You are here

23

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

23    Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ἀναγκαῖον εἶναι νομίζομεν, ἅπερ

ἐν τοῖς ‹ἐπὶ› πᾶσιν ἀνακεφαλαιούμενος περὶ πασῶν τῶν ἐμβο-

λέων κατακεχώρικεν, εἰρομένως ὑποτάξαι · μᾶλλον γάρ πως

καὶ διὰ τούτων παρακολουθήσεις τοῖς περὶ ἄρθρων καταρτι-

  σμῶν . ἐκτέθειται δὲ τὸν τρόπον τοῦτον (IV 136.7-9 et 358.1 L.)·

τῶν δὲ ἐμβολέων αἱ μὲν ἐξ ὑπεραιωρήσιος ἐμβάλλονται, αἱ δὲ

ἐκ κατατάσιος, αἱ δὲ ἐκ περισφάλσιος· αὗται δὲ ἐκ τῶν ὑπερ-

βολέων τῶν σχημάτων ἢ τῆι ἢ τῆι σὺν τῶι τάχει. (Cf. IV 352.6

L.) ὦμον δέ, αὐτὸς ὑποθεὶς τὴν πυγμὴν ἀνωθεῖ‹ν›  τὴν τοῦ βρα-

χίονος κεφαλήν, τὸν δὲ ἀγκῶνα παράγων πρὸς τὸν ἕτερον·

ἀτὰρ καὶ ὀπίσω περιανάγκασις. ἄλλον δέ, τοῖς γόνασιν τὸν ἀγ-

κῶνα ἀπωθεῖ‹ν›, τῆι κεφαλῆι τὸ ἀκρώμιον, ὑπὸ δὲ τὴν μασχά-

λην τοῦ βραχίονος ταῖς χερσὶν λαβὼν κάτω κατάγειν καὶ προσ-

άγειν ἀντία τῆι ἑαυτοῦ κεφαλῆι. ἄλλη· ἔχεσθαι τὸν |33 ἑαυτοῦ

ὦμον τῆι μασχάληι ἁρμόζοντα, ὥστε ἀνοχηθῆναι· ἅμα κρέμα-

σθαι κατὰ τὴν μασχάλην· ἐκ δὲ τοῦ βραχίονος ἐκκρεμασθῆναι·

ταῖς χερσὶν διορθοῦν. ἄλλη· πτέρνηι, πληρώσαντα μασχάλην

σφαιροειδεῖ, ἐμβάλλοντα ὠθεῖν, τὴν δὲ χεῖρα ταῖς χερσὶν ἀντι-

κατατείνειν· τὸ δὲ σῶμά τινα κατέχειν, ὡς μὴ περιρ‹ρ›έπηι·

ταῦτα χαμαὶ κείμενον. ἄλλη· περίοδος περὶ ὕπερον. ἄλλη· τῶι

ὑποτεινομένωι ξύλωι. νῦν τὸ ὑποτεινόμενον τὴν ἄμβην λεγο-

μένην βεβούληται δηλοῦν· ῥητῶς δὲ κατακεχωρικὼς εὖ καὶ

περὶ κλιμάκων καταρτίζεται, φανερὸν πεποίηκεν τὸ ἐν τοῖς

πρώτοις ἰδίαι, ὅτι κλιμάκι‹ον› οὐδὲν ἕτερον ἢ κλῖμάξ ἐστιν.

