You are here

T1

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

     1Ἀρίστων Μνήμονος̣2 | Νουμήνιον Δημητρίου  Σολέα |
2   ἰατρόν .

  1. [Vid. GHJ IKAm (1888) 242 no. 64; Mitford HIOPa (1961) 12 no. 26; Nicolaou CIS (1971) pl. XXI.b (et Κυπρ. Σπ. 32 [1968] 37 no. 30); Hadjioannou ΑΚΕΠ Δα´ / Δβ´ (1980) 137; Samama MMG (2003) 372. Vid. etiam Nicolaou PPC Ν 43 (et Δ 16), Α 141 (et Μ 43). De ΣολεύςΣόλιος vid. infra s.v. Σολέα.]
  2. 1 Μνήμονος̣ legimus; Μνήμονος Nicolaou (CIS pl. XXI.b) et Samama: Μνήμονο[ς] cett. (et Nicolaou PPC Α 141).

Ὁ Ἀρίστων Μνήμονος | τὸν Νουμήνιο Δημητρίου τὸν Σο-
λέα γιατρό (τὸν τιμᾶ στήνοντας τὸ ἄγαλμά του).

Σχόλια: 

Ἀναθηματικὴ ἐπιγραφή (Μουσεῖο Κουκλιῶν [τώρα], R.R.Κ.Μ. 18), χαραγμένη στὴ βάση χαμένου ἀγάλματος ἡ ὁποία βρέθηκε στὴν Πάφον ἀκρωτηριασμένη στὸ δεξὶ ἄκρο. Ὁ Ἀρίστων Μνήμονος τιμᾶ τὸν Νουμήνιον Δημητρίου Σολέα ἰατρόν (βλ. κατωτ.), στήνοντας ἄγαλμά του στὸ ἱερὸ τῆς Ἀφροδίτης στὴν Παλαίπαφο. Κρίνοντας ἀπὸ τὴν ἐξαιρετικὰ ἐπιμελημένη γραφὴ ὁ Mitford1 [βλ. ἀνωτ.] χρονολογεῖ τὴν ἐπιγραφὴ στὸ τρίτο τέταρτο τοῦ 3ου αἰ. π.Χ., στὰ τέλη δὲ τοῦ αἰ. ἡ Νικολάου2· μολονότι δὲ ἀνάλογες περιπτώσεις (βλ. π.χ. –μὲ φωττ. καὶ σχόλια– ΑΚυΓ23 11 Ε13 καὶ κυρίως Ε14 [ἡ δεύτερη ἀπὸ τὸ ἱερὸ τῆς Ἀφροδίτης στὴν Παλαίπαφο, ὅπως καὶ ἡ ἐδῶ]: τῶν χρόνων τῆς βασιλείας τοῦ Νικοκλῆ ἢ ἔστω λίγο μεταγενέστερες) δὲν ἀποκλείουν πιὸ πρώιμη χρονολόγηση, τὰ λοιπὰ δεδομένα τῆς Νικολάου μᾶλλον τὴν ἄποψη φαίνεται νὰ εἰσηγοῦνται (βλ. καὶ κατωτ.).

