You are here

3

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

3

3    Περὶ μὲν οὖν τῆς τοῦ ἀγκῶνος παραρθρήσεως  οὕτως δια-

σαφεῖ· περὶ δὲ τῆς ὁλοσχερεστέρας ἐξαρθρήσεως τὸν τρόπον

τοῦτον μέμνηται (IV 130.17 L.)· τὰ δὲ τελέως ἐκβάντα ‹ἢ› ἔνθα

ἢ ἔνθα, {ἡ} κατάτασις  μέν, ἐν ἧι ὁ βραχίων ἐπιδεῖται. αὗταί εἰ-

  σιν ὁλοσχερεῖς δύο {εἰσὶν} ἐξαρθρήσεις ἀγκῶνος , ἡ μὲν ἔσω

νεύουσα, ἡ δὲ εἰς τὸ ἔξω μέρος. μνημονεύει δὲ διὰ τῶν ἑξῆς ἔτι

καὶ ἄλλων δύο ἐξαρθρήσεων, τῆς μὲν ἔμπροσθεν, τῆς δὲ εἰς τοὐ-

πίσω γινομένης. οὔτε δὲ περὶ αὐτῶν οὔτε περὶ τοῦ καταρτι-

σμοῦ κατὰ τὸν εἰρημένον μέμνηται λόγον· ὅθεν περὶ τῶν προ-

κει­μένων πρότερον ἐκθήσομαι ὃν τρόπον τὰς ἐμβολὰς ποιεῖ-

σθαι παρακελεύεται. μετὰ πλείονας δὲ ἀριθμοὺς οὕτως φησίν

(IV 134.11 L.)· ἀγκὼν δὲ ἢν μὲν ἔσω ἢ ἔξω, κατάτασις μὲν ἐν σχή-

ματι ἐγγωνίωι τῶι πήχει πρὸς βραχίονα· ‹τὴν› μασχάλην ἀνα-

λαβόντα ταινίηι ἀνακρεμάσαι, ἀγκῶνι {ρην} δὲ ἄκρωι ὑποθεὶς

παρὰ {δὲ} τὸ ἄρθρον βάρος ἐκκρεμάσαι ἢ χερσὶν καταναγκά-

ζειν . ὑπεραιωρηθέντος δὲ τοῦ ἄρθρου αἱ παραγωγαὶ τοῖς θέ-

ναρσιν, ὡς τὰ{ς} ἐν χερσίν. ἐπιδέσεις ἐν τούτωι τῶι σχήματι καὶ

ἀναλήψεις καὶ θέσεις. ἐπὶ τούτωι οὐκέτι τὴν ἐπ' εὐθείας προ-

κρίνει τάσιν ἀλλὰ τὴν ἐγγώνιον πρὸς βραχίονα τοῦ ἀγκῶνος

εἰς τὸ κάτω κατάτασιν, ὃν τρόπον καὶ κατεαγὼς ὁ βραχίων

τείνεταί τε καὶ ἐπιδεῖται. ἡ δὲ μετὰ τὴν κατά­τασιν διόρθωσις

καὶ ὁ καταρτισμὸς {ἐ}γίνοιντ' ἂν ταῖς χερσὶν εἰς τὸ ἐναντίον, ὃν

τρόπον διὰ τῶν ἔμπροσθεν δεδήλωκα. πλὴν καὶ ὁ Ἱπποκράτης

οὕτως περὶ αὐτῶν διασαφεῖ (IV 132.3 L.)· τὰς δὲ κατορ-

‹θώ›σιας  ἀπάγοντα ἐπὶ πλεῖον, ὡς μὴ ψαύηι τῆς κορώνης ἡ

κεφαλή, μετέωρον περιάγει<ν> καὶ περικάμψαι καὶ ‹μὴ› ἐς εὐθὺ

βιάζεσθαι, ἅμα δὲ ὠθεῖν τἀναντία ἑκατέραν καὶ παρωθεῖν εἰς

χώρην. συνωφελοίη δ' ἂν ἐπίστρεψις ἀγκῶνος ἐν τούτοις, ἐν

τῶι μὲν εἰς τὸ ὕπτιον, ἐν τῶι δὲ εἰς τὸ πρηνές. ὁ δὲ τῆς ἐμβολῆς

τρόπος οὕτως ἂν δι' ὑποδείγματος γένοιτο .