23      Ἀφοῦ ὅμως ἔτσι ἔχουν τὰ πράγματα, νομίζουμε ὅτι εἶναι ἀναγ-

καῖο νὰ ἀναφέρουμε στὴ συνέχεια ὅσα κάνοντας ἀνακεφαλαίωση

γιὰ ὅλες τὶς ἀρθρώ­σεις ἔχει καταχωρίσει σχετικὰ μὲ τὶς ἀνατάξεις·

γιατὶ θὰ παρακολουθήσεις περισσότερο κάπως μέσω αὐτῶν τοὺς

σχετικὰ μὲ τὶς ἀρθρώσεις τρόπους ἀνατάξεων. Ἔχει δὲ ἐκθέσει τὰ

σχετικὰ μὲ τοῦτον τὸν τρόπο: Ἄλλες δὲ ἀπὸ τὶς ἀνατάξεις ἐπιτυγχά-

νονται μὲ αἰώρηση ἀπὸ ψηλά (κρέμασμα), ἄλλες μὲ ἔκταση, ἄλλες

μὲ περιστροφικὴ κίνηση· αὐτὲς δὲ (οἱ μέθοδοι) χαρακτηρίζονται

ἀπὸ τὶς ἐξαναγκαστικὲς θέσεις (τὶς στάσεις) ποὺ μὲ δύναμη ἀναγκά-

ζεται ὁ τραυματίας νὰ πάρει πρὸς τὴ μία ἢ πρὸς τὴν ἄλλη πλευρὰ

καὶ τὴν ταχύτητα (τὶς γρήγορες κινήσεις). Ὅσον ἀφορᾶ δὲ στὸν

ὦμο, ἀφοῦ τοποθετήσει ἀπὸ κάτω (μέσα στὴ μασχάλη) ὁ ἴδιος (ὁ

τραυματίας) τὴ γροθιά του, νὰ ὠθεῖς πρὸς τὰ πάνω τὴν κεφαλὴ τοῦ

βραχιονίου, ὁδηγώντας τὸν ἀγκώνα κοντὰ στὸν ἄλλο· ὑπάρχει ὅ-

μως καὶ ἡ ἀναγκαστικὴ στροφὴ πρὸς τὰ πίσω. Σ' ἄλλον, νὰ ἀπωθεῖς

τὸν ἀγκώνα μὲ τὰ γόνατα, τὸ ἀκρώμιο μὲ τὸ κεφάλι, κι ἀφοῦ πιά-

σεις μὲ τὰ χέρια τὸν βραχίονα κάτω ἀπὸ τὴ μασχάλη, νὰ ὁδηγήσεις

πρὸς τὰ κάτω καὶ σὲ φορὰ ἀντίθετη πρὸς τὴν κεφαλή του. Ἄλλη

(μέθοδος ἀνάταξης): Νὰ κρατήσει τὸν ὦμο του μὲ τὸν ἁρμόζοντα

τρόπο μέσα στὴ μασχάλη, ὥστε νὰ ὑποστηλώνεται (νὰ κρατιέται

πρὸς τὰ πάνω)· συγχρόνως νὰ κρεμιέται ἀπὸ τὴ μασχάλη· νὰ κρε-

μασθεῖ δὲ κάτι ἀπὸ τὸν βραχίονα· νὰ κάνει τὴν ἀνάταξη (ὁ ἰατρός)

μὲ τὰ χέρια. Ἄλλη (μέθοδος ἀνάταξης): Ἀφοῦ τοποθετήσει κανεὶς

στὴ μασχάλη ἕνα σφαιροειδὲς ἀντικείμενο (ποὺ νὰ τὴν παραγεμί-

ζει), μὲ τὴ φτέρνα, τοποθετώντας την μέσα (στὴ μασχάλη), νὰ ὠθεῖ,

μὲ τὰ χέρια δὲ νὰ ἐκτείνει πρὸς τὴν ἀντίθετη κατεύθυνση τὸ (τραυ-

ματισμένο) χέρι· τὸ δὲ σῶμα νὰ κρατᾶ κάποιος σταθερά, γιὰ νὰ μὴν

περιστρέφεται· αὐτὰ ἐνῶ (ὁ πάσχων) εἶναι ξαπλωμένος. Ἄλλη (μέ-

θοδος ἀνάταξης): Περιστροφὴ γύρω ἀπὸ ὕπερο (ὑπεροειδὲς ξύλο).

Ἄλλη (μέθοδος ἀνάταξης): Μὲ τὸ ξύλο ποὺ τοποθετεῖται ἀπὸ κάτω.

Ἐδῶ μὲ τὴ λέξη ὑποτεινόμενον (ποὺ τοποθετεῖται ἀπὸ κάτω) ἤθελε

νὰ δηλώσει τὴ λεγόμενη ἄμβη· ὅταν δὲ ρητὰ ἔχει γράψει «ἀνατάσσε-

ται καλὰ καὶ μὲ σκάλες», ἔχει καταστήσει φανερὸ τὸ ἀναφερόμενο

στὰ πρῶτα ἰδίως κεφάλαια, ὅτι δηλαδὴ τὸ κλιμάκιον δὲν εἶναι τίποτε

ἄλλο ἀπὸ μία σκάλα.

Σχόλια: 