1. Ἀρίστων Μνήμονος̣: Ἕνας Μνήμων Ἀρίστωνος Πάφιος, πρόξενος τὸ 176/5 π.Χ., μνημονεύεται σὲ τιμητικὸ ψήφισμα γραμμένο στὸν τοῖχο τοῦ ναοῦ τοῦ Πύθιου Ἀπόλλωνα μὲ τὸ ὁποῖο ἡ πόλη τῶν Δελφῶν ἀπονέμει αὐτῷ καὶ ἐκ[γόνοις προξενίαν, προμαντείαν, προεδρίαν ἐμ πᾶσι] τοῖς ἀγώνοις [οἷς ἁ πόλις τίθητι, προδικίαν, ἀσυλίαν, ἀτέλειαν καὶ τἄ]λλα []σα κα[ὶ τοῖς ἄλλοις προξένοις καὶ εὐεργέταις] (βλ. Ἀ. Βοσκοῦ ΚυΣΠαγΑ4 35-36 μὲ σημ. 37 [ὅπου καὶ βιβλιογραφία], συνοπτικά: PPC2 M 44 [μὲ τὴν παλαιότερη βιβλιογραφία], καὶ LGPN15 σ.λ. Μνήμων 1). Μολονότι δὲ τὸ ὄνομα Ἀρίστων ἀπαντᾶ συχνότατα στὴν Κύπρο (LGPN15 σ.λ., ἀρ. 18-61, βλ. καὶ κατωτ. 47 Τ1 [καὶ 43 Τ1.1] καὶ ΑΚυΓ23 11 Ε11.2 καὶ ΑΚυΓ36 14 *Τ2a-b, μὲ περαιτέρω παραπομπές), ἑλκυστικὴ καὶ εὔλογη προβάλλει ἡ ὑπόθεση ὅτι ὁ ἐδῶ Ἀρίστων Μνήμονος̣ μπορεῖ νὰ εἶναι ὁ πατέρας τοῦ Πάφιου προξένου τῶν Δελφῶν: PPC2 Α 141, Ἀρίστων Μνήμονο[ς]: "Father of Mnemon, the proxene of Delphi ? (cf. M 44). End IIIa", πβ. Α 136, Ἀρίστων: "Father of Mnemon of Paphos (cf. M 44)"· βλ. καὶ LGPN15 σ.λ. Ἀρίστων, "PAPHOS ?: (56) c. 225 B.C. PPC2 A 136; A 141 (s. Μνήμων, f. Μνήμων)". Πολὺ δύσκολα μπορεῖ νὰ ἀρνηθεῖ κανεὶς ὅτι τὰ δεδομένα δίνουν τὴν εἰκόνα μιᾶς περιφανοῦς οἰκογένειας τῆς Πάφου, ἀνάλογης μὲ ἐκείνη τοῦ Νουμηνίου (βλ. κατωτ.) καὶ μὲ ἐκείνη τοῦ Σιμάλου Τιμάρχου ποὺ τιμᾶ ὁ πολὺς Στόλος Θέωνος Ἀθηναῖος στήνοντας ἄγαλμά του στὴ Δῆλο μὲ ἀφιερωματικὸ ἐπίγραμμα τοῦ Ἀντισθένη τοῦ Πάφιου στὴ βάση του (πατέρας του ὁ Τίμαρχος Τιμάρχου Σαλαμίνιος [ποὺ ἀνακηρύσσεται πρόξενος καὶ εὐεργέτης τῆς Ἀθήνας], γιοί του ὁ Σίμαλος Σιμάλου καὶ ὁ Τίμαρχος Σιμάλου, γιός ἀδελφοῦ του ὁ Τίμαρχος Τιμάρχου Σαλαμίνιος κ.λπ., γόνοι ὅλοι μιᾶς πλούσιας οἰκογένειας τῆς Κυπριακῆς Σαλαμίνας τῆς ὁποίας τὰ παρακλάδια ἁπλώνονται στὴν Ἀθήνα, στὴ Δῆλο καὶ στὴν Κάτω Ἰταλία, μὲ ἐπιγραφὲς σχετικὲς πάμπολλες: βλ. ἀναλυτικὰ ΑΚυΓ23 11 Ε1 σχόλ. σ.στ. d-e). Ἡ ἀβεβαιότητα ὅμως γιὰ τὴν ἀκριβῆ χρονολογία τῆς ἐπιγραφῆς ἐπιβάλλει ἐπιφυλάξεις· ἡ –ἔστω καὶ πολὺ μικρὴ– πιθανότητα νὰ εἶναι ὁ Ἀρίστων Μνήμονος πιὸ μακρινὸς πρόγονος τοῦ Μνήμονος Ἀρίστωνος δὲν μπορεῖ νὰ ἀποκλειστεῖ· ἡ δὲ καταγωγή του ἀπὸ τὴν Πάφο δὲν φαίνεται νὰ μπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθεῖ.

