόξηρον πλεῖστα χφφ. καὶ ἐκδ.] τοῦ μηροῦ) φαίνεται νὰ ἀποτελεῖ τὴ μόνη διέξοδο ἐδῶ.
Τὸ ὑπόξυρονὑπόξηρον, ὅπως παρατηρεῖ ὁ Blomquist4 (40 σημ. 34), εἶναι τὸ κατώτερο, στενότερο μέρος τοῦ μηροῦ. Βλ. καὶ LSJ99 σ.λ. ξυρόν, 2 ("τομόν, ἰσχνόν, ὀξύ, Hsch.")· Ἱππ. Π. ἄρθρ. 236.5 κἑ. [Kw.1, 310.12 κἑ. Li.2] οἵ τ' αὖ μηροὶ φύσει γαυσοὶ πεφύκασιν· ἄνωθεν γὰρ σαρκώδεές τε καὶ σύμμηροι, ἐς δὲ τὸ κάτω ὑπόξυροι (ὑπόξηροι Li.2, καὶ Γαλην. Εἰς Ἱππ. Π. ἄρθρ. XVIII1 765.7, πβ. τοῦ ἴδιου Εἰς Ἱππ. Π. ἀγμ. XVIII2 381.11 τὰ πέρατα τῶν κώλων στενότερον ἔχει τὸ εὖρος, ἅπερ ὑπόξηρα καλεῖ, καὶ Ἐρωτιαν. σ.λ. ὑπόξηρα [υ 11: 89.3 N.10τὰ ἐκ πλάτους εἰς μύουρον ἠγμένα, κ.τ.τ.)· Γαλην. Ἱππ. γλ. ἐξήγ. XIX 149.12 κἑ. ὑπόξυρα: ὑπόκοιλα, ταπεινότερα καὶ ὑποξύρους: ταπεινοτέρας, προσεσταλμένας. εἴρηται δὲ ἐπὶ γαστέρων κ.λπ., ἀλλὰ καὶ ὑπόξυρος: γρυπὸς τὴν ῥῖνα, διὰ τὸ ταπεινότερα τὰ πέριξ εἶναι τοῦ ὑψώματος.

17. ἥκιστα τῶι ἔξω: ηκιστα τω εσω L καὶ ἐκδ. (ἥκιστα τῷ ἔσω). Ὅπως ὅμως παρατηρεῖ ὁ Blomquist4 (40-41, 112.3, παραπέμποντας στὸ κεφ. 70 τοῦ Π. ἄρθρ.: ἀνωτ. 3.3 κἑ.), ἡ μέθοδος ἀνάταξης μὲ κρεμασμὸ χρησιμοποιεῖται κυρίως στὰ ἐξαρθρήματα πρὸς τὰ ἔσω (ἑπομένως: ἥκιστα τοῖς ἔξω), καὶ τὸ ἐδῶ κείμενο τοῦ Μοχλ. συμφωνεῖ: ἥκιστα δὲ τῷ ἔξω. Τὸ κείμενο τοῦ L εἶναι προφανῶς παρεφθαρμένο, τουλάχιστο ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ σημεῖο. Ἀμφίβολο παραμένει, ὅπως σημειώνει καὶ ὁ Blomquist4 (σελ. 41), ἂν πρέπει νὰ προσαρμόσουμε περαιτέρω τὸ κείμενο τοῦ L στὸ κείμενο τοῦ Μοχλ.: ἡ τοῦ ξύλου ὑπότασις (διαφ. γρ. ὑπόστασις), ὥσπερ ὤμῳ ὑπὸ τὴν χεῖρα, οἷς ἔσω· τοῖσι γὰρ ἄλλοισι (-ιν) ἧσσον, καὶ νὰ γράψουμε ἐδῶ: ἥκιστα τῷ <ἔξω. τῷ> ἔσω <> τοῦ ξύλου κ.λπ., καθὼς τὸ τοῖς ἄλλοις ἧσσον (ἧσ{ει}σον) τοῦ L –ὅπως προσθέτει ὁ ἴδιος (σελ. 41)– ὑποδεικνύει ἔκπτωση τοῦ οἷς ἔσω ἢ ἄλλων παρόμοιων λέξεων (σ' αὐτὴ τὴν περίπτωση, νομίζουμε, ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ συμπληρώσουμε: ἥκιστα τῷ <ἔξω. τοῖς> ἔσω τοῦ ξ. . κ.λπ.).

  1. Kühlewein, H. (1895), Hippocratis Opera (quae feruntur omnia), Vol. I, Leipzig.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  2. Littré, É. (1839-1861), Oeuvres complètes d'Hippocrate, Paris.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  3. Withington, E. T. (1928), Hippocrates, Vol. 3, London – Cambridge, Mass..
  4. Blomqvist, J. (1974), Der Hippokratestext des Apollonios von Kition, Scripta Minora, 1973-1974,1 Lund.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑ h↑ i↑ j↑ k↑
  5. Alpers, K. (1963), Apollonios von Kition, edd. Kollesch / Kudlien, Gnomon 39: 26-33.
  6. Dietz, F. R. (1834), Apollonii Citiensis, Stephani, Palladii, Theophili, Meletii, Damascii, Ioannis, aliorum Scholia in Hippocratem et Galenum, Vols. I-II, Königsberg.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑ h↑ i↑
  7. Schöne, H. (1896), Apollonius von Kitium: Illustrierter Kommentar zu der hippokrateischen Schrift Περὶ ἄρθρων, Leipzig.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑ h↑
  8. Kollesch, J. & Kudlien F. (1965), Apollonii Citiensis in Hippocratis De articulis commentarius, Vol. XI.1.1, CMG Berlin.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑
  9. Liddell, H G. & Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon, 9th ed. , Oxford.
  10. Nachmanson, E. (1918), Erotiani Vocum Hippocraticarum collectio (cum fragmentis), Collectio scriptorum veterum Upsaliensis Göteborg-Uppsala.