3

3    Σχετικά, λοιπόν, μὲ τὸ διάστρεμμα τοῦ ἀγκώνα αὐτὰ διασαφηνί-

ζει· γιὰ τὸ πλῆρες ὅμως ἐξάρθρημα ἀναφέρει αὐτὸν τὸν τρόπο: Στὰ

πλήρη ἐξαρθρήματα πρὸς τὴ μία ἢ τὴν ἄλλη πλευρά, πρέπει νὰ γί-

νεται ἔκταση, κατὰ τὴν ὁποία ὁ βραχίονας ἐπιδένεται. Αὐτὰ τὰ δύο

πλήρη ἐξαρθρήματα τοῦ ἀγκώνα ὑπάρχουν, αὐτὸ ποὺ κλίνει πρὸς

τὰ μέσα καὶ αὐτὸ ποὺ κλίνει πρὸς τὰ ἔξω. Μνημονεύει δὲ παρακάτω

καὶ ἄλλα δύο ἀκόμα ἐξαρθρήματα, αὐτὸ ποὺ γίνεται πρὸς τὰ ἐμ-

πρὸς καὶ αὐτὸ ποὺ γίνεται πρὸς τὰ πίσω. Οὔτε ὅμως γι' αὐτὰ οὔτε

γιὰ τὶς ἀνατάξεις τους μιλᾶ στὸ προαναφερθὲν κείμενο· γι' αὐτὸ θὰ

ἐκθέσω πρῶτα τὰ συγκεκρι­μένα, μὲ ποιόν τρόπο συμβουλεύει νὰ

γίνονται οἱ ἀνατάξεις τους. Μετὰ λοιπὸν ἀπὸ μερικὲς σειρὲς λέει τὰ

ἑξῆς: Ἐὰν ὁ ἀγκώνας ἐξαρθρωθεῖ πρὸς τὰ μέσα ἢ πρὸς τὰ ἔξω, (νὰ

γίνει) ἔκταση σὲ σχῆμα ὀρθῆς γωνίας τοῦ πήχυ πρὸς τὸν βραχίονα·

ἀφοῦ σηκώσεις τὴ μασχάλη νὰ τὴ δέσεις ψηλὰ μὲ μία ταινία, καὶ

ἀφοῦ τοπο­θετήσεις ἕνα βάρος κάτω ἀπὸ τὸ ἄκρο τοῦ ἀγκώνα κον-

τὰ στὴν ἄρθρωση νὰ ἀναρ­τήσεις ἢ νὰ πιέζεις (ἐκτελώντας τὴν ἀνά-

ταξη) μὲ τὰ χέρια. Καθὼς δὲ ἡ ἄρθρωση κρέμεται ἀπὸ πάνω οἱ

χειρισμοὶ (γίνονται) μὲ τὶς παλάμες, ὅπως στὰ ἐξαρθρήματα τῶν

χεριῶν. Οἱ ἐπιδέσεις καὶ οἱ ἀνυψώσεις καὶ οἱ ἐπανορθώσεις (γίνο-

νται) σ' αὐτὴ τὴ θέση. Σ' αὐτὴν τὴν περίπτωση δὲν προτιμᾶ πλέον

τὴν ἔκταση σὲ εὐθεία κα­τεύθυνση, ἀλλὰ τὴν ἔκταση τοῦ ἀγκώνα

πρὸς τὰ κάτω σὲ ὀρθὴ γωνία πρὸς τὸν βραχίονα, μὲ τὸν τρόπο μὲ

τὸν ὁποῖο καὶ ὁ σπασμένος βραχίονας καὶ ἐκτείνεται καὶ ἐπιδένε-

ται. Ἡ μετὰ τὴν ἔκταση ἐπαναφορὰ καὶ ἡ ἀνάταξη μποροῦν νὰ

γίνουν μὲ τὰ χέρια πρὸς τὴν ἀντίθετη κατεύθυνση, μὲ τὸν τρόπο

ποὺ ἔχω μὲ τὰ προηγούμενα δηλώσει. Ἀλλὰ καὶ ὁ Ἱπποκράτης

διασαφηνίζει γι' αὐτὰ ὡς ἑξῆς: Τὶς δὲ ἀνατάξεις (πρέπει νὰ κάνεις)