  Νουμήνιον Δημητρίου: Στὴν Κύπρο, ὅπως κ.ἀ., ἀπαντᾶ συχνότατα τὸ ὄνομα Δημήτριος (βλ. ἀνωτ. ΑΚυΓ36 17 F1 [κυρίως σχόλ. σ.στ. a.6-7, b.4/8 σ.λ. Δημήτριος ὁ Σαλαμίνιος], PPC2 Δ 8-24, LGPN15 σ.λ., ἀρ. 39-89) καὶ ὄχι σπανιότατα τὸ ὄνομα Νουμήνιος (βλ. ἀναλυτικὰ ΑΚυΓ36 12 Ε3 σχόλ. σ.στ. 2 σ.λ. Νουμήνιος Νουμηνίου [μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία], συνοπτικά: PPC2 N 38-44 καὶ LGPN15 σ.λ., ἀρ. 8-13). Ἰδιαίτερα ἀξιομνημόνευτη εἶναι ἡ περίπτωση τοῦ Νουμηνίου Νουμηνίου, ὁ ὁποῖος σὲ ἐπιγραφὴ ἀπὸ τὸν Λάρνακα τῆς Λαπήθου τῶν ἀρχῶν τοῦ 3ου αἰ. π.Χ. [ἀνωτ. Εἰκ. 89] τιμᾶται ἀπὸ τὸν ἀρχιερέα καὶ τοὺς ἱερεῖς τοῦ Ποσειδῶνος, αὐτὸς κι οἱ ἀπόγονοί του, μὲ ὧν ἂν θύωσιν ἀτέλε[ι]αν τῶν εἰς τὸν ἅπαντα χρόνον, ὡς εὐεργέτης τῆς πόλεως καὶ τοῦ ναοῦ· κι ὁ ὁποῖος φαίνεται νὰ ἀνήκει σὲ περιφανῆ οἰκογένεια μὲ πιθανὰ παρακλάδια στὴ Λάπηθο, στὴν Ταμασσό, στὴ Σαλαμίνα, στοὺς Δελφούς (ὅπου τιμᾶται ὁ Ἀριστῶναξ Νουμηνίου Πάφιος), ἴσως κ.ἀ. (βλ. ΑΚυΓ36 ὅ.π.)· σχετικὴ δὲν ἀποκλείεται νὰ εἶναι καὶ ἡ ἀκρωτηριασμένη ἐπιγραφὴ σὲ βάση ἀγάλματος ποὺ βρέθηκε –ὅπως καὶ ἡ ἐδῶ– στὸ ἱερὸ τῆς Ἀφροδίτης στὴν Παλαίπαφο καὶ χρονολογεῖται στὸ τέλος τοῦ 3ου αἰ. μ.Χ. (Mitford HIOPa7 14 no. 35, βλ. καὶ PPC2 Α 81: ΑΡΙΣ[Τ- - - - -] καὶ Δ 8: ΔΗΜΗ[ΤΡΙΟΣ] ?). Ἡ πιθανότητα νὰ ἀνήκει σ' αὐτὴ τὴν οἰκογένεια ὁ ἐδῶ Νουμήνιος Δημητρίου δὲν φαίνεται μεγάλη· ἀλλὰ σὲ καμμιὰ περίπτωση δὲν εἶναι ἀμελητέα (βλ. καὶ κατωτ.).

