You are here

16

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

16

16    Περὶ μὲν οὖν τοῦ μηροῦ εἰς τὰ ἔσω ἐξαρθρήσεως τὰς προ-

κειμένας σημειώσεις τε καὶ ἐμβολὰς κατακεχώρικεν· περὶ δὲ

τῶν λοιπῶν τρόπων διὰ τῶν ἐχομένων μνημονεύων πρότερον

περὶ τῆς εἰς τὸ ἔξω μέρος ἐξαρθρήσεως οὕτως ὑπογέγραφεν

  (IV 238.7 L.)· ὅσοις δ' ἂν εἰς τὸ ἔξω μηροῦ κεφαλὴ ἐκβῆι, βρα-

χύτερον μὲν τὸ σκέλος φαίνεται παρατεινόμενον παρὰ τὸ ἕτε-

ρον εἰκότως· οὐ γὰρ ἐπὶ τὸ ὀστέον ἡ ἀνάβασις τῆς κεφαλῆς τοῦ

μηροῦ ἐστιν, ὥσπερ ὅτε ἔσω ἐξέπιπτεν, ἀλλὰ {ἂν} παρὰ τὸ ὀ-

στέον παρακεκλιμένην τὴν φύσιν ἔχον ἐν σαρκὶ ἐνστηρίζεται

ὑγρῆι καὶ ὑπεικούσηι. διὰ τοῦτο μὲν βραχύτερον φαίνεται· ἔ-

σωθεν δὲ ὁ μηρὸς παρὰ τὴν πλιχάδα καλεομένην κοιλότερος

καὶ ἀσαρκότερος φαίνεται, ἔξωθεν δὲ ὁ γλουτὸς κυρτότερος,

ἅτε εἰς τὸ ἔξω τῆς κεφαλῆς τοῦ μηροῦ ὠλισθηκυίης. ἀτὰρ καὶ

ἀνωτέρω φαίνεται ὁ μηρός , ἅτε ὑπειξάσης τῆς σαρκὸς τῆι τοῦ

μηροῦ κεφαλῆι· τό τε παρὰ τὸ γόνυ τοῦ μηροῦ ἔσω ῥέπον φαί-

νεται καὶ ἡ κνήμη καὶ ὁ πούς. ἀτὰρ οὐδὲ συγκάμπτειν ὥσπερ

τὸ ὑγιὲς σκέλος δύναται. τὰ μὲν σημεῖα ταῦτα τοῦ ἔξω ἐκπε-

πτωκότος μηροῦ. οἷς μὲν οὖν ἂν ἤδη τετελειωμένοις ἐκπεσὸν τὸ

ἄρθρον {ἢ} μὴ ἐμπέσηι, τούτοις μὲν βραχύτερον φαίνεται τὸ

σύμπαν σκέλος· ἐν δὲ τῆι ὁδοιπορίηι τῆι μὲν πτέρνηι οὐ |29 δύ-

νανται καθικνεῖσθαι ἐπὶ τὴν γῆν, τῶι δὲ στήθει τοῦ ποδὸς βαί-

νουσιν {ὀλίγον} ἐπὶ τὴν γῆν· ‹ὀλίγον δὲ› εἰς τὸ ἔσω ῥέπουσιν

ἄκροις {δὲ} τοῖς δακτύλοις . ὀχεῖν δὲ τὸ σῶμα δύνα{ν}ται  τὸ

σιναρὸν σκέλος τούτ‹οι›σι  πολλῶι μᾶλλον ἢ οἷς ἂν εἰς τὸ ἔσω

μέρος ἐκπεπτώκηι. οὐ μόνον δὲ ἐπὶ τῶν τελείων ἀλλὰ καὶ ἐπὶ

τῶν ἔτι ὄντων ἐν αὐξήσει ἐπὶ πάσης μηροῦ ἐξαρθρήσεως, ὅταν

μὴ κρατηθῆι, τὰ {μὴ} παρακολουθοῦντα διηρίθμηται, ἃ δὴ πα-

ρήσομεν.