μὲ ἀπομάκρυνση κατὰ τὸν μέγιστο βαθμό, ὥστε νὰ μὴν ἀκουμπᾶ ὁ

κόνδυλος τοῦ βραχιονίου τὴν κορωνοειδῆ ἀπόφυση (τῆς ὠλένης),

καὶ νὰ περιστρέφεις μετέωρο καὶ νὰ λυγίζεις (τὸν πήχυ) καὶ νὰ μὴν

πιέζεις βίαια πρὸς ὁριζοντίωση, συγχρόνως δὲ νὰ ὠθεῖς πρὸς τὴν

ἀντίθετη κατεύθυνση τὸ καθένα (ἀπὸ τὰ ὀστὰ) καὶ νὰ τὰ σπρώχνεις

στὴ φυσική τους θέση. Θὰ προκύψει δὲ κοινὴ ὠφέλεια, ἐὰν σ' αὐτὲς

τὶς περιπτώσεις περιστρέψεις τὸν ἀγκώνα στὴ μία περίπτωση σὲ

ὕπτια θέση καὶ στὴν ἄλλη σὲ πρηνῆ. Αὐτὸς ὁ τρόπος ἀνάταξης

μπορεῖ νὰ γίνει παραστατικὰ μὲ τὸν ἑξῆς τρόπο.

Σχόλια: 

3.1. παραρθρήσεως: βλ. ἀνωτ. σχόλ. σ.στ. 1.1.12 σ.λ. παράρθρησιν (μὲ ἀμφιβολίες μεταφράσαμε μὲ τὸν Ν.Ε. ὅρο διάστρεμμα, ὅπως καὶ ἀνωτ. 2.2 παραρθρήσεων, ἀντὶ τοῦ εἰδικοῦ ἰατρικοῦ ὅρου ὑπεξάρθρημα).

3-4. <ἢ> ἔνθα (...) {ἡ} κατάτασις: ἔτσι ὁ Blomquist1 (15, 40.27), κατὰ τὸ κείμενο τοῦ Π. ἄρθρ. καὶ τοῦ Μοχλ., καὶ τὰ κατωτ. στ. 12 (κατάτασις) καὶ 17-18 (ἐπιδέσεις ... καὶ ἀναλήψεις καὶ θέσεις), καὶ 5.15 (βλ. κατωτ. σχόλ. στὸ χωρίο). Οἱ Sch.2 (στίζοντας μὲ ἄνω τελεία μετὰ τὸ β´ ἔνθα) καὶ KK.3 υἱοθετοῦν τὴ γραφὴ τοῦ L (ἴσως ὀρθῶς: πβ. κατωτ. 5.15 ἡ κατάτασις, μὲ σχόλ. σ.λ.)· ὁ Di.4 γράφει ἢ ἔνθα ἢ ἔνθα. ἡ κατάτασις (στὸν L, ὅμως, εὐκρινῶς ενθα η ενθα, καὶ μάλιστα στὴν ἀρχὴ τοῦ στίχου).

4-5. αὗταί εἰσιν ὁλοσχερεῖς δύο {εἰσὶν} ἐξαρθρήσεις ἀγκῶνος: πβ. ἀνωτ. 2.16-18. Ὁ L δίνει τὴ γραφὴ εισιν στὸ τέλος δύο ἐπάλληλων στίχων (αυται εισιν | ολοσχερεις δυο εισιν | εξαρθρησεις αγκωνος | η μεν κ.λπ.), καὶ αὐτὸ ἐξηγεῖ –τουλάχιστον ἐν μέρει– τὴν ἄστοχη ἐπανάληψη· ὀρθῶς οἱ Sch.2 καὶ KK.3 ὀβελίζουν τὸ β´ εισιν (ὁ Di.4 γράφει: αὗταί εἰσιν ὁλοσχερεῖς. δύο εἰσὶν ἐξ. .).