23.2-3. ἐν τοῖς <ἐπὶ> πᾶσιν ἀνακεφαλαιούμενος (...) ὑποτάξαι: ἡ συμπλήρωση (<ἐπὶ> πᾶσιν) ἀνήκει στὸν Sch.1 (υἱοθετοῦν οἱ KK.2, ἐνῶ ὁ Di.3 ἀκολουθεῖ ἐδῶ τὸ κείμενο τοῦ L)· πβ. τὸ ἀνωτ. 1.8.31 κἑ. ἐν τοῖς ἐπὶ πᾶσιν τοῦ βιβλίου ἀνακεφαλαιούμενος πάσας τὰς ἐμβολὰς κ.λπ. (στ. 34-35 προσυπόκειται). Οἱ Di.3 καὶ Sch.1 γράφουν ἐμβολῶν· ὀρθῶς οἱ KK.2 γράφουν κατὰ τὸν L ἐμβολέων (βλ. ἀνωτ. σχόλ. σ.στ. 1.1.17 σ.λ. ἐμβολέων). Ὁ Di.3 διορθώνει ἐπίσης τὸ εἰρομένως (ειρωμενως L) σὲ ἐχομένως (ποὺ ἀπαντᾶ συχνὰ στὸν Ἀπ.)· ὀρθῶς οἱ Sch.1 καὶ KK.2 γράφουν κατὰ τὸν L εἰρομένως, ποὺ ἀπαντᾶ στὸν Ἀπ. καὶ ἀνωτ. 2.1.6 (6-7 εἰρομένως ... ὑποτάξω) καὶ 3.12.23 (βλ. ἀνωτ. σχόλ. σ.στ. 2.1.6 σημ. σ.λ. εἰρομένως, μὲ περαιτέρω παραπομπές, καὶ κριτ. ὑπόμν. στὰ σχετικὰ χωρία), εἶναι δὲ lectio difficilior. Ὅσον ἀφορᾶ στὸ ἀνακεφαλαιούμενος βλ. τὴ συνοπτικὴ παρατήρηση τοῦ Blomquist4, σσ. 37-38: Τὰ παραθέματα τῶν κεφ. 23-25 (106.23-112.6 KK.2) προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀνακεφαλαίωση ποὺ φαίνεται νὰ διάβασε ὁ Ἀπ. στὸ τέλος τοῦ κειμένου τοῦ Π. ἄρθρ. τοῦ Ἱππ. ποὺ εἶχε ὑπ' ὄψιν του· ἀπὸ τὸ 24.3 κἑ. (108.18 κἑ.) τὰ παραθέματα δείχνουν λεκτικὴ συμφωνία μὲ τὸν Μοχλ. (ἐκτὸς ἀπὸ τὸ 25.7-10 [110.17-21]). Τὸ κείμενο εἶναι σοβαρὰ παραμορφωμένο· λείπουν συχνὰ λέξεις μικρὲς ἢ συλλαβὲς ποὺ παραδίδονται στὰ χφφ. τοῦ Μοχλ. καὶ σὲ πολλὲς περιπτώσεις πρέπει νὰ συμπληρωθοῦν στὸν Ἀπ., μολονότι δὲν ἀποκλείεται ἡ ἀνακεφαλαίωση ποὺ εἶχε ὑπ' ὄψιν του ὁ Ἀπ. νὰ ἦταν πιὸ συντετμημένη καὶ πιὸ παραμορφωμένη ἀπ' ὅ,τι τὸ κείμενο τοῦ Μοχλ. (μὲ αὐτὰ τὰ δεδομένα οἱ συμπληρώσεις παραμένουν συχνὰ λίαν ἀβέβαιες).

4-5. παρακολουθήσεις τοῖς περὶ ἄρθρων καταρτισμῶν: ὁ L δίνει τὸ ἄρθρο σὲ γεν. πληθ. των, υἱοθετούμενη ἀπὸ τὸν Di.3 (τῶν)· ὁ Sch.1 διορθώνει σὲ τῷ καὶ οἱ KK.2 σὲ τοῖς· μολονότι ἡ δοτ. ἑνικ. εἶναι πιὸ κοντὰ ὀπτικὰ στὴ γραφὴ τοῦ L, προτιμητέα νοηματικὰ εἶναι προφανῶς ἡ δοτ. πληθ. τοῖς (πβ. κατωτ. 26.1-2 τὰ μὲν οὖν παρ' Ἱπποκράτει περὶ ἄρθρων καταρτισμοῦ διασεσαφημένα, κ.λπ.).

9. ἀνωθεῖ<ν>, 12. ἀπωθεῖ<ν>: ὁ L δίνει τὶς γραφὲς ανωθη καὶ απωθει (ἀντίστοιχα), καὶ οἱ KK.2 γράφουν ἀνώθει καὶ ἀπώθει· ὀρθῶς οἱ Di.3 καὶ Sch.1 διορθώνουν σὲ ἀνωθεῖ<ν> καὶ ἀπωθεῖ<ν>: βλ. καὶ Blomquist4 38, 106.28/108.2 καὶ ἀνωτ. σχόλ. σ.στ. 2.5.16 σ.λ. ἀπωθεῖ<ν>, τὸ δὲ ἕτερον ἀντωθεῖ<ν> (μὲ τὰ ἐδῶ καὶ ἐκεῖ κριτ. ὑπομν.).

  1. Schöne, H. (1896), Apollonius von Kitium: Illustrierter Kommentar zu der hippokrateischen Schrift Περὶ ἄρθρων, Leipzig.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  2. Kollesch, J. & Kudlien F. (1965), Apollonii Citiensis in Hippocratis De articulis commentarius, Vol. XI.1.1, CMG Berlin.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  3. Dietz, F. R. (1834), Apollonii Citiensis, Stephani, Palladii, Theophili, Meletii, Damascii, Ioannis, aliorum Scholia in Hippocratem et Galenum, Vols. I-II, Königsberg.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  4. Blomqvist, J. (1974), Der Hippokratestext des Apollonios von Kition, Scripta Minora, 1973-1974,1 Lund.a↑ b↑