16

16    Ὅσον ἀφορᾶ λοιπὸν στὶς ἐξαρθρώσεις τοῦ μηροῦ πρὸς τὰ μέσα,

ἔχει καταχωρίσει τὰ προκείμενα συμπτώματα καὶ τὶς ἀνατάξεις· γιὰ

τοὺς ὑπόλοιπους δὲ τρόπους μὲ τὰ ἑπόμενα μνημονεύοντας πρῶτα

τὰ σχετικὰ μὲ τὸ πρὸς τὸ ἔξω μέρος ἐξάρθρημα, γράφει τὰ ἑξῆς: Σ'

ὅσους, πάλι, ἐξαρθρωθεῖ ἡ κεφαλὴ τοῦ μηροῦ πρὸς τὰ ἔξω, τὸ σκέ-

λος φαίνεται σὰν κοντύτερο ὅταν τὸ τεντώσεις δίπλα στὸ ἄλλο,

εὐλόγως· γιατὶ ἡ κεφαλὴ τοῦ μηροῦ δὲν πατᾶ πάνω στὸ ὀστοῦν,

ὅπως ὅταν ἐξαρθρωνόταν πρὸς τὰ μέσα, ἀλλὰ βρίσκεται παράλλη-

λα πρὸς τὴν κεκλιμένη φυσικὴ θέση τοῦ ὀστοῦ καὶ στηρίζεται σὲ

ὑγρὴ σάρκα, ἡ ὁποία καὶ ὑποχωρεῖ. Γι' αὐτὸν τὸν λόγο φαίνεται

σὰν κοντύτερο. Πρὸς τὰ μέσα ὁ μηρὸς κοντὰ στὴν περιοχὴ μεταξὺ

τῶν βουβώνων τὴν ὀνομαζόμενη πλιχάδα φαίνεται πιὸ κοῖλος καὶ

πιὸ ἀδύνατος (λιπόσαρκος), ἐνῶ πρὸς τὰ ἔξω ὁ γλουτὸς φαίνεται πιὸ

κυρτός, ἐπειδὴ ἡ κεφαλὴ τοῦ μηριαίου ἔχει ὀλισθήσει πρὸς τὰ ἔξω.

Ἀλλὰ ὁ μηρὸς φαίνεται καὶ σὰν νὰ βρίσκεται πιὸ ψηλά, καθὼς ἡ

σάρκα ἔχει ὑποχωρήσει μπροστὰ ἀπὸ τὴν κεφαλὴ τοῦ μηριαίου· καὶ

τὸ μέρος τοῦ μηροῦ κοντὰ στὸ γόνατο φαίνεται σὰν νὰ κλίνει πρὸς

τὰ μέσα καὶ ἡ κνήμη καὶ τὸ πόδι ἐπίσης. Ἀλλὰ δὲν μπορεῖ ὁ ἀσθενὴς

νὰ τὸ λυγίσει ὅπως ἀκριβῶς τὸ ὑγιὲς σκέλος. Αὐτὰ εἶναι τὰ συμπτώ-

ματα τοῦ πρὸς τὰ ἔξω ἐξαρθρωμένου μηροῦ. Σ' ὅσους μὲν λοιπὸν ἤδη

ἐνήλικες ἡ ἄρθρωση ἐξαρθρώθηκε καὶ δὲν ἀνατάχθηκε, σ' αὐτοὺς τὸ

ὅλο σκέλος φαίνεται κοντύτερο. Κατὰ δὲ τὸ βάδισμα δὲν μποροῦν νὰ

ἀγγίζουν τὴ γῆ μὲ τὴ φτέρνα, ἀλλ' ἀκουμπᾶνε στὸ ἔδαφος μὲ τὸ

πρόσθιο πέλμα τοῦ ποδιοῦ· καὶ τὰ ἄκρα τῶν δακτύλων κλίνουν λίγο

πρὸς τὰ μέσα. Τὸ δὲ πάσχον σκέλος μπορεῖ νὰ βαστάζει τὸ σῶμα πολὺ

περισσότερο σ' αὐτοὺς παρὰ σ' ὅσους ἔχει ἐξαρθρωθεῖ πρὸς τὰ μέσα.

Ὄχι μόνο δὲ γιὰ τοὺς ἐνήλικες ἀλλὰ καὶ γι' αὐτοὺς ποὺ βρίσκονται

ἀκόμη σὲ ἀνάπτυξη γιὰ κάθε περίπτωση ἐξαρθρήματος τοῦ μηροῦ,

ὅταν (ἡ ἄρθρωση μετὰ τὴν ἀνάταξη) δὲν παραμένει στὴ θέση της,

ἔχει ἀπαριθμήσει τὶς συνέπειες, τὶς ὁποῖες ὅμως θὰ παραλείψουμε.

Σχόλια: 

16.14. ὁ μηρός: ἔτσι στὸν L, ὁ γλουτὸς στὸν Ἱππ. (χφφ. καὶ ἐκδ.) καὶ στὸν Γαλ. (Εἰς Ἱππ. Π. ἄρθρ. XVIII1 611.5). Οἱ ἐκδ. τοῦ Ἀπ. διορθώνουν σύμφωνα μὲ τὸν Ἱππ. (καὶ τὸν Μ), ἐνῶ ὁ Blomquist1 (33-34, 94.23) ὑπερασπίζεται τὴ γραφὴ τοῦ L, καὶ γιατὶ τὸ ὁ μηρὸς δὲν εἶναι ἄστοχο ἐδῶ νοηματικὰ καὶ γιατὶ ἀπαντοῦν κι ἄλλες ἀποκλίσεις ἀπὸ τὸ Ἱππ. κείμενο στὸ ὅλο χωρίο (π.χ. στ. 7 ἀνάβασις, στ. 9 ἐνστηρί­ζεται, στ. 15 μηροῦ ἔσω [λείπει τὸ ἄκρον], καὶ ἐδῶ [στ. 14] τῆς σαρκὸς ἀντὶ τῆς σαρκὸς τῆς ἐνταῦθα τοῦ Ἱππ., ὅπου τὸ τῆς ἐνταῦθα δίνει ἔννοια παραπλήσια πρὸς τὸ γλουτός). Κρατήσαμε καὶ ἐδῶ (ὅπως σὲ ἄλλες ἀνάλογες περιπτώσεις), μὲ ἀμφιβολίες, τὴ γραφὴ τοῦ L ὁ μηρός.

21-23. βαίνουσιν {ὀλίγον} (...)· <ὀλίγον δὲ> (...) {δὲ} τοῖς δακτύλοις: τὸ κείμενο τοῦ L (βαινουσιν ολιγον επι την | γην εις το εσω ρεπουσιν | ακροις δε τοις δακτυ­λοις), προφανῶς προβληματικό, προσαρμόζουν ἐν μέρει πρὸς τὸ κείμενο τοῦ Ἱππ. (βαίνουσιν ἐπὶ τὴν γῆν· ὀλίγον δὲ ἐς τὸ ἔσω [διαφ. γρ. εἰς καὶ εἴσω] μέρος ῥέπουσιν[-ι] τοῖσι δακτύλοισιν [-ι] ἄκροισιν) οἱ Di.2 Sch.3 KK.4, μεταθέτοντας τὸ δὲ τοῦ L μετὰ τὸ εἰς (εἰς <δὲ> τὸ ἔσω ἄκροις {δὲ} τοῖς δακτύλοις)· ὁ Blomquist1 (34, 96.1 κἑ.) ὑποστηρίζει ἐπιπρόσθετα μετάθεση τοῦ ὀλίγον μετὰ τὸ γῆν καὶ πρὸ τοῦ δὲ (<ὀλίγον δὲ> ἐς τὸ ἔσω κ.λπ.), μὲ τὸ ὀρθὸ ἐπιχείρημα ὅτι τὸ «πατοῦν λίγο μόνο στὸ ἔδαφος μὲ τὸ πρόσθιο πέλμα τοῦ ποδιοῦ» (ἂν μείνει τὸ κείμενο τοῦ L ὡς ἔχει) ἔρχεται σὲ φανερὴ ἀντίθεση μὲ τὴν ἐπανειλημμένη διαβεβαίωση τοῦ Ἱππ. (Π. ἄρθρ. 198.7 [κατωτ. στ. 23-24] καὶ 18, 199.17-20 Kw.5 = 240. [κεφ. 55] 4-5 καὶ 13-14, 242.4-7 Li.6) ὅτι τὸ ἄρρωστο πόδι μπορεῖ νὰ μεταφέρει τὸ σῶμα σ' αὐτὲς τὶς περιπτώσεις.

23. δύνα{ν}ται: στὸν L (καὶ τὸν E τοῦ Li.6) ἀπαντᾶ ἡ γραφὴ δυνανται, ποὺ πιθανῶς ὀφείλεται στὸ ἀνωτ. στ. 20-21 δύνανται. Ὀρθῶς –κατὰ τὸν Ἱππ. (πλεῖστα χφφ. καὶ ἐκδ.) καὶ τὸν Μ– οἱ Di.2 Sch.3 KK.4 γράφουν δύναται.

24. τούτ<οι>σι: ὁ L δίνει τὴ γραφὴ τουτει, τὰ χφφ. (καὶ οἱ ἐκδ.) τοῦ Ἱππ. τούτοισι (τὸ ἴδιο καὶ ὁ Γαλην. στὸ παράθεμά του, Εἰς Ἱππ. Π. ἄρθρ. XVIII1 612.12). Οἱ Di.2 καὶ Sch.3 (διαβάζοντας τοῦτ' ἐς [ἐσφαλμένα] καὶ τοῦτ' εἰ [ὀρθῶς: τουτ' ει] ἀντίστοιχα) διορθώνουν σὲ τούτοις, ἐνῶ οἱ KK.4 γράφουν τουτὶ· ὅπως ὅμως παρατηρεῖ ὁ Blomquist1 (34, 96.3), ὑποστηρίζοντας τὴ γραφὴ τούτοις, τὸ τουτὶ τῶν KK.4 (: «αὐτὸ ἐδῶ τὸ ἄρρωστο πόδι») νοσεῖ νοηματικά. Γράψαμε –κατὰ τὸν Ἱππ.– τούτ<οι>σι, πιστεύοντας ὅτι ἡ παραφθορὰ ἑνὸς ἀρχικοῦ ΤΟΥΤΟΙCΙ σὲ ΤΟΥΤЄΙ εἶναι πιὸ πιθανή.

  1. Blomqvist, J. (1974), Der Hippokratestext des Apollonios von Kition, Scripta Minora, 1973-1974,1 Lund.a↑ b↑ c↑
  2. Dietz, F. R. (1834), Apollonii Citiensis, Stephani, Palladii, Theophili, Meletii, Damascii, Ioannis, aliorum Scholia in Hippocratem et Galenum, Vols. I-II, Königsberg.a↑ b↑ c↑
  3. Schöne, H. (1896), Apollonius von Kitium: Illustrierter Kommentar zu der hippokrateischen Schrift Περὶ ἄρθρων, Leipzig.a↑ b↑ c↑
  4. Kollesch, J. & Kudlien F. (1965), Apollonii Citiensis in Hippocratis De articulis commentarius, Vol. XI.1.1, CMG Berlin.a↑ b↑ c↑ d↑
  5. Kühlewein, H. (1895), Hippocratis Opera (quae feruntur omnia), Vol. I, Leipzig.
  6. Littré, É. (1839-1861), Oeuvres complètes d'Hippocrate, Paris.a↑ b↑