13-16. <τὴν> μασχάλην (...) καταναγκάζειν: τὸ κείμενο τοῦ L νοσεῖ ἐμφανῶς, δίνοντας τὶς γραφές: (α´.) μασχαλην (τὴν μὲν μασχ. [Li.5 Kw.6] καὶ τὴν μὲν γὰρ μασχ. [Wi.7] Ἱππ. Π. ἄρθρ. / τὴν γὰρ μ. [Li.]5 κ.τ.τ. Μοχλ.)· (β´.) τινα (ταινίῃ Ἱππ. [Li.5 Kw.6 Wi.7], διαφ. γρ. τινι)· (γ´.) αγκωναρην δε μηκρω (ἀγκῶνι δὲ ἄκρῳ Ἱππ. [Li.5 Kw.6 Wi.7], διαφ. γρ. . δὲ τῷ ἄκρῳ)· (δ´.) υποθεις (ὑποτιθέντα τι [Li.5 Kw.] καὶ ὑποθέντα τι [Wi.7] Π. ἄρθρ., διαφ. γρ. ὑποθείς τι καὶ ὑποθεὶς Μοχλ.)· (ε´.) παρα δε το αρθρον (παρὰ τὸ ἄ. Ἱππ.). Οἱ ἐκδ. τοῦ Ἀπ. γράφουν: μασχάλην ἀναλαβόντα (ἀναλαμβάνοντα [Li.5] καὶ ἀναλαβόντα [Kw.6 Wi.7] Π. ἄρθρ. / ἀναλαβὼν Μοχλ.) ταινίῃ ἀνακρεμάσαι, ἀγκῶνι δὲ ἄκρῳ ὑποθέντα παρὰ τὸ ἄρθρον β. . ἢ χερσὶ καταναγκάζειν (-άσαι Μοχλ.) Di.4μ. . ταινίῃ ἀ., αγκωνάρην δε μηκρω ὑποθεὶς παρὰ δὲ τὸ ἄ. β. ἐ. ἢ χερσὶ κ. Sch.2μ. . ταινίῃ ἀνακρεμάσαι· ἀγκῶνα <αἴ>ρειν δὲ μικρῷ ὑποθείς (βλ. ὅμως Alpers8 σελ. 32, ποὺ –σημειώνοντας ὅτι τὸ κείμενο τῶν KK.3 δὲν εἶναι ἀνεκτὸ στὰ Ἑλληνικὰ– προτείνει νὰ τεθεῖ ἀνάμεσα σὲ σταυρούς), παρὰ δὲ τὸ ἄ. β. . ἢ χερσὶν (-ιν εὐκρινῶς στὸν L) καταναγκάζειν Sch.2 Ὁ Blomquist1 (15, 42.3 καὶ 42.4) προτείνει: <τὴν μὲν> μασχ. . τινὶ (: προτιμώντας ἀπὸ τὶς δύο γραφὲς τῆς χφ. παράδοσης τοῦ Ἱππ. –ταινίῃ καὶ τινὶ– αὐτήν, θεωρώντας ὅτι δίνει τὴ μικρότερη ἀλλαγὴ σὲ σχέση μὲ τὸ τινα τοῦ L) ἀνακρ., ἀγκῶνι {ρην} δὲ {μὴ} <>κρῳ (: ἡ σειρὰ γραμμάτων ρην καὶ μη ἐμφανίζει ἐκπληκτικὴ ὁμοιότητα μὲ τὶς λέξεις τὴν μὲν ποὺ λείπουν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τοῦ ἀποσπ.). Μὲ ἀμφιβολίες πολλὲς προτιμήσαμε νὰ γράψουμε <τὴν> μασχ. καὶ ἀγκῶνι {ρην} ἄκρωι (πιστεύοντας ὅτι τὸ ρην ἀντιστοιχεῖ ὄντως μὲ τὸ τὴν ἀλλὰ τὸ μηκρω προῆλθε –μὲ σταδιακὴ παραφθορὰ τοῦ κειμένου– ἀπὸ τὸ ἄκρωι (ΑΚΡΩΙ > ΜΗΚΡΩ), ταινίῃ (ὅπως στὰ πλεῖστα χφφ. καὶ στὶς ἐκδ. τοῦ Ἱππ., θεωρώντας ὅτι ἐξίσου εὔκολα μὲ τὸ τινὶ τὸ ταινίῃ [λόγω τῆς παρουσίας τοῦ ἄλφα] μποροῦσε νὰ παραφθαρεῖ σὲ τινα), ὑποθεὶς (κατὰ τὸν L, τὰ πλεῖστα χφφ. καὶ τὶς ἐκδ. τοῦ Μοχλ. [ὅπου ὅμως: ἀναλαβὼν καὶ ὑποθείς τι, διάφ. γρ. ὑποθεὶς] καὶ τὴ διαφ. γρ. τοῦ Π. ἄρθρ., μολονότι μὲ αἰτ. ἡ σύνταξη εἶναι πιὸ ὁμαλή)· ὀβελίσαμε, τέλος, τὸ δὲ τοῦ στ. 15 (παρὰ {δὲ} τὸ ἄ.), ὅπως καὶ ὁ Di.4, μολονότι τὸ κείμενο μὲ κόμμα μετὰ τὸ ὑποθείς καὶ τὸ δὲ στὴ συνέχεια (ὅπως στοὺς KK.3: ὑποθείς, παρὰ δὲ τὸ ἄ.) δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀπαράδεκτο.