1-2. Σολέα ἰατρόν: Ὁ Mitford7, ἡ Νικολάου2 καὶ ἡ Samama8 (σημ. 58) ὑποστηρίζουν ἀνεπιφύλακτα ὅτι ὁ ἐδῶ Νουμήνιος Δημητρίου κατάγεται ἀπὸ τοὺς Σόλους τῆς Κιλικίας, ἐφαρμόζοντας τὸν γνωστὸ «κανόνα» κατὰ τὸν ὁποῖο τὸ Σόλιος ἀναφέρεται στοὺς Σόλους τῆς Κύπρου καὶ τὸ Σολεὺς στὴν ὁμώνυμη πόλη τῆς Κιλικίας· σοβαρὲς ἀμφιβολίες ἐκφράζει ὁ Χατζηιωάννου (ΑΚΕΠ9 Δβ´ 137, καὶ –μὲ παραπομπὴ σ' αὐτὸν– ὁ Χατζηστεφάνου, ΑΚΓ10 1041 μὲ σημ. 243) μὲ τὸ βάσιμο ἐπιχείρημα ὅτι ἡ διάκριση αὐτὴ δὲν εἶναι τόσο παλαιά, οὔτε χωρὶς ἐξαιρέσεις (βλ. ἀναλυτικὰ ΑΚυΓ1 σσ. 120-23: ΑΚυΓ1β´11 164-68 [Εἰσαγωγή, Ποίηση: Καστορίων ὁ Σολεύς, 4] μὲ σημ. 149-152 [ὅπου παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία, βλ. καὶ Ἀ. Βοσκοῦ Ὀνήσ.12 6 σημ. 9], βλ. ἐπίσης ICS13 σελ. 434, P. 359). Σὲ κάθε περίπτωση ἡ πιθανότητα Κυπριακῆς καταγωγῆς τοῦ Νουμηνίου Δημητρίου δὲν μπορεῖ νὰ ἀποκλειστεῖ (ὅπως δὲν μπορεῖ νὰ ἀποκλειστεῖ καὶ ἡ –μικρὴ ἔστω– πιθανότητα νὰ ἀνήκει στὴν ἴδια περιφανῆ οἰκογένεια μὲ τὸν Νουμήνιον Νουμηνίου).

  1. Mitford, T. B. (1961), Further Contributions to the Epigraphy of Cyprus, AJA 65: 93-151.
  2. Michaelidou-Nicolaou, I. (1976), Prosopography of Ptolemaic Cyprus, Studies in Mediterranean Archaeology,vol. XLIV Göteborg .a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑ h↑
  3. Βοσκός, Α. Ι. (1997), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 2. Ἐπίγραμμα, τóμ. 2, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑
  4. Βοσκός, Α. Ι., Καράλλης, Γ. & κ.ά. (2004), Ἡ Κυπριακὴ συμβολὴ στοὺς Πανελλήνιους ἀγῶνες τῆς ἀρχαιότητας, Η Διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού. Πρακτικά Η΄ Σεμιναρίου του Συμβουλίου της Ευρώπης: "Οι Ολυμπιακοί Αγώνες ως διαχρονικός θεσμός προαγωγής της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών σε Δημοκρατικές Κοινωνίες" 12-16 Μαΐου 2003, Λεμεσός - Κύπρος. 22-41.
  5. Fraser, P M. (1987), A Lexicon of Greek Personal Names, Vol. I: The Aegean Islands, Cyprus, Cyrenaica, Oxford.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  6. Βοσκός, Α. Ι. (2002), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 3. Πεζογραφία, τóμ. 3, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑ d↑
  7. Mitford, T B. (1961), The Hellenistic Inscriptions of Old Paphos, ABSA 56: 1-41.a↑ b↑
  8. Samama, E. (2003), Les médecins dans le monde grec. Sources épigraphiques sur la naissance d'un corps médical, Genève.
  9. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.
  10. Χατζηστεφάνου, Κ. Παπαδόπουλλος, Θεόδωρος (ed.) (1997-2000), Ἡ Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία, Ἱστορία τῆς Κύπρουτóμ. Α', μέρος β΄, 973-1047.
  11. Βοσκός, Α. Ι. (1995), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 1. Ποίηση Ἐπική Λυρική Δραματική, τóμ. 1, Λευκωσία.
  12. Βοσκοῦ, Ἀ. Ἰ. (1997), Ὀνήσιλος: Ἀπὸ τὸν Ἡρόδοτο στὴ Σύγχρονη Κυπριακὴ Λογοτεχνία, Κυπριακαί σπουδαί 61: Λευκωσία . 3-33.
  13. Masson, O. (1961), Les Inscriptions Chypriotes Syllabiques: Recueil critique et commenté, École Française d' Athènes, Études Chypriotes 1: Paris.