You are here

10

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

10    Οἱ γὰρ αὐτῆι μόνηι τῆι τριβῆι προσχρώμενοι, μένοντες ἐπὶ

τῶν ἐμπείρως παρατετηρημένων, οὔθ' ὁμολογήσουσιν ὅτι κα-

θόλου μηρὸς ἐξαρθρήσας καταρτισθεὶς πάλιν ἐκπίπτει, οὔτε

πάλιν ἐμβολὴν παρήσονται ποτὲ τοῦ προκειμένου μὴ κρατη-

  θέντος. εἰ δὲ τοῦτο ἀληθές ἐστιν, ὅπερ καὶ βούλεται, οὐδ' ἂν

οὕτως ἐγενήθησαν  οἱ τῆι παρατηρήσει συγχρώμενοι, ἀλλ' ὃν

τρόπον καὶ τὰ ἐπὶ τῶν ‹λοιπῶν› ἄρθρων αὐτοῖς τεθεώρηται,

οὕτως καὶ τὰ ἐπὶ μηροῦ ἰδίως παρακολουθοῦντα κατειλῆφθαι

πιθανόν ἐστιν, ὥστε μὴ βουλεύεσθαι ‹αὐ›τοὺς τῆι γνώμηι ζη-

τοῦντας βελτίονα ἐμβολήν, μένειν δὲ ἐπὶ τοῦ θεωρηθέντος ἐμ-

πείρως. ὅτι δὲ μηρὸς ἐξαρθρήσας καὶ ἐντεθεὶς πάλιν κατ' ἀ-

νάγκην ἐκπίπτει, οὔτε τὸ γινόμενον οὔθ' ἡ τῶν ἀρχαίων ἱστο-

ρία τοῦτο περιέχει. εἰ γάρ τινι καὶ ἄλλωι περὶ τῶν ἄρθρων

ἐπιμελὲς γέγονεν, καὶ Ἱπποκράτει. οὕτως δὲ φιλαλήθης ὑπάρ-

χων καὶ τὰ{ς} ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἰδιώματα διασαφῶν οὐδὲν περὶ

μηροῦ δεδήλωκεν, ὅτι οὐκ ἂν δύναιτο καθόλου κρατεῖσθαι,

ἀλλ' ἐκ τῶν ἐναντίων ἐκπεπνευμάτωκέν πως  ἐπὶ τῶν τοῦ μη-

ροῦ ἐμβολῶν, ὥστε καὶ ὀργανικὴν ἐπίνοιαν ποιήσασθαι. καὶ ἔτι

γε ἐπὶ τῶν μὴ κρατηθέντων καθ' ἕκαστον ἐξαρθρήσεως τρόπον

τὴν παρακολουθοῦσαν ἐν τῆι πηρώσει χωλείαν  ἐκτέθειται. καὶ

ἐπὶ ὤμου δὲ τὸ παραπλήσιον ἱστορῶν οὕτως φησίν (IV 112.17

L.)· οἷς δ' ἂν ὦμος καταπορηθῆι  ἐμβληθῆναι· καὶ πάλιν οὕτως

(IV 114.11 L.)· οἷς δ' ἂν ἀνδράσιν ἤδη ἐοῦσιν ἐκπέσηι ὦμος καὶ

μὴ ἐμβληθῆι. εἰ δέ ποτέ φησιν μὴ κρατεῖσθαι τὴν τοῦ μηροῦ

ἐξάρθρησιν, τὸ ἐναντίον γε πάλιν γίνεσθαι παρίστησιν· οὐκ ἐπὶ

μὲν γὰρ τῆς πεπαλαιωμένης τοῦ ὤμου ἐξαρθρήσεως τὸ συμ-

βαῖνον ἐπιγράφει, ἐπὶ δὲ μηροῦ τὸ γινόμενον παρέπεμψεν ἄν,

καὶ ταῦτα τὴν πρόγνωσιν ἐν ἀναγκαίωι τιθέμενος χάριν τοῦ

τὴν τῶν ἰδιωτικῶν ἐκφυγεῖν μέμψιν. ἀλλὰ μὴν ἐν τῶι ἐπὶ πᾶσιν

ὤμου καταρτισμῶι οὕτως ἐκτέθειται (IV 92.1 L.)· τὰ μὲν οὖν

νεαρὰ ἐμπίπτει {τε} θᾶσσον ‹ἢ› ὡς ἄν τις οἴοιτο· ἀτὰρ καὶ τὰ

παλαιὰ μόνη  αὕτη τῶν ἐμβολέων οἵη τε ἐμβιβάσαι. καὶ ἐπιλέγει

τινὰ οὕτως διὰ τῶν ἐφεξῆς (IV 92.6 L.)· οὐ μὴν ἀλλ' ἐμβάλλειν

γάρ μοι δοκεῖ καὶ οὕτως πεπαλαιωμένον βραχίονα· τί γὰρ ‹ἂν

δι›καίη μόχλευσις οὐκ ὀνήσειεν; μένειν μέντοι γε οὐκ ἄν μοι

δοκοίη κατὰ χώρην, ἀλλ' ὀλισθάνειν ἐς τὸ ἔθος. εἰ τοίνυν μηρὸς

ἐξαρθρήσας καὶ ἐντεθεὶς οὐκ ἔμενεν κατὰ χώραν, οὔτε ἂν

πλείονας καὶ ποικίλας ἐμβολὰς ἐκτέθειτο πρὸς τὸ μηδὲν φιλο-

τεχνῶν οὔτ' ἂν ἀπέστη τοῦ τὴν ἀλήθειαν σημᾶναι· ὅτι γὰρ ἐν

τοῖς τοιούτοις μάλιστά πως φιλαλήθως ἵσταται , ὃ καὶ κατατρέ-

χει τῶν ἀλαζονικώτερον ἱσταμένων ἐν τοῖς καταρτισμοῖς ἰα-

τρῶν, δι' ὧν φησιν οὕτως ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐπὶ ῥάχεως |25 κυφώ-

σεως πάρεστι σκοπεῖν (IV 182.14 L.)· τοῦτο μὲν γὰρ αἱ ἐν τῆι

κλίμακι κατατάσιες οὐδένα πω ἐξίθυναν, ὧν ἐγὼ οἶδα. χρῶν-

ται δὲ οἱ ἰητροὶ αὐτῆι μάλιστα οὕτως ἐπιθυμοῦντες ἐκχαυνοῦν

τὸν πολὺν λαόν· τοῖσι γὰρ τοιούτοις θαυμαστά ἐστιν, ἂν ἢ κρε-

μάμενον ἢ ῥιπτούμενον  ἴδωσιν ἢ ὅσα τοιούτοις ἔοικεν. καὶ ταῦ-

τα κληΐζουσιν ἀεὶ καὶ οὐκέτι αὐτοῖς μέλει, ὁποῖόν τι ἀπέβη

ἀπὸ τοῦ χειρίσματος, εἴτε κακὸν εἴτε ἀγαθόν. οἱ μέντοι ἰητροὶ

οἱ τὰ τοιαῦτα ἐπιτηδεύοντες σκαιοί εἰσιν, οὕς γε ἐγὼ ἔγνων.

καὶ ἐπὶ ποσὸν διελθὼν πάλιν λέγει (IV 184.2 L.)· αὐτὸς μέντοι

κατηισχύνθην πάντα τὰ τοιουτότροπα ἰητρεύειν διὰ τοῦτο, ὅτι

πρὸς ἀπατεώνων μᾶλλον οἱ τρόποι οἱ τοιοῦτοι . ὅμως δὲ μετὰ

ταῦτα τὸν τρόπον ὑπογράψας, εἰ δέοι διὰ τῆς κλίμακος κατα-

σείειν, οὐδαμῶς τῆς ἀληθείας ἀφιστάμενος οὕτως ἐκτίθεται

(IV 188.14 L.)· αἰσχρὸν μέντοι ἐν πάσηι τέχνηι καὶ οὐχ ἥκιστα

ἐν ἰατρικῆι ↓ πολὺν ὄχλον παρασχόντα καὶ πολλὴν ὄψιν καὶ πο-

λὺν λόγον ἔπειτα μηδὲν ὠφελῆσαι. οὐ τῆς Ἱπποκράτους τοίνυν

ψυχῆς ἦν ἐπὶ μὲν τῶν προκειμένων οὕτως διεστάλθαι, ἐπὶ δὲ

μηροῦ τῶι παραπλησίωι τρόπωι συγχρώμενον ἀπράκτως μη-

δὲν προσπεποιῆσθαι.

10    Οἱ βασιζόμενοι μόνο σ' αὐτὴν τὴν πείρα, ἐπειδὴ μένουν προσκολ-

λημένοι σ' αὐτὰ ποὺ ἔχουν παρατηρήσει ἐμπειρικά, οὔτε θὰ ὁμολο-

γήσουν ὅτι γενικῶς ὁ μηρὸς ὅταν ἐξαρθρωθεῖ καὶ ἀναταχθεῖ ἐξαρ-

θρώνεται πάλι, οὔτε θὰ ἐπιτρέψουν ποτὲ νὰ γίνει πάλι ἀνάταξη,

ἐπειδὴ ἡ συγκεκριμένη περίπτωση δὲν συγκόλλησε μία φορά (μὲ

τὴν πρώτη). Ἐὰν ὅμως τοῦτο εἶναι ἀλήθεια, πράγμα τὸ ὁποῖο καὶ

θέλει, οὔτε αὐτοὶ ποὺ στηρίζονται στὴν παρατήρηση θὰ ἦταν ἔτσι,

ἀλλὰ μὲ τὸν τρόπο ποὺ ἔχουν παρατηρήσει καὶ τὰ συμβαίνοντα στὶς

ὑπόλοιπες ἀρθρώσεις, ἔτσι εἶναι πιθανὸ νὰ εἶχαν καταλάβει καὶ τὰ

συμβαίνοντα ἰδίως στὸ μηρό, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ φροντίζουν νὰ

ἀναζητοῦν καλύτερη ἀνάταξη, ἀλλὰ νὰ μένουν προσκολλημένοι σ'

αὐτὸ ποὺ παρατηρήθηκε ἐμπειρικά. Ὅτι ὅμως ὁ μηρὸς ὅταν ἐξαρ-

θρωθεῖ καὶ ἀναταχθεῖ ἐξαρθρώνεται ἀναγκαστικὰ πάλι, αὐτὸ δὲν τὸ

ἐπιβεβαιώνει οὔτε ἡ πραγματικότητα οὔτε ἡ ἐμπειρία τῶν παλαιο-

τέρων. Γιατί, ἂν ἀπὸ κάποιον ἄλλο ἔχει γίνει κάτι ἐπιμελὲς σχετικὰ

μὲ τὶς ἀρθρώσεις, ἀπὸ τὸν Ἱπποκράτη (ἔχει κατεξοχὴν γίνει). Ἐνῶ

ἦταν τόσο φιλαλήθης καὶ ἐνῶ ἐπεξήγησε τὶς ἰδιότητες τῶν ὑπόλοι-

πων (ἀρθρώσεων), δὲν ἔχει δηλώσει τίποτε σχετικὰ μὲ τὸν μηρό, ὅτι

δηλαδὴ δὲν θὰ μποροῦσε ἐν γένει νὰ μένει στὴ θέση του, ἀλλ' ἀντί-

θετα μὲ τόση ζέση ἔχει ἐπιμείνει στὶς ἀνατάξεις τοῦ μηροῦ, ὥστε νὰ

ἐφεύρει καὶ τεχνικὸ μέσο. Καὶ ἐπιπλέον, ὄντως, γιὰ τὰ ἐξαρθρήματα

ποὺ δὲν θεραπεύονται γιὰ κάθε τύπο ξεχωριστὰ ἐξέθεσε τὴν ἀνα-

πηρία ποὺ ἀκολουθεῖ τὴ βλάβη. Καὶ γιὰ τὸν ὦμο κατὰ παρόμοιο

τρόπο μιλώντας λέει τὰ ἑξῆς: Σ' ὅσους δὲ ὁ ὦμος παραμεληθεῖ νὰ

ἀναταχθεῖ. Καὶ πάλι ὡς ἑξῆς: Σ' ὅσους ὅμως, ἐνῶ εἶναι ἤδη ἄντρες,

ἐξαρθρωθεῖ ὁ ὦμος καὶ δὲν ἀναταχθεῖ. Κι ἂν λέει καμιὰ φορὰ ὅτι δὲν

θεραπεύεται τὸ ἐξάρθρημα τοῦ μηροῦ, δηλώνει ὅτι ὄντως γίνεται

πάλι καὶ τὸ ἀντίθετο· γιατὶ δὲν θὰ περιέγραφε μὲν τὸ συμβαῖνον στὴν

περίπτωση παλιοῦ ἐξαρθρήματος τοῦ ὤμου, ἀλλὰ θὰ ἄφηνε ἀπα-

ρατήρητο αὐτὸ ποὺ γίνεται στὸν μηρό, καὶ αὐτὰ γιὰ νὰ ἀποφύγει

τὴ μομφὴ τῶν ἀπαίδευτων, ἂν καὶ θεωρεῖ τὴν πρόγνωση ἀναγκαία.

Ἀλλ' ὄντως ὅμως σχετικὰ μὲ τὴν ἀνάταξη τοῦ ὤμου γιὰ ὅλες τὶς πε-

ριπτώσεις ἔχει ἐκθέσει τὰ ἑξῆς: Τὰ πρόσφατα λοιπὸν ἐξαρθρήματα

ἀνατάσσονται γρηγορότερα ἀπ' ὅσο θὰ φανταζόταν κανείς· ἀλλὰ

καὶ τὰ παλαιὰ μόνη αὐτὴ ἀπὸ τὶς μεθόδους ἀνάταξης εἶναι ἱκανὴ νὰ

τὰ ἀνατάξει. Καὶ προσθέτει μερικὰ ὡς ἑξῆς: Ἀλλ' ὅμως νομίζω ὅτι ἡ

μέθοδος αὐτὴ ἀνατάσσει καὶ τέτοιας μορφῆς παλαιὸ ἐξάρθρημα τοῦ

βραχίονος· γιατί, σὲ ποιάν περίπτωση δὲν θὰ βοηθοῦσε μιὰ ἰσχυρὴ

μόχλευση; Δὲν νομίζω ὅμως βέβαια ὅτι παραμένει (ἡ κεφαλὴ τοῦ

βραχίονος) στὴ θέση της, ἀλλὰ διολισθαίνει συνήθως. Ἐὰν λοιπὸν ὁ

μηρός, ἀφοῦ ἐξαρθρωνόταν καὶ ἀνατασσόταν, δὲν ἔμενε (ποτὲ) στὴ

θέση του, οὔτε θὰ ἐξέθετε πολλοὺς καὶ διάφορους τρόπους ἀνάτα-

ξης, γιὰ νὰ μὴν φανεῖ καθόλου ὅτι ἀγαπᾶ τὰ τεχνικὰ μέσα, οὔτε θὰ

ἀπέφευγε νὰ δηλώσει τὴν ἀλήθεια· γιατί, τὸ ὅτι εἶναι πάρα πολὺ

φιλαλήθης στὰ τέτοιου εἴδους ζητήματα, γι' αὐτὸ καὶ ἐπικρίνει τοὺς

γιατροὺς ποὺ κατὰ τὶς ἀνατάξεις συμπεριφέρονται πολὺ ἀλαζονικά,

μπορεῖ κανεὶς νὰ τὸ ἐπιβεβαιώσει ἀπ' ὅσα λέει σ' αὐτὲς τὶς φράσεις

γιὰ τὴν κύρτωση τῆς ράχης, ὡς ἑξῆς: Καὶ αὐτό, γιατὶ οἱ ἰσχυρὲς ἐκτά-

σεις στὴ σκάλα κανέναν δὲν πέτυχαν μέχρι τώρα νὰ ἀνορθώσουν,

ἀπ' ὅσους ἐγὼ γνωρίζω. Χρησιμοποιοῦν δὲ αὐτὴν (τὴ μέθοδο) κυ-

ρίως οἱ γιατροὶ ποὺ ἐπιθυμοῦν ἔτσι νὰ ἀποχαυνώνουν τὸν πολὺ λαό·

γιατὶ σ' αὐτῆς τῆς κατηγορίας τοὺς ἀνθρώπους (αὐτὰ) προκαλοῦν

θαυμασμό, ὅταν δηλαδὴ δοῦν (τὸν πάσχοντα) κρεμασμένο ἢ νὰ πε-

τιέται ἀπὸ δῶ κι ἀπὸ κεῖ ἢ (νὰ παθαίνει) ὅσα μοιάζουν μ' αὐτά. Κι

αὐτὰ πάντοτε τοὺς κάνουν ὀνομαστοὺς καὶ δὲν νοιάζονται πλέον

καθόλου γιὰ τὸ τί θὰ προκύψει ἀπὸ τοὺς χειρισμούς τους, εἴτε κακὸ

εἴτε καλὸ. Οἱ γιατροὶ ὅμως ποὺ καταπιάνονται μὲ τὰ τέτοιου εἴδους

πράγματα εἶναι ἀνόητοι, ὅσοι τουλάχιστον ἐγὼ γνώρισα. Κι ἀφοῦ

προχωρεῖ μέχρις ἑνὸς ὁρισμένου σημείου, λέει πάλι: Ἐγὼ ὅμως θὰ

ντρεπόμουνα νὰ θεραπεύω μὲ ὅλες τὶς τέτοιου εἴδους μεθόδους γι'

αὐτὸν τὸν λόγο, ἐπειδὴ δηλαδὴ οἱ τέτοιου εἴδους μέθοδοι ταιριάζουν

πολὺ περισσότερο σὲ ἀπατεῶνες. Ὅμως μετὰ ἀπ' αὐτά, ἀφοῦ περι-

γράφει τὴ μέθοδο, ἂν εἶναι ἀνάγκη νὰ κατασείει κανεὶς μὲ τὴ σκάλα,

χωρὶς ν' ἀπομακρύνεται καθόλου ἀπὸ τὴν ἀλήθεια ἀναφέρει τὰ

ἑξῆς: Εἶναι ὅμως ντροπὴ σὲ κάθε τέχνη καὶ πολὺ περισσότερο στὴν

Ἰατρική, ἀφοῦ προκαλέσει κανεὶς πολὺν θόρυβο καὶ πολὺ θέαμα

καὶ πολλὴ θεωρία, ἔπειτα νὰ μὴν ὠφελήσει καθόλου. Δὲν ἦταν λοι-

πὸν ὁ τύπος τοῦ Ἱπποκράτη, γιὰ μὲν τὶς συγκεκριμένες περιπτώσεις

ἔτσι νὰ διευκρινίζει, γιὰ δὲ τὴν περίπτωση τοῦ μηροῦ χρησιμοποιών-

τας παραπλήσια μέθοδο ἀνεπιτυχῶς νὰ μὴν προσθέτει τίποτα.

Σχόλια: 

10.6. ἐγενήθησαν: γραφὴ τοῦ L, υἱοθετούμενη ἀπὸ τὸν Di.1 Ὁ Sch.2 γράφει ἐγενήθησαν, ἀλλὰ σημειώνει: «f. ἐπενόησαν». Οἱ KK.3 γράφουν ἐπίσης ἐγενήθησαν, καὶ σημειώνουν: «ἐπενόησαν coni. Schoene2». Καὶ ὁ Deichgr.4 (ἀπόσπ. 276, σελ. 208.1-2) γράφει ἐπενόησαν, ἀλλὰ θεωρεῖ τὴ γραφὴ αὐτὴ τοῦ L παρεφθαρ­μένη· σημειώνει: «ἐγενήθησαν corruptum; ἐπενόησαν coni. collato 207.19 [: ἀνωτ. 9.17] καὶ 208.12 [κατωτ. στ. 18]». Δύσκολα ὅμως τὸ ὑποτιθέμενο ἐπενόησαν θὰ παρεφθείρετο σὲ ἐγενήθησαν· κι ἡ γραφὴ τοῦ L δὲν εἶναι ἀσύμβατη μὲ τὰ ἐδῶ συμφραζόμενα, ὅσο τραχὺ κι ἂν καθίσταται τὸ κείμενο.

17. ἐκπεπνευμάτωκέν πως: γραφὴ τοῦ L, υἱοθετούμενη ἀπὸ τοὺς Di.1 (-κέ πως) καὶ KK.3, ἐνῶ οἱ Sch.2 καὶ Deichgr.4 διορθώνουν σὲ ἐμπεπνευμάτωκέν πως. Στὸ λῆμμα ἐμπνευματόω, V. ("intr., to be inspired, show genius") κατατάσσεται τὸ ἐδῶ χωρίο (μὲ ἐσφαλμένη παραπομπή) τοῦ Ἀπολλ. στὸ LSJ95 (ὡς μοναδικὸ παράδειγμα ἀμετάβατης καὶ μεταφορικῆς χρήσεως τοῦ ρήματος). Ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκπνευματόω μπορεῖ κάλλιστα νὰ ἔχει χρησιμοποιηθεῖ ἀπὸ τὸν Ἀπολλώνιο ὡς ἀμετάβατο καὶ μὲ μεταφορικὴ σημασία, γιὰ νὰ δηλώσει τὴ μὲ ζέση ἐπιμονὴ τοῦ Ἱππ. στὶς ἀνατάξεις τοῦ μηροῦ, ὥστε ὄχι μόνο νὰ ἐκφράσει γραπτῶς τὶς σχετικὲς ἀπόψεις του καὶ νὰ περιγράψει ἀναλυτικὰ τὶς εἰδικὲς μεθόδους ἀνάταξης ἀλλὰ καὶ νὰ ἐφεύρει κατάλληλο τεχνικὸ μέσο.

20. τὴν (...) ἐν τῇ πηρώσει χωλείαν: πβ. κατωτ. 11.20 κἑ. (22 χωλείας, καὶ 22.18 κἑ. [22 χωλοὶ δὲ ἧσσον]· πβ. ἐπίσης Γαλην. Π. χρ. μορ. IV 364.5-12, Εἰς Ἱππ. Ἀφορ. XVIII1 99.16-100.4 (εἴ γε διὰ τὸ πλῆθος τῆς μύξεως ἐπὶ πλεῖον ἐξεστηκὸς μένει τὸ ἰσχίον, ἔστι μὲν δήπου τοῦτο χωλεία τοῦ σκέλους. ἀκολουθήσει δ' ἐξ ἀνάγκης αὐτῇ καὶ ἀτροφία, καθ' ὃ καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν, ὅσα τῶν κατὰ φύσιν ἐστερήθη κινήσεων), κ.τ.τ. Ὁ ὅρος πήρωσις (ἐκ τοῦ πηρόω: καθιστῶ κάποιον ἀνάπηρο, ἀκρωτηριάζω, κυρίως στὰ χέρια ἢ τὰ πόδια, καὶ αὐτὸ ἀπὸ τὸ πηρός = ἀνάπηρος [τὸ ἀντίθ. ἄπηρος: ἀρτιμελής], ἀγν. ἐτυμ.) σημαίνει τὴν ἀτέλεια ἢ βλάβη ἑνὸς μέλους τοῦ σώματος ἢ τῶν αἰσθήσεων ἢ τῆς ψυχῆς, τὸν ἀκρωτηριασμό, τὴν ἀναπηρίαν (βλ. LSJ95 / LSK6 καὶ ΕΛεξΙ7 σ.λλ. [βλ. καὶ Chantraine8 σ.λ. πηρός, καὶ Μπαμπ.9 σ.λλ. ανάπηρος καὶ αναπηρία, καὶ πηρομελής, -ία / πηροδάκτυλος, -ία], καὶ ἔμπηρος καὶ κατάπηρος). Ἀπὸ τὴν ἄλλη, ὁ ὅρος χωλεία (ἀπὸ τὸ χωλεύω: «καθιστῶ κάποιον χωλό, κουτσό· προκαλῶ χωλότητα σὲ κάποιον» [ΕΛεξΙ7 σ.λ., καὶ χωλόομαι, χώλωμα, χώλωσις, χώλευμα], κι αὐτὸ ἀπὸ τὸ χωλός [βλ. ΕΛεξΙ7 σ.λ., καὶ Μπαμπ.9 σ.λλ. χωλός καὶ χωλαίνω], ἀγν. ἐπίσης ἐτυμ. [βλ. Chantraine8 καὶ Μπαμπ.9 σ.λ. χωλός]) σημαίνει κυρίως τὴν ἐλαττωματικὴ βάδιση λόγῳ βλάβης τοῦ ἑνὸς ἢ καὶ τῶν δύο σκελῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ λειτουργικὴ βλάβη τοῦ ἑνὸς ἢ καὶ τῶν δύο χεριῶν (βλ. ΕΛεξΙ8 σ.λ. χωλός, καὶ Πολυδ. Ὀνομ. 4.188.2 πηρός, πήρωσις, πεπηρῶσθαι. Εὔπολις δὲ [fr. 343 Ko.10] καὶ τὸν τὴν χεῖρα πεπηρωμένον χωλὸν εἴρηκεν, κ.τ.τ.), γενικὰ δὲ τὴν ἀναπηρία· κατὰ τὸν Γαλην. Εἰς Ἱππ. Π. ἄρθρ. XVIII1 678.3 κοινὸν ἐπὶ πασῶν τῶν διαστροφῶν ὄνομα νῦν εἶπε (sc. Ἱπποκράτης) τὸ χώλωμα, καὶ Ἱππ. γλ. ἐξήγ. XIX 155.18 χολεύσειεν: ἀνάπηρον κατά τι τῶν ἄρθρων ποιήσειεν· πβ. Ἐρωτιαν. σ.λ. ἔμπηροι (ε 65, 72.8)· πηρὸν λέγει Βακχεῖος τὸν χωλόν. δυνατὸν δὲ ἀκούειν πάντα τὸν περὶ τὰς φυσικὰς ἐνεργείας ἐμποδιζόμενον (κ.τ.τ.). Στὴν ἐδῶ περίπτωση μὲ τὸ πηρώσει δηλώνεται προφανῶς ἡ βλάβη (τὸ μὴ ἀναταχθὲν ἐξάρθρημα) καὶ μὲ τὸ χωλείαν ἡ ἐπακό­λουθη ἀναπηρία (ὅσον ἀφορᾶ στὸ ἐξάρθρημα μηροῦ: ἡ χωλότητα).

22. καταπορηθῆι: βλ. ἀνωτ. σχόλ. σ.στ. 2.16-17 σ.λ. καταπορηθῆι (μὲ συζήτηση καὶ τοῦ ἐδῶ χωρίου).

32. μόνη: L καὶ ἐκδ., μόνον ἀνωτ. 1.10.7 (βλ. σ.λ., γενικά: ἀνωτ. 1.10.5-8 καὶ 10-13 γιὰ τὰ ἐδῶ χωρία 30-32 καὶ 33-36, μὲ τὸ ἐκεῖ καὶ τὸ ἐδῶ κριτ. ὑπόμν., καὶ τὰ ἀναλυτικὰ σχόλια ἀνωτ. στὸ σχόλ. σ.στ. 1.10.11 σ.λ. γάρ μοι δοκεῖ, 11-12 σ.λ. τί γὰρ ἂν δικαία μόχλευσις οὐ κινήσειεν, 12 σ.λ. μένειν μέντοι οὐκ ἄν μοι δοκέοι, 13 σ.λ. ὀλισθάνειν εἰς τὸ ἔθος).

40. φιλαλήθως ἵσταται: πβ. ἀνωτ. 14-15 φιλαλήθης ὑπάρχων (Φιλαλήθης, ὡς γνωστόν, ἐπεκλήθη ὁ Ἡροφίλειος ἰατρὸς Ἀλέξανδρος: βλ. Γαλην. Π. διαφ. σφυγμ. VIII 725.17 κἑ., κ.ἀ.).

43-47. τοῦτο μὲν (...) ῥιπτούμενον: βλ. ἀνωτ. 2.9.5-9, κριτ. ὑπόμν. (βλ. καὶ τὸ ἐδῶ κριτ. ὑπόμν.) καὶ –κυρίως– σχόλ. σ.στ. 5-6 σ.λ. αἱ ἐν τῆι κλίμακι κατατάσεις, 6 σ.λ. οὐδένα πω ἐξίθυναν, 6-7 σ.λ. ἰητροὶ (...) οὗτοι οἱ ἐπιθυμοῦντες, 8 σ.λ. ἐν τοῖσι γὰρ τ<οι>ούτοισι ταῦτα.

53. οἱ τρόποι οἱ τοιοῦτοι: πβ. ἀνωτ. 2.9.15 οἱ τρόποι οὗτοι (βλ. σχόλ. σ.λ.), καὶ γενικὰ τὰ ἀνωτ. 2.9.13-15 πρὸς τὰ ἐδῶ 51-53 αὐτὸς μέντοι (...) τοιοῦτοι (μὲ τὸ ἐκεῖ καὶ τὸ ἐδῶ κριτ. ὑπόμν.).

57. ἰατρικῆι: ιατρικη L, ἰητρικῇ –κατὰ τὸν Ἱππ.– Di.1, Sch.2 καὶ KK.3 Ὅπως καὶ στὶς ἄλλες ἀνάλογες περιπτώσεις –ὅταν δὲν συντρέχουν εἰδικοὶ λόγοι– κρατήσαμε τὴ γραφὴ τοῦ L (βλ. λ.χ. ἀνωτ. σχόλ. σ.στ. 2.9.16-17 σ.λ. τὰς κατατάσεις, κ.ἀ.).

  1. Dietz, F. R. (1834), Apollonii Citiensis, Stephani, Palladii, Theophili, Meletii, Damascii, Ioannis, aliorum Scholia in Hippocratem et Galenum, Vols. I-II, Königsberg.a↑ b↑ c↑
  2. Schöne, H. (1896), Apollonius von Kitium: Illustrierter Kommentar zu der hippokrateischen Schrift Περὶ ἄρθρων, Leipzig.a↑ b↑ c↑ d↑
  3. Kollesch, J. & Kudlien F. (1965), Apollonii Citiensis in Hippocratis De articulis commentarius, Vol. XI.1.1, CMG Berlin.a↑ b↑ c↑
  4. Deichgräber, K. (1965), Die griechische Empirikerschule (Sammlung der Fragmente und Darstellung der Lehre), Berlin / Zürich.a↑ b↑
  5. Liddell, H G. & Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon, 9th ed. , Oxford.a↑ b↑
  6. Liddell, H G. & Scott R. (1980), Μέγα Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Vols. I-V, Ἀθῆναι .
  7. Ἀποστολίδης, Π. Δ. (1997), Ἑρμηνευτικὸ Λεξικὸ πασῶν τῶν λέξεων τοῦ Ἱπποκράτους, Αθήνα.a↑ b↑ c↑
  8. Chantraine, P. (1968-1980), Dictionnaire étymologique de la langue grecque: Histoire de mots, Vols. 1-4, Paris.a↑ b↑ c↑
  9. Μπαμπινιώτης, Γ. (1998), Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα.a↑ b↑ c↑
  10. Kock, T. (1880-1888), Comicorum Atticorum Fragmenta, Vols. I-III, Leipzig.