24-25. κατορ<θώ>σιας: καθαρσιας L (κα-|θαρσιαςκατορθώσιας Ἱππ. (χφφ. καὶ ἐκδ.), καὶ κατ' αὐτὸν Di.4 καὶ Sch.2 στὸ ἐδῶ χωρίο τοῦ Ἀπ., ἐνῶ οἱ KK.3 γράφουν καταρ<τί>σιας. Ὁ τελευταῖος τύπος δὲν ἀπαντᾶ ἀλλοῦ, ἐνῶ τὸ κατορθώσιας ἀπαντᾶ στὸν Ἱππ.: ὅ.π. (Π. ἄρθρ. 18.4 [132.3-4 Li.5] καὶ Μοχλ. 8.3) καὶ Π. ἀγμ. 26.4, καὶ στὸ σχετικὸ ὑπόμν. τοῦ Γαληνοῦ (Εἰς Ἱππ. Π. ἀγμ. XVIII2 547.1)· ὅπως δὲ παρατηρεῖ ὁ Blomquist1 (15, 42.14), τὸ καταρτίσιας δὲν εἶναι παλαιογραφικὰ πιὸ πιθανὸ ἀπὸ τὸ κατορθώσιας.

29-30. ὁ δὲ (...) γένοιτο: ὁ Di.4 διαβάζει καὶ γράφει γίνοιτο (σημειώνοντας: "γένοιτο F")· ὀρθῶς οἱ Sch.2 καὶ KK.3 διαβάζουν καὶ γράφουν γένοιτο. Ἡ πρόταση εἶναι συντομογραφημένη στὸν L, λόγω στενότητος χώρου.

  1. Blomqvist, J. (1974), Der Hippokratestext des Apollonios von Kition, Scripta Minora, 1973-1974,1 Lund.a↑ b↑ c↑
  2. Schöne, H. (1896), Apollonius von Kitium: Illustrierter Kommentar zu der hippokrateischen Schrift Περὶ ἄρθρων, Leipzig.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  3. Kollesch, J. & Kudlien F. (1965), Apollonii Citiensis in Hippocratis De articulis commentarius, Vol. XI.1.1, CMG Berlin.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  4. Dietz, F. R. (1834), Apollonii Citiensis, Stephani, Palladii, Theophili, Meletii, Damascii, Ioannis, aliorum Scholia in Hippocratem et Galenum, Vols. I-II, Königsberg.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  5. Littré, É. (1839-1861), Oeuvres complètes d'Hippocrate, Paris.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑
  6. Kühlewein, H. (1895), Hippocratis Opera (quae feruntur omnia), Vol. I, Leipzig.a↑ b↑ c↑ d↑
  7. Withington, E. T. (1928), Hippocrates, Vol. 3, London – Cambridge, Mass..a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  8. Alpers, K. (1963), Apollonios von Kition, edd. Kollesch / Kudlien, Gnomon 39: 